2026 Nobel Ekonomi Ödülü Robert E. Hall ve Michael Woodford'a Verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Ekonomi Ödülü'nün sahiplerini pazartesi günü açıkladı. Ödül, "makroekonomik istikrarın mikroekonomik temelleri" üzerine yaptıkları çalışmalar nedeniyle Stanford Üniversitesi'nden Robert E. Hall ile Columbia Üniversitesi'nden Michael Woodford'a verildi.

Ödülün resmi adı, Alfred Nobel Anısına İsveç Merkez Bankası (Sveriges Riksbank) Ekonomi Bilimleri Ödülü'dür. İsveç Merkez Bankası bu ödülü 1968'de kurmuştur.

Akademi, kararını şu sözlerle gerekçelendirdi:

"Bu yılın Ekonomi Bilimleri alanındaki ödül sahipleri Robert E. Hall ve Michael Woodford, etkili istikrar politikaları uygulama becerimizi önemli ölçüde geliştiren yeni makroekonomik modeller geliştirmişlerdir. Bu modeller temel alındığında, zamanında uygulanan maliye ve para politikası önlemleri, ekonomideki zirve ve dip noktalarının etkisini azaltabilir."

Hanehalkı kararlarından genel ekonomiye

Ödüllü çalışmaların çıkış noktası, hanehalklarının ve şirketlerin tüketim, tasarruf, yatırım ve istihdam kararlarının enflasyon, büyüme ve işsizlik gibi geniş ölçekli göstergelere nasıl yansıdığı sorusu. İki ekonomist, bu bireysel kararlardan yola çıkarak ekonomik dalgalanmaları, enflasyonu ve büyümeyi açıklayan modeller kurdu.

Bu yaklaşım, para ve maliye politikalarının ekonomik şoklar karşısında nasıl sonuç vereceğini anlamak için de kullanılıyor. Kaynaklara göre Yeni Keynesyen ekonomi yaklaşımının temellerine katkı sunan modeller, bugün dünyanın dört bir yanında merkez bankaları ve maliye otoriteleri tarafından kullanılıyor. Bu modeller, hükümetlerin ve merkez bankalarının durgunluk, enflasyon ve arz şoklarına daha sağlam bir teorik zeminde yanıt vermesine imkan tanıdı. Pandemi ve enerji krizleri gibi şokların etkilerini sınırlamada da önemli rol oynadı.

Robert E. Hall

1943'te ABD'nin Kaliforniya eyaletinde dünyaya gelen Hall, doktorasını 1967'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (MIT) tamamladı. Stanford Üniversitesi'nde ekonomi profesörü olan Hall, aynı zamanda Hoover Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olarak çalışıyor. İstihdam, işsizlik, enflasyon, teknoloji, rekabet ve ekonomi politikası başlıca çalışma alanları arasında.

Hall, ekonomik dalgalanmaların nedenleri, tüketim kararları ve iş gücü piyasasının işleyişine dair araştırmalarıyla tanınıyor. 1978'de yayımladığı çalışmada tüketimdeki değişimlerin yeni ve önceden kestirilemeyen bilgilere bağlı olduğunu göstermesi, modern tüketim teorisine yaptığı önemli katkılardan biri sayılıyor. Hall, 2010 yılında Amerikan Ekonomi Birliği'nin başkanlığını yürüttü.

Michael Woodford

Woodford 1955'te ABD'nin Massachusetts eyaletinde doğdu, 1983'te MIT'den doktora derecesini aldı. Columbia Üniversitesi'nde politik ekonomi profesörü olarak görev yapıyor. Makroekonomik teori, para politikası, enflasyon, faiz oranları ve merkez bankalarının iletişim stratejileri araştırmalarının merkezinde yer alıyor.

Ekonomik aktörlerin beklentileriyle merkez bankası kararlarının enflasyona etkisini inceleyen çalışmaları, günümüzdeki para politikası tartışmalarında önemli bir yer tutuyor. Woodford'un modelleri, faiz kararlarının ekonomiye etkisinin daha iyi anlaşılmasına ve arz şoklarına karşı daha etkili politikalar tasarlanmasına katkı sağladı. Para politikasının teorik temellerini ele alan "Interest and Prices: Foundations of a Theory of Monetary Policy" adlı kitabı, en önemli eserleri arasında gösteriliyor.

Önceki yılların kazananları

2025 Nobel Ekonomi Ödülü, inovasyonun ekonomik büyümeye etkisini açıklayan çalışmaları nedeniyle Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt'e verilmişti. Mokyr teknolojik ilerlemenin sürdürülebilir büyümeyi nasıl desteklediğini tarihsel açıdan incelemiş, Aghion ve Howitt ise "yaratıcı yıkım" olarak bilinen sürecin, yani yeni teknolojilerin ve şirketlerin eskilerin yerini alarak büyümeyi beslemesinin matematiksel temellerine katkıda bulunmuştu.

2024'te ise ödül, kurumların nasıl oluştuğunu ve ülkelerin refahını nasıl etkilediğini inceleyen çalışmaları nedeniyle İstanbul doğumlu Türk-Amerikalı ekonomist Daron Acemoğlu ile Simon Johnson ve James A. Robinson'a verilmişti. MIT'de profesör olan Acemoğlu ve meslektaşları, kapsayıcı kurumların refahı artırdığını, toplumun geniş kesimlerini dışlayan kurumların ise uzun vadeli büyümeyi sınırlayabildiğini ortaya koymuştu.