17 Kasım 2026 Salıİstanbul16°
Son Dakika
Gündem

AYM, Genelevlere Dayanak Olan 96 Yıllık Kanun Hükmünü İptal Etti

Anayasa Mahkemesi, devlet gözetiminde fuhşa yasal dayanak oluşturan 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesini oybirliğiyle iptal etti. 16 Temmuz 2026'da alınan karar bugün Resmî Gazete'de yayımlandı ve yürürlüğe girdi.

Güncellenme:
Tayvan bayraklarıyla çevrili, ahşap kürsülü ve deri koltuklu boş bir mahkeme salonuTemsilî
Fotoğraf olayın kendisine ait değildir, temsilîdir. Fotoğraf: Interior in Constitutional Court, Judicial Yuan 20090706.jpg · Jiang · CC BY-SA 3.0

Anayasa Mahkemesi (AYM), genelevlerin işleyişine yasal dayanak oluşturan ve 96 yıldır yürürlükte olan kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Mahkemenin 16 Temmuz 2026'da oybirliğiyle verdiği karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kararda iptalin yürürlüğe girmesi için ileri bir tarih belirlenmediğinden düzenleme yayım tarihi itibarıyla yürürlükten kalktı.

İptal edilen hüküm, 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinin birinci fıkrasında yer alıyordu. Bu hüküm, genelevlerin hangi kurallara göre çalışacağının ve fuhuş yoluyla bulaşan hastalıklara karşı alınacak önlemlerin yönetmelikle belirlenmesini öngörüyordu. AYM, fıkranın ilk cümlesini iptal etti. İlk cümle iptal edilince uygulanma olanağı kalmayan ikinci cümleyi de 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesine dayanarak iptal etti. Sabah'ın haberine göre karar, genelevlerin kendiliğinden kapanması sonucunu doğurmayacak.

Üç yargı merciinden itiraz başvurusu

Süreç, konut ve iş yerlerinin belirli sürelerle mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalarla başladı. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay 4. Dairesi, bu işlemlerin dayanağı olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu görüşüyle AYM'ye başvurdu.

Başvurularda, Sağlık ve İçişleri bakanlıklarına tanınan düzenleme yetkisinin sınırlarının yeterince çizilmediği ileri sürüldü. Ayrıca genelevlerin faaliyetlerine ve buralarda çalışanların koşullarına ilişkin temel esasların kanunda açıkça yer almadığı belirtildi.

Gerekçe: Rıza tartışmalı, devletin görevi denetimle sınırlı değil

AYM, düzenlemeyi Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini sayan 5. maddesi ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını güvenceye alan 17. maddesine aykırı buldu.

Gerekçeli kararda fuhşun yalnızca bireysel tercih olarak ele alınamayacağı belirtildi; yoksulluk, istismar, insan ticareti ve ekonomik zorunluluk gibi etkenlere dikkat çekildi. Mahkeme, sosyal ve ekonomik koşullar yüzünden bu alana yönelen kişilerin rızasının ne kadar özgür olduğunun tartışmalı olduğunu vurguladı. Kararda ayrıca insan bedeninin, özellikle de kadın bedeninin ekonomik bir pazarın konusu yapılmasının insan onuru açısından ciddi sorunlar yarattığı ifade edildi. Fuhşun yalnızca bireyleri değil toplumu da etkileyen sosyal ve ekonomik boyutları olduğu da kaydedildi.

Mahkemeye göre devletin sorumluluğu denetim ve sağlık önlemleriyle bitmiyor. Kararda devletin, insanları fuhşa yönelten yoksulluk ve ekonomik çaresizlik gibi yapısal nedenleri ortadan kaldıracak etkili sosyal politikalar geliştirmesi, bu alanda aracılık yapan kişi ve örgütlere karşı da etkin önlemler alması gerektiği belirtildi. AYM, fuhşa devlet denetimi altında izin verilmesinin bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hale getirmediği sonucuna vardı.

Kararın gerekçesinde şu değerlendirmeye yer verildi:

"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkan tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."

Mahkemeler, Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca baktıkları davada uygulayacakları bir kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı görürlerse itiraz yoluyla AYM'ye başvurabiliyor. AYM'nin iptal kararları, mahkeme ayrı bir tarih belirlemediği sürece Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe giriyor.

Paylaş
Sonraki haberGüllü Davasında Yeni Deliller TÜBİTAK'a Gönderildi, Kayıtlardaki Erkek Sesi İncelenecek