BM Raporu: Aşırı Çok Boyutlu Yoksulluk 2010'dan Bu Yana İlk Kez Arttı
UNDP ile Oxford Üniversitesi'ne bağlı OPHI'nin 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'ne göre aşırı çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayanların sayısı, endeksin yayımlanmaya başladığı 2010'dan bu yana ilk kez arttı. Rapora göre bu koşullarda yaşayan 1,2 milyar kişinin 617 milyonu çocuk.
TemsilîBirleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Oxford Üniversitesi'ne bağlı Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme İnisiyatifi'nin (OPHI) yayımladığı 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI) güncellemesine göre, aşırı çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı arttı. Endeks 2010'da yayımlanmaya başladığından bu yana ilk kez böyle bir artış görüldü.
Rapora göre dünyada 1,2 milyar kişi aşırı çok boyutlu yoksulluk koşullarında yaşıyor ve bunların 617 milyonu çocuk. Çok boyutlu yoksulların yüzde 83'ü kırsal bölgelerde bulunuyor. Çalışmada gelişmekte olan bölgelerdeki 108 ülke incelendi. Bu ülkeler dünya nüfusunun yüzde 78'ini oluşturuyor.
Ölçüt yalnızca gelir değil
Endeks, yoksulluğu yalnızca parasal gelirle tanımlamıyor. Sağlık, eğitim ve yaşam standartları başlıklarında toplam 10 gösterge kullanılıyor. Bu göstergelerin en az üçte birinde yoksunluk yaşayan kişi çok boyutlu yoksul sayılıyor.
Artışın nedenleri
Raporda yoksul sayısındaki yükselişin tek bir nedene bağlanamayacağı belirtildi. Tabloyu değiştiren etkenler arasında nüfus artışı, demografik dönüşüm ve bazı bölgelerdeki gerileme sayıldı.
Bu yıl yeni anket verisi bulunmayan 95 ülkede nüfus tahminleri güncellendi. Yalnızca bu güncelleme, yoksul sayısını 15,8 milyon artırdı. Angola ve Zambiya'da yoksulluk oranı düşmesine rağmen nüfus hızla arttığı için toplam yoksul sayısı yükseldi.
Nijerya ise kazanımların kalıcı olmayabileceğini gösteren örnek olarak öne çıktı. Ülkede 2010'larda yoksulluk belirgin biçimde azalmıştı. 2020'lerde bu eğilim tersine döndü ve hem yoksulluk oranı hem de yoksul sayısı yeniden yükseldi.
Yoksulluğu azaltan ülkeler
Bazı ülkeler ise olumlu sonuç aldı. Bu yıl verileri yenilenen 13 ülke arasında Mısır, Nepal ve Tacikistan'da hem yoksulluk oranı hem de yoksul sayısı kayda değer ölçüde düştü.
Trend verisine sahip 89 ülkenin 33'ü, endeks değerini 15 yıldan kısa sürede yarıya indirdi. Bu ülkelerin altısı Sahra Altı Afrika'da bulunuyor. Esvatini'de yoksul nüfusun oranı 15 yıllık süreçte yüzde 38,7'den yüzde 8'e düştü. Çin'de oran 2010-2014 arasında yüzde 9,5'ten yüzde 4,2'ye geriledi ve endeks değeri dört yılda yarıya indi. Vietnam aynı sonuca yedi yılda ulaştı.
2030 hedefi ve UNDP'nin uyarısı
BM'nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'ndaki hedeflerden biri, 2030'a kadar yoksulluğun tüm boyutlarıyla en az yarı yarıya azaltılması. Raporda, küresel tablo kötüleşse de bazı ülkelerin sonuçlarının ilerlemenin mümkün olduğunu gösterdiği vurgulandı.
Belçika eski Başbakanı olan UNDP'nin başındaki isim Alexander De Croo, yoksul sayısının artmasını dünya için bir uyarı olarak değerlendirdi. De Croo, 1,2 milyar kişinin açlık, eğitime erişememe, temiz suya ve elektriğe ulaşamama gibi birbirine bağlı sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyledi. De Croo'ya göre ülkelerin bu sorunlarla birlikte mücadele etmesi gerekiyor ve kararlı adımlar somut sonuç verebilir.