Fon Soruşturmasında Kripto İzi: Savcılık 4 Şirketin Yöneticileri İçin MASAK'tan Hesap Dökümü İstedi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, kamuoyunda "fon soruşturması" olarak bilinen dosyada mali istihbarat birimine başvurdu. Başsavcılığın talebine göre Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bu şirketlerin alt kuruluşlarının yöneticilerine ait 2024 yılından bugüne gerçekleştirilen yurt dışı kripto ve para transferleri ile tüm hesap hareketleri, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından ivedilikle Başsavcılığa gönderilecek.

Talep, soruşturmanın odağını manipülasyon iddialarından para trafiğine kaydırıyor. 2024 başlangıç tarihinin seçilmesi, incelemenin son haftalarda yaşanan fon krizinden çok daha geriye, şirketlerin hızla büyüdüğü döneme uzandığını gösteriyor. Kripto transferlerinin ayrıca belirtilmesi ise varlıkların yurt dışına çıkarılıp çıkarılmadığının araştırıldığına işaret ediyor.

Bir gün önce beş yönetici gözaltına alınmıştı

MASAK talebi, soruşturmadaki yeni gözaltı dalgasının hemen ardından geldi. NTV'nin aktardığına göre 19 Eylül'de Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ve şirket yöneticileri Alper Öztürk, Emre Alkin ile Kerem Alkin gözaltına alındı. Emre Alkin ve Kerem Alkin, çeşitli yayın organlarında "Alkin kardeşler" olarak anılan iki ayrı kişi.

Daha önce dört şüpheli tutuklanmıştı. Tutuklananlar arasında Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız ve Destek Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Altunç Kumova bulunuyor. Aynı dosyada 51 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı uygulandı; ilgili hesaplar ve malvarlığı değerleri hakkında tedbir kararları alındı.

Krizin Borsa İstanbul'daki adresleri

Soruşturmanın merkezindeki gruplar Borsa İstanbul'da da geniş bir alana yayılmış durumda. Halka açık ayakları şöyle:

Tera Grubu: Tera Yatırım Menkul Değerler (TERA), Tera Holding (TEHOL) ve Tera Finansal Yatırımlar Holding (TRHOL) borsada işlem görüyor. Bloomberg'in aktardığına göre Tera Yatırım hisseleri geçen yıl yaklaşık yüzde 2.000 yükselmiş, grubun fonlarından biri 2023'te varlıklarının yüzde 99'unu Tera Yatırım hissesinde tutuyordu.

Pusula tarafı: Grubun borsadaki en bilinen şirketi, tasarruf finansman şirketi Katılımevim (KTLEV). Tera Yatırım'ın 10 Eylül'de KAP'a bildirdiği pay devri mutabakatında sıralanan şirketler arasında KTLEV'in yanı sıra Peker GYO (PEKGY), Manas Enerji Yönetimi (MANAS) ve Prizma Pres Matbaacılık (PRZMA) da yer aldı. Aynı listedeki bazı kısaltmaların Borsa İstanbul'da işlem gören bir pay koduyla karşılığı bulunmuyor.

Hedef ve İnfo: Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp'in gözaltına alındığı Hedef Holding (HEDEF) ile aynı gün baskın yapılan İnfo Yatırım (INFO) borsada işlem gören şirketler. Gökalp daha sonra görevinden istifa etti.

Destek Grubu: Yönetim Kurulu Başkanı Altunç Kumova'nın tutuklandığı grubun halka açık şirketi, şubat 2025'te halka arz edilen Destek Finans Faktoring (DSTKF).

Fonların pozisyon taşıdığı şirketler: Tera Portföy fonlarının 10 Eylül'de KAP'a bildirdiği işlemlere göre fonların TERA'daki payı yüzde 10,15'e çıkarken, MANAS'taki payı yüzde 14,85'e, Temapol Polimer Plastik'teki (TMPOL) payı yüzde 23,23'e geriledi. Savcılığın yurt dışına çıkış yasağı kararlarında ise Katılımevim'in yanı sıra Gündoğdu Gıda (GUNDG) ve Destek Faktoring pay piyasalarındaki işlemler gerekçe gösterildi.

Bulls Yatırım Menkul Değerler ve portföy yönetim şirketlerinin kendileri ise Borsa İstanbul'da ayrı bir pay koduyla işlem görmüyor. Şirket adları ve pay kodları İş Yatırım'ın şirket kartı sayfalarından doğrulandı.

Kriz nasıl başladı

Süreç 9 Eylül'de Tera Yatırım'ın, Pusula Finans Holding ve bağlı şirketlerinin paylarını devralmak için görüşmelere başladığını açıklamasıyla görünür hale geldi. Bir gün sonra devrin temel şartlarında mutabakata varıldığı duyuruldu. 13 Eylül'de Pusula Finans Holding'in yönetim kurulunda değişiklik yapıldı, Serdar Turhan ve Ahmet Özcan'ın istifaları kabul edildi. 14 Eylül'de Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız Bodrum'da ifade verdikten sonra tutuklandı.

Kırılma noktası temerrüt oldu. 15 Eylül'de Pusula Portföy bazı fonlarında yatırımcı ödemelerini zamanında yapamadığını açıkladı; bir gün sonra aynı sorun Tera Portföy'ün bazı fonlarında ortaya çıktı. Oksijen'in derlemesine göre kök neden, bazı fonların Borsa İstanbul'da işlem hacmi düşük hisselerde büyük ve borçla büyütülmüş pozisyonlar kurmasıydı: Fiyat yükseldikçe getiri, getiri arttıkça yeni para geliyordu. SPK'nın 28 Ağustos'ta bu yoğunlaşmayı sınırlayan kuralı yürürlüğe koyması ve yatırımcı çıkışlarının aynı döneme denk gelmesiyle döngü tersine döndü. 16 Eylül'de BIST 100 yüzde 5'in üzerinde geriledi.

17 Eylül'de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) devreye girdi. Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls portföy yönetim şirketlerinin TEFAS'ta işlem gören tüm yatırım fonları işleme kapatıldı. SPK'nın açıkladığı dağılıma göre Pardus'un 42, Hedef'in 31, Atlas'ın 16, Bulls'un 15, Pusula'nın 12, A1'in 9 ve Tera'nın 5 fonu olmak üzere 130 fonun tasfiyesi kararlaştırıldı. Kurul daha sonra listeye Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu'nu ekleyince sayı 131'e çıktı.

Tasfiyeyi iki banka yürütecek: Tera Portföy'ün kurduğu fonlarda Türkiye İş Bankası, diğer altı şirketin fonlarında Ziraat Bankası. Fonlardaki varlıklar tek seferde değil, piyasa koşulları gözetilerek satılacak ve elde edilen para yatırımcılara payları oranında dağıtılacak. Öngörülen süre en fazla üç ay; SPK gerekli görürse uzatabilecek. 17 Eylül saat 13.30'dan sonra verilen iade talimatları tasfiye hükümlerine tabi olacak. Süreç NTV'ye göre 500 binden fazla yatırımcıyı ilgilendiriyor.

"Ponzi benzeri yöntemler" iddiası

Adalet Bakanı Akın Gürlek, SPK'nın 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107'nci maddesi kapsamında, bir kısım fon ve pay piyasasında manipülatif işlemler yapıldığı iddiasıyla suç duyurusunda bulunduğunu açıkladı. Gürlek, "Ponzi benzeri yöntemlerle vatandaşlarımızın birikimlerini hedef alan, yanıltıcı yönlendirmelerle haksız kazanç sağlayan kötü niyetli kişi ve yapılara karşı adli işlemler yapılmaktadır" ifadesini kullandı. Bakana göre ayrı bir soruşturmada, yatırımcıda panik yaratabilecek paylaşımlar yaptığı değerlendirilen 246 sosyal medya hesabı hakkında erişim engeli kararı verildi; Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü dosyada ise 16 şüpheli tutuklandı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise krizin sistemik olmadığı görüşünde. Şimşek, Türkiye'deki 2 bin 38 fondan 131'inin söz konusu olduğunu, sorunlu alanın toplam fon birikiminin yüzde 10-11'ine denk geldiğini belirterek "Sorunlu alanı karantinaya aldık" dedi.

Şirketlerden yanıt

MASAK talebinde adı geçen Bulls Portföy, kendisine yöneltilen iddiaları reddetti. Şirket, kamuoyunda "Ponzi" ya da "saadet zinciri" olarak nitelendirilen yapılanmaların hiçbir aşamasında yer almadığını, yönetimi dönemindeki fonlarda pay senedi repo işlemi yapılmadığını bildirdi. Bulls'a göre TEFAS'a açık 13 fonunun 18 Eylül kapanışı itibarıyla büyüklüğü 3,36 milyar lira; bu varlıkların yüzde 54,7'si nakit ve nakit benzeri kalemlerden oluşuyor ve fonlarda kredi borçlanması bulunmuyor.

Hedef Portföy de SPK kararının şirketin yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesinden ya da bir temerrütten kaynaklanmadığını, fonlarında likidite sorunu olmadığını açıkladı. Tera Portföy, kararın yalnızca beş fonuyla sınırlı olduğunu, grubun diğer finansal kuruluşlarının doğrudan etkilenmediğini bildirdi. Atlas, A1 Capital ve Pardus da tasfiye sürecinde SPK'nın belirleyeceği esaslara uyacaklarını duyurdu. Tera'nın kurucusu Emre Tezmen ise şirketin "kötü niyetli güçlerin spekülatif saldırısına" uğradığını savundu; Tezmen ve Erkan Kilimci, 18 Eylül'de görevlerinden ayrıldı.

Krizin borsaya yansıması

Fon krizi Borsa İstanbul'un geneline yayıldı. Tera Yatırım'ın forma sponsoru olduğu Beşiktaş (BJKAS), Avrupa Ligi'ndeki Marsilya maçında formaların sırt bölümünde Tera ibaresine yer vermedi. Beşiktaş hissesi 16 Eylül'de 2,36 liradan kapanırken sonraki kapanış 2,13 lira oldu; Bloomberg'e göre hisse hafta boyunca değerinin yaklaşık üçte birini kaybetti. Kulüpten sponsorluk anlaşmasının iptal edildiğine dair bir açıklama yapılmadı.

Tasarruf finansman tarafında ise el değiştirme gündemde: Türkiye Emlak Katılım Bankası, Katılımevim ve Birevim'in satın alınmasına yönelik görüşmelere başladığını 17 Eylül'de duyurdu.

Soruşturma sürüyor. Gözaltına alınan ya da adı dosyada geçen kişiler hakkında verilmiş bir mahkumiyet kararı bulunmuyor.

Kaynaklar

NTV — Fon soruşturmasında 4 şirket için MASAK'a yeni inceleme talebi
NTV — Fon soruşturması: Pusula ve Tera yöneticilerine gözaltı
NTV — 500 binden fazla kişiyi etkiledi: Fon krizi nasıl gelişti
NTV — Bakan Şimşek fon krizini yorumladı
Ekonomim — SPK tasfiye listesini güncelledi: 130 fon 131'e çıktı
Ekonomim / Oksijen — 10 soruda fon piyasasında yaşananlar
Ekonomim / Bloomberg — Tera'nın "Goldman Sachs" olma hayali fon krizine nasıl dönüştü
CNBC-e — Tera Yatırım'dan 10 şirkette pay devri (KAP)
CNBC-e — Tera Portföy'den TERA, MANAS ve TMPOL açıklaması
Odatv — Bulls Portföy'den fon açıklaması
Akşam (AA) — MASAK'tan yurt dışı para transferleri için inceleme
İş Yatırım — Şirket kartları (pay kodu doğrulaması)