Gaziemir Kooperatif İddianamesi: Tunç Soyer İçin 14 Yıla Kadar Hapis İstendi

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı, Büyükşehir Belediyesinin iştiraki İZBETON AŞ üzerinden Gaziemir'deki kentsel dönüşüm projesinde yapıldığı öne sürülen usulsüzlüklere ilişkin soruşturmayı tamamladı. Soruşturmada şüpheliler nisan ayında gözaltına alınmıştı. Hazırlanan 1008 sayfalık iddianamede, tutuklu eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer için "zimmete yardım" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarından 4,5 yıldan 14 yıla kadar hapis cezası talep edildi. Suçlamaların merkezinde 2021 ve 2022 yıllarında imzalanan sözleşmeler var. İddianame ağır ceza mahkemesine gönderildi.

Dosyada toplam 17 şüpheli bulunuyor. Aralarında CHP Ankara İl Başkanı Ümit Erkol ile eski CHP İzmir İl Başkanı Şenol Aslanoğlu'nun da olduğu 11 şüpheli için "zimmet" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarından 8 yıldan 20 yıla kadar hapis isteniyor. Eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya hakkında da Soyer gibi "zimmete yardım" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlamasıyla 14 yıla kadar hapis talep edildi. Kalan 4 şüpheliye ise "nitelikli dolandırıcılık", "zimmete yardım" ve "denetim görevini ihmal" suçlarından 6 ile 16 yıl arasında hapis cezası isteniyor.

Belediye arsasında kooperatif protokolü

İddianameye göre kentsel dönüşüm yapılacak alanın mülkiyeti İzmir Büyükşehir Belediyesine ait. İnşaat işi meclis kararıyla İZBETON'a verildi. Başsavcılık, yapı sahibi belediye olmasına rağmen İZBETON ile S.S. İş İnsanları Gaziemir Konut Yapı Kooperatifi arasında 2022'de bir protokol imzalandığını belirtiyor. İddianameye göre bu protokol için yönetim kurulu kararı alınmadı ve genel müdür, temsil yetkisini aşarak belgeyi tek başına imzaladı.

İddianamede, arsa sahibi olmayan ve alan kendisine devredilemeyen kooperatifin müteahhitlik belgesi ve izin alamadığı, bu durumun kooperatife ciddi maddi kayıp yaşattığı ileri sürülüyor. Bakanlık, kooperatifin alt yüklenici olamayacağını tespit edince işlemler durduruldu. Başsavcılık, Türk Ticaret Kanunu kapsamında "basiretli tacir" sayılan şüphelilerin bu durumu bilmemesini ve iyi niyetle hareket etmiş olmasını hayatın olağan akışına aykırı buldu.

Sözleşme bedelleri arasında 178 milyon liralık fark

İddianameye göre Büyükşehir Belediyesi ile İZBETON arasında 15 Haziran 2021'de KDV dahil 51 milyon 175 bin 731 lira tutarında, 1080 takvim günü süreli bir sözleşme imzalandı. Yer teslimi 8 Temmuz'da yapıldı. İZBETON ise 25 Şubat 2022'de kooperatifle KDV dahil 151 milyon 175 bin 731 lira bedelli ve 820 gün süreli bir sözleşmeye imza attı. Kooperatif de işi, KDV dahil 329 milyon 203 bin 501 lira karşılığında 780 gün süreyle alt yüklenici Casamar Mühendislik Yapı AŞ'ye verdi. Şirkete ayrıca 47 milyon 265 bin 265 lira avans ödendi.

Başsavcılığa göre İZBETON, yer tesliminden sonra 255 gün boyunca hiçbir imalat yapmadı. Aynı işin yaklaşık 9 ay sonra 178 milyon 27 bin 769 lira farkla Casamar'a devredilmesinin iyi niyetle açıklanamayacağı ve hem kooperatifi hem de üyelerini ciddi biçimde zarara uğrattığı savunuluyor. İddianamede Casamar'ın bu projeyi üstlenecek yeterliliği bulunmadığı da vurgulandı. Bilirkişi raporlarına göre mevcut yapı ile şirkete ödenen tutar karşılaştırıldığında 30 ila 33 milyon lira fazla ödeme yapıldı.

İddianamede kooperatifin vinç ve araç kiralama bedellerini ve elektrik-su faturalarını ödediği belirtiliyor. Başsavcılığa göre bu harcamalar, protokolde öngörülen anahtar teslim yapım modeline uymuyor. Ayrıca başlangıçta projede bulunmayan villaların sonradan projeye eklendiği ve şüphelilerin bu villalar için ödeme yaptığı ileri sürüldü.

Şüphelilere yöneltilen suçlamalar

İddianameye göre Tunç Soyer olayların yaşandığı dönemde hem belediye başkanıydı hem de İZBETON'un yönetim kurulu başkanlığını yürütüyordu. Soyer'in kamuoyuna yaptığı açıklamalarda kooperatifler eliyle yürütülen inşaatların belediye güvencesinde olduğunu söylediği ve bu sözlerle vatandaşları kooperatiflere üye olmaya yönelttiği belirtildi. MASAK raporlarında kooperatifin hesaplarında önceki yıllara göre yüksek tutarlı para giriş-çıkışı tespit edildiği aktarıldı. Başsavcılık, Soyer'i hukuka aykırı işlemler ve oluşan zarar nedeniyle zimmete yardım eden sıfatıyla sorumlu tutuyor. İşin kooperatife devri sırasında yapılan işlemler gerekçesiyle de Soyer'e resmi belgede sahtecilik suçlaması yöneltildi.

Ümit Erkol'un kooperatif yönetim kurulunda görev yaptığı dönemde, MASAK incelemelerine göre banka hesaplarındaki para hareketleri önceki yıllara göre yükseldi. İddianameye göre projede yer almayan 11 villadan biri Erkol'a tahsis edildi. Erkol bu villadaki payının yarısını oğlu Fırat Erkol'a, Fırat Erkol da kendi payının yarısını şüphelilerden İsmail Alkan'a devretti. Erkol'a zimmet ve resmi belgede sahtecilik suçlamaları yöneltildi.

Eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya'nın, yönetim kurulu kararı almadan yapı işini protokolle kooperatife devrettiği ve bu nedenle zimmete yardım eden sıfatıyla sorumlu olduğu belirtildi.

Kooperatifin denetim kurulu üyesi olan Şenol Aslanoğlu'na ilişkin bölümde, kooperatifin ticari defterlerindeki bakiye ile olması gereken bakiye arasında 2022'de 178 bin 535 lira, 2023'te ise 14 milyon 128 bin 424 lira fark bulunduğu kaydedildi. Aslanoğlu'nun, Gaziemir kooperatifiyle para trafiği olan S.S. İmece Yaka Konut Yapı Kooperatifi'nin de kurucu ortakları ve denetim kurulu üyeleri arasında yer aldığı belirtildi. İddianameye göre Aslanoğlu'nun ortağı ya da müdürü olduğu şirketlerin kooperatifle ticari ilişkileri vardı ve banka hesaplarında 2022-2024 döneminde önceki yıllara göre yüksek tutarlı para hareketleri görüldü. Başsavcılık, Aslanoğlu'nu zimmet suçuyla ve kooperatifle ticari işlem yaparak Kooperatifler Kanunu'nu ihlal etmekle suçluyor.

Soyer: Zarar varsa kamu zararı değil

İddianamede yer alan ifadesinde suçlamaları kabul etmeyen Soyer, Gaziemir kooperatifiyle ilgili olarak Büyükşehir Belediyesine ya da İZBETON'a para aktarılmadığını söyledi. Kentsel dönüşüm çalışmalarının kendisinden önceki dönemde başladığını da hatırlatan Soyer şunları söyledi:

"Kooperatifin iç işleyişiyle ilgili belediye ya da İZBETON sorumlu değildir."

"Benim hiçbir kooperatifle ya da yöneticileri ile bir ilgim ve bağlantım bulunmamaktadır. Bu kooperatifleri ben kurmadım. Bu kooperatifler belediyenin kooperatifleri de değildir. Var ise kooperatifin zararı, bu zarar kamu zararı değildir."

Soruşturmanın seyri

Soruşturma, kooperatifin yeni yönetim kurulunun şikayeti, mağdurların beyanları ve bilirkişi raporları üzerine başlatıldı. Başsavcılık ilk aşamada, suç tarihlerinde İZBETON yetkilisi ya da kooperatifin yönetim veya denetim kurulu üyesi olduğu belirlenen 10 kişi için gözaltı kararı verdi. Jandarma 9 Nisan'da operasyon düzenledi. Ümit Erkol'un da aralarında bulunduğu 9 şüpheli yakalandı, 1 şüphelinin ise yurt dışında olduğu belirlendi. Gözaltına alınanlar 12 Nisan'da tutuklandı. Soruşturma genişletilince şüpheli sayısı 17'ye çıktı. Başka soruşturmalar nedeniyle zaten tutuklu olan Tunç Soyer, Şenol Aslanoğlu ve Heval Savaş Kaya'nın da aralarında olduğu 15 kişi tutuklandı, 2 kişi ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Tunç Soyer, 2019-2024 yılları arasında İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevini yürütmüştü.