Hearts of Iron IV’te Atatürk krizi: Discord yasağı Steam’e taşındı, iki günde 21 bin olumsuz inceleme

Paradox Interactive’in strateji oyunu Hearts of Iron IV’ün resmî Discord sunucusunda bir Türk oyuncudan profil fotoğrafındaki Mustafa Kemal Atatürk portresini kaldırmasının istenmesi, iki gün içinde oyunun Steam sayfasına taşınan bir boykota dönüştü. Steam’in günlük inceleme dökümüne göre oyun, olaydan önce günde ortalama 9 olumsuz inceleme alırken 23 Eylül’de 17.046, 24 Eylül öğlene kadar da 4.219 olumsuz inceleme aldı.

Tepki yalnız Hearts of Iron IV’le sınırlı kalmadı. habercy’nin Steam verisinden yaptığı derlemeye göre Paradox’un yayımladığı dokuz oyun iki günde toplam 36.732 olumsuz inceleme aldı. Paradox Interactive’den ise 24 Eylül öğle saatleri itibarıyla resmî bir açıklama gelmedi.

Yasak fotoğraf yüzünden başlamadı

Olayın çoğu haberde “Atatürk fotoğrafı yüzünden banlandı” diye özetlenen ilk adımı, paylaşılan ekran görüntülerinde biraz farklı görünüyor. Moderatör chakerathe’nin itiraz kanalı “HOI Ban Appeal” üzerinden gönderdiği ilk yanıt şu cümleyle açılıyor: “Good to see that you have regained control of your account.” (Hesabının kontrolünü yeniden ele geçirdiğini görmek güzel.)

OdaTV’ye konuşan topluluk temsilcileri de aynı sırayı anlatıyor: oyuncunun hesabı çalınmış, erişimi güvenlik gerekçesiyle engellenmiş, oyuncu hesabı geri alınca yasağın kaldırılmasını istemiş. Yani Atatürk fotoğrafı yasağın sebebi değil, kaldırılmasının şartı olarak masaya geldi. Moderatör, oyuncunun fotoğrafı değiştirmesi hâlinde yasağı kaldırabileceğini, oyunun kendi içindeki Atatürk görselini kullanmasına ise itirazı olmadığını yazdı.

Üç mesaj, üç ayrı gerekçe

Ekran görüntüleri yan yana konduğunda yasağın dayanağının her mesajda değiştiği görülüyor:

• 21.19 – Kural 4. Moderatör, “oyunun geçtiği dönem sırasında veya sonrasında yaşamış tartışmalı kişilerin” gerçek fotoğraflarının yasak olduğunu yazdı ve bunu sunucunun 4 numaralı kuralına bağladı.
• 21.30 – Kural 2. On bir dakika sonraki mesajda gerekçe “Tartışmalı Konulardan Kaçının” başlıklı 2 numaralı kurala kaydı. Moderatör Atatürk’ün “Ermeni Soykırımı sırasında İttihat ve Terakki üyesi” olduğunu ve bu olaylara desteğinin ya da dahlinin tartışıldığını yazdı; aynı yasağın kamu görevinde bulunmuş başka figürler için de geçerli olduğunu ekledi.
• 19.07 – “Karl Marx gibi.” Tepkiler büyüyünce “Hearts of Iron Resmî Discord Sunucusu” imzasıyla gelen toplu yanıtta Atatürk’ün “Karl Marx gibi, modern siyasetle son derece ilgili, tartışmalı ve kutuplaştırıcı bir tarihî figür” olduğu için yasaklandığı söylendi. Mesaj, ekibin “Türkleri hedef almadığı” cümlesiyle sürdü.

Son gerekçe, ilk mesajdaki ölçütle de örtüşmüyor. Hearts of Iron IV 1936’da başlayan bir II. Dünya Savaşı strateji oyunu; Karl Marx ise 1883’te öldü. Moderatörün kendi tarif ettiği “oyunun dönemi ya da sonrası” kuralı Marx’ı kapsamıyor. Sunucu kurallarının tam metni herkese açık olmadığı için Kural 4’ün ifadesi doğrulanamadı; Kural 2’nin metni ise moderatörün mesajında tek cümle olarak yer alıyor: “Gerçek hayattaki din, siyaset veya tartışmalı konuları konuşmaktan kaçının.”

Bir çelişki daha var: Moderatör aynı mesajda oyuncunun oyunun kendi Atatürk portresini kullanmasına izin verdi. Hearts of Iron IV’te Atatürk, Türkiye’nin oyun başındaki lideri olarak yer alıyor. Yani yasak Atatürk’ün kendisine değil, gerçek fotoğrafına yönelik.

Tarih ne diyor?

Moderatörün iddiasının bir kısmı olguya dayanıyor: Mustafa Kemal, Selanik’te kurduğu Vatan ve Hürriyet cemiyetinin şubesi İttihat ve Terakki’ye katılınca Şubat 1908’de cemiyete üye oldu (üye numarası 322). Ancak 1915’te hükümette ya da cemiyetin yönetiminde değil, cephedeydi: Ocak 1915’te 19. Tümen’in komutasıyla Çanakkale’ye gönderildi, Ağustos’ta Anafartalar Grubu’nu yönetti, 14 Ocak 1916’da 16. Kolordu komutanlığına atandı. Tepki gösteren oyuncuların öne çıkardığı nokta da bu oldu. Türkiye, 1915 olaylarının “soykırım” olarak nitelendirilmesini kabul etmiyor.

Oyunda 6 binden fazla saati olduğunu söyleyen tarihçi Prof. Dr. Emrah Safa Gürkan da boykota katılanlar arasında:

“Burada açık bir düşmanlık ve tarihi çarptırma var. Atatürk’ün tarihsel olarak herhangi bir tartışmalı yanı yok, ama bunu zaten onlar da biliyor muhtemelen. Boykot.”

Tepki Steam’e taşındı

Steam’in günlük inceleme dökümü tepkinin ne zaman patladığını gün gün gösteriyor. 5-20 Eylül arasında Hearts of Iron IV günde ortalama 9 olumsuz inceleme alıyordu. Sayı 21 Eylül’de 24’e, 22 Eylül’de 70’e çıktı; 23 Eylül’de 17.046’ya sıçradı. Aynı gün yazılan olumlu inceleme 113’te kaldı.

Mağaza sayfası 24 Eylül öğle saatlerinde “En Son İncelemeler” için “Son Derece Olumsuz” gösteriyor: son 30 günde yazılan 22.952 incelemenin yalnız yüzde 7’si olumlu. Aynı kutucukta Steam’in bir notu da var: platform bu üründe “konu dışı inceleme etkinliği” tespit etmiş. Steam, oyunun kendisiyle ilgisi olmayan toplu inceleme dalgalarını bu şekilde işaretliyor ve kullanıcının tercihine göre skora katmıyor. Oyunun tüm zamanların genel notu bu yüzden hâlâ “Çok Olumlu”.

Türkçe incelemelerde tablo farklı. Steam’den satın alanların Türkçe incelemeleri 24 Eylül öğlen itibarıyla 42.614; bunların 23.140’ı olumsuz ve Türkçe not “Karışık”a düştü. Bu, oyunun 10 yılda aldığı tüm olumsuz incelemelerin (54.120) yüzde 43’ü demek.

Bir ayrıntı da dikkat çekici: Onedio’nun 23 Eylül öğleden sonra aktardığı rakamlara göre Türkçe incelemelerin 6.311’i olumsuz, yaklaşık 23.862’si olumluydu. Bugün olumlu Türkçe inceleme sayısı 19.474. Yeni inceleme olumlu sayıyı düşüremeyeceğine göre aradaki yaklaşık 4.400’lük fark, oyuncuların eski olumlu incelemelerini olumsuza çevirdiğine ya da sildiğine işaret ediyor.

Dalga bütün kataloğa yayıldı

Oyuncular yalnız Hearts of Iron IV’ü değil, Paradox’un Steam’deki diğer oyunlarını da hedef aldı. En büyük sıçrama Europa Universalis IV’te: olaydan önce günde bir olumsuz inceleme bile almayan oyun iki günde 4.690 aldı. Onu Crusader Kings III (2.656) ve Cities: Skylines (2.577) izledi.

Sunucu kapandı, Paradox sessiz

Webtekno, Onedio ve Oyungezer’in aktardığına göre itiraz ve eleştiri mesajları kanallardan kaldırıldı, tepki gösteren çok sayıda Türk kullanıcı sunucudan uzaklaştırıldı ve sunucu yeni üye alımına geçici olarak kapatıldı. Oyungezer, olay patladıktan sonra hiç mesaj yazmadan profil fotoğrafını Atatürk yapan bazı oyuncuların da otomatik olarak yasaklandığını ve ikinci mesajı yazan moderatörün hesaplarını gizliliğe aldığını yazdı. Bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadık.

Olayı canlı yayında ilk duyuran yayıncı CarrieRTV, OdaTV’ye 200-300 kişilik bir grupla Paradox’un destek sayfasına şikâyet gönderdiklerini, ertesi gün hepsine aynı otomatik yanıtın, yani “Discord üzerinden başvurun” cevabının geldiğini anlattı. Yayıncı Jahrein (Ahmet Sonuç) ise konuyu paylaşan bir gönderiye şu yorumu yazdı:

“Ben üst düzey bir yöneticiye ilettim meseleyi. İlgileniyorum.”

Paradox cephesinde ise sessizlik sürüyor. Hearts of Iron IV’ün Steam’deki resmî duyuru akışında son paylaşım, olaydan bağımsız olarak 22 Eylül’de yayımlanan “Dev Corner” geliştirici yazısı. Şu aşamada ekran görüntülerindeki ifadeler Discord moderatörlerine ait; bunların Paradox Interactive’in şirket görüşü olup olmadığı bilinmiyor.

Yöntem notu: Steam rakamları mağazanın herkese açık inceleme uçlarından 24 Eylül 2026, 12.06’da alındı. Günlük döküm tüm dilleri ve tüm satın alma kanallarını kapsıyor; Türkçe inceleme sayıları yalnız Steam üzerinden satın alanları gösteriyor. Mesaj ekran görüntüleri Platcorn’un derlemesidir ve Webtekno aracılığıyla yayımlanmıştır.