Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Onay Kanunu Resmi Gazete'de Yayımlandı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Daha önce TBMM'de kabul edilen kanunun yayımlanmasıyla anlaşmanın Türkiye'deki onay sürecinde önemli bir aşama geride kaldı.

Anlaşma 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanmıştı. Metin, üç ülkenin savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğini kurumsal bir çerçeveye bağlamayı amaçlıyor.

Ortak savunma hükmü

16 maddeden oluşan anlaşmanın merkezinde kolektif savunma ilkesi yer alıyor. Taraflardan birine dışarıdan gelecek silahlı saldırı, anlaşmaya taraf bütün ülkelere yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek. 2'nci maddeye göre bu durumda diğer ülkeler saldırıya uğrayan tarafa gecikmeden yardım edecek. Desteğin kapsamı ve niteliği, ihtiyaçlar nesnel olarak değerlendirildikten sonra belirlenecek. Taraflar, imkânları ölçüsünde askeri kabiliyetlerini de bu destek için kullanabilecek. Hükmün üç ülke arasında bir caydırıcılık mekanizması oluşturması öngörülüyor.

Tatbikat, istihbarat ve lojistik

Anlaşma, silahlı kuvvetler arasındaki ilişkilerin geliştirilmesini de kapsıyor. Askeri personel değişimi, ortak eğitim programları, tatbikatlar ve konuşlandırma faaliyetleri teşvik edilecek. Birliklerin barışta ve savaşta birlikte çalışabilirliğinin artırılması, savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve operasyonel koordinasyonun geliştirilmesi hedefleniyor.

9'uncu madde, istihbaratın güvenli kanallar aracılığıyla paylaşılmasını düzenliyor. Paylaşılan bilgilerin gizliliği ve veri güvenliği konusunda tarafların yükümlülükleri de bu maddede yer alıyor. 10'uncu maddeye göre ülkeler barış, savaş ve olağanüstü durumlarda birbirine lojistik destek verecek. Silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri ekipmanları kapsayan bu yardım, mevcut lojistik imkânlara ve sistemlerin birbiriyle uyumuna bağlı olacak.

Savunma sanayiinde ortak üretim

7'nci madde savunma sanayii iş birliğine ayrıldı. Üç ülke arasında ortak savunma üretimi, araştırma-geliştirme projeleri, savunma teknolojilerinde yenilik çalışmaları ve teknik bilgi paylaşımı teşvik edilecek. Bu alanda insan kaynağı yetiştirilmesi, uzmanların karşılıklı görevlendirilmesi ve askeri sanayi kapasitesinin artırılması da iş birliği başlıkları arasında sayılıyor.

Stratejik komite kurulacak

8'inci maddeyle, üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Ortak savunma politikalarına stratejik yön verecek olan komite, yılda iki kez taraf ülkelerde dönüşümlü olarak toplanacak. Gerek görülürse liderler de yılda bir kez bir araya gelebilecek. Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak, ilk genel sekreter Pakistan'dan atanacak. Anlaşmaya başka ülkelerin hangi kriter ve mekanizmayla katılabileceğini belirleme yetkisi de komitede olacak.

Süresiz anlaşma, 10 yıl sonra çekilme hakkı

Anlaşmanın kendisinin yürürlüğe girmesi için her taraf ülkenin kendi iç hukukundaki onay işlemlerini tamamlaması ve son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesi gerekiyor. Süresiz olarak yürürlükte kalacak anlaşmadan çekilmek isteyen taraf, yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra, en az üç ay önce diplomatik kanallardan yazılı bildirim yaparak ayrılabilecek.

Metin, tarafların mevcut uluslararası yükümlülüklerini saklı tutuyor; egemenliğe, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine karışmama ilkesine saygıyı esas alıyor.