NATO, Askeri Uyduları Kısa Sürede Fırlatmak İçin STARLIFT Girişimini İzmir'de Başlattı
NATO, askeri uyduların ticari roketler ve uzay limanlarından oluşan bir ağ üzerinden hızla fırlatılmasını hedefleyen STARLIFT girişimini İzmir'deki NATO EDGE 26 etkinliğinde başlattı. Girişimi Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 10 müttefik ile Güney Kore finanse ediyor.
TemsilîNATO, askeri amaçlı uyduların kısa sürede uzaya gönderilebilmesini sağlamayı amaçlayan çok uluslu STARLIFT girişimini İzmir'de düzenlenen NATO EDGE 26 etkinliğinde resmen başlattı. Girişimi duyuran NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Shekerinska, aynı konuşmada müttefiklerin karşılaştığı tehditlerin giderek ağırlaştığını söyledi ve savunma kabiliyetleriyle kritik altyapının kriz ve savaş dönemlerine dayanıklı kılınması çağrısında bulundu.
"Bugün bu girişimi resmen başlattığımızı duyurmaktan büyük heyecan duyuyorum."
Girişimin finansmanını Türkiye, Belçika, Kanada, Finlandiya, Almanya, İtalya, Hollanda, Norveç, İsveç ve İngiltere'den oluşan 10 NATO müttefiki ile İttifak üyesi olmayan Güney Kore üstleniyor. Bu ülkeler, 29 Ekim'de NATO Ulusal Silahlanma Direktörleri toplantısı sırasında düzenlenen imza töreninde, NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) üzerinden girişime kaynak sağlama taahhüdü vermişti.
Ticari roketler ve uzay limanları ağı
NATO'nun yazılı açıklamasına göre 2024'ten bu yana üzerinde çalışılan STARLIFT, katılımcı ülkelerdeki ticari fırlatma şirketleri ve uzay limanlarıyla iş birliği yaparak uzaya erişimi daha dayanıklı, hızlı ve düşük maliyetli hale getirmeyi hedefliyor. Girişim kapsamında askeri kullanıcıların ticari roketlerde yer ayırtması kolaylaştırılacak. Bu hizmet, NATO ülkeleri ile Güney Kore'deki uzay limanlarından oluşan bir ağ üzerinden verilecek.
STARLIFT, acil uydu fırlatmaları da dahil olmak üzere hızlı müdahale gerektiren uzay operasyonlarına yönelik konseptlerin geliştirilip sınanacağı bir platform işlevi de görecek. Test ve deneme çalışmalarıyla müttefiklerin fırlatma altyapısı ve lojistiğinin iyileştirilmesi, uzay alanındaki iyi uygulamaların paylaşılması planlanıyor. Hava ve deniz trafiğinin yönetilmesiyle hem planlı hem de kısa sürede hazırlanan fırlatmaların güvenliğinin artırılması, fırlatma taleplerinin bir araya getirilip koordine edilmesiyle de hizmetlere erişimin kolaylaşması ve sektöre yatırımın desteklenmesi amaçlanıyor. NATO, uzayı 2019'da harekat alanı olarak tanımıştı.
Ankara Zirvesi'nden bu yana kaydedilen ilerleme
Konuşmasında İttifak'ın savunma yatırımlarını, teknolojik kabiliyetlerini ve özel sektörle iş birliğini değerlendiren Shekerinska, temmuzda Ankara'da yapılan NATO Zirvesi'nin ardından geçen sürede önemli adımlar atıldığını söyledi.
"Türkiye'ye yeniden gelmek ve NATO'nun bu temmuzdaki Ankara Zirvesi'nden bu yana geçen dört ayda kaydettiği ilerlemeyi değerlendirmek gerçekten çok güzel."
Shekerinska'nın verdiği bilgiye göre beş müttefikin 2026'da gayri safi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 5'ini savunmaya ayırması bekleniyor; bu da hedefe öngörülen takvimden dokuz yıl erken ulaşılması anlamına geliyor. Yapay zeka destekli insansız hava araçlarından (İHA) gözetleme uçaklarına, uzun menzilli hassas güdümlü füzelere uzanan, toplamı onlarca milyar doları bulan tedarik anlaşmaları açıklandı.
Shekerinska, Atlantik'in iki yakasında savunma sanayisi üretiminin arttığını, büyük şirketlerin kritik sanayi kabiliyetlerini birlikte geliştirdiğini ve Ukrayna'ya teçhizat ile mühimmat gönderilmesinin sürdüğünü aktardı. Avrupalı müttefiklerle Kanada'nın güçlenmesinin İttifak içinde yükün daha adil paylaşılmasını sağladığını, bunun da transatlantik bağı pekiştirdiğini belirten Shekerinska, 2027'ye girilirken bu ivmenin korunması gerektiğini vurguladı.
Rusya ve siber tehditler
Shekerinska, Rusya'yı müttefiklerin güvenliği için en önemli uzun vadeli tehdit olarak nitelendirdi. Moskova'nın İHA ve füzelerle Ukrayna kentlerini ve enerji altyapısını hedef alarak ülkenin direncini kırmaya çalıştığını söyleyen Shekerinska, Rusya'nın kundaklama, sabotaj ve İHA ihlalleri gibi hibrit eylemlerle müttefikleri bölmeyi, istikrarsızlaştırmayı ve Ukrayna'ya verilen desteği aksatmayı amaçladığını öne sürdü.
Kötü niyetli siber aktörlerin de tehdit oluşturduğunu belirten Shekerinska, NATO'nun hükümetler, teknoloji şirketleri ve savunma sanayisi firmalarıyla birlikte tehditleri anlamaya ve ağlarını güçlendirmeye çalıştığını anlattı. Siber savunma tatbikatlarında sistemlerin ve yeni teknolojilerin sınandığını, müdahale ekiplerinin eğitildiğini, araştırma ve yeniliğe yatırım yapıldığını aktardı.
Tedarik zincirinde gizli açık uyarısı
Savaş uçaklarından gemilere, tanklardan füze sistemlerine ve uydulara kadar askeri donanımın bilgisayarlara dayandığını hatırlatan Shekerinska, yüzlerce sensörden gelen veriyi birleştiren bağlantılı sistemlerin sahayı daha iyi görmeyi, hedefleri daha isabetli belirlemeyi ve daha hızlı karşılık vermeyi mümkün kıldığını, ancak aynı zamanda güvenlik açıkları da doğurabildiğini söyledi.
Shekerinska'ya göre risk yalnızca sistemleri çökertmeye yönelik saldırılarla sınırlı değil; uzun soluklu siber operasyonlarla kritik teknolojilere fark edilmeyen zayıflıklar yerleştirilebiliyor. Bu nedenle sistemler kurulurken sonradan kötüye kullanılabilecek gizli erişim yollarının önüne geçilmesi gerektiğini belirten Shekerinska, savunma teknolojilerinin kriz ve savaş anında çalışmaya devam etmesi için tedarik zincirinin her halkasının korunması gerektiğini vurguladı.
Özel sektöre çağrı
Bu çalışmaların kamunun tek başına yürütebileceği işler olmadığını söyleyen Shekerinska, şöyle konuştu:
"Hükümetlerin ve sanayinin birlikte çalışmasına, karşı karşıya olduğumuz tehditleri anlamasına ve bunlara dayanıklı teknolojiler geliştirmesine ihtiyacımız var. Üstelik yalnızca ordularımızda veya dijital hizmetlerimizde değil, faaliyetlerimizi mümkün kılan ve bunlar için hayati önem taşıyan kritik ulusal altyapının her parçasına bağlı bütün sistemlerde."
Gıda üretim ve depolama tesisleri, su hatları, pompa istasyonları, enerji iletim hatları, yakıt dağıtım sistemleri ve ulaşım ağlarının saldırılara açık olabileceğine dikkati çeken Shekerinska, bu altyapının barışta olduğu kadar kriz ve çatışma dönemlerinde de ayakta kalması gerektiğini belirterek şirketlere seslendi:
"NATO'daki özel sektör ortaklarımıza mesajım şu: Biz yalnızca barış döneminde değil, kriz veya çatışma koşullarında faaliyet göstermeye hazırlanıyoruz. Sizin de aynısını yapmanıza ihtiyacımız var. Bir kriz çıkarsa ordularımızın ve hükümetlerimizin operasyonel ihtiyaçları değişecek ve hizmetlere yönelik talebimiz hızla artacak. Buna hazır olmalısınız."
Şirketleri sıradan hizmet sağlayıcıları değil ortak güvenliğin vazgeçilmez stratejik ortakları olarak gördüklerini söyleyen Shekerinska, bu şirketlerin artan hibrit saldırılar nedeniyle şimdiden hedef olduğunu, bir kriz ya da çatışmada daha da büyük hedef haline geleceğini ifade etti. Shekerinska, mayısta Estonya'da yapılan 2026 Uluslararası Siber Çatışma Konferansı'nda Microsoft, Palo Alto Networks ve ESET ile ortaklıkların derinleştirilmesine karar verildiğini, bu iş birliğinin bilgi paylaşımını ve siber dayanıklılık çalışmalarının koordinasyonunu destekleyeceğini hatırlattı.
Yapay zekada insan denetimi
Yapay zeka modellerinin her ay önemli ölçüde geliştiği, otonom sistemlerin kendi kararlarını verebildiği ve stratejik rakiplerin alternatif sistemler için yarıştığı bir dönemde daha hızlı davranılması gerektiğini söyleyen Shekerinska, yapay zekanın güvenlik açısından hem risk hem fırsat taşıdığını belirtti. Bu teknolojinin sistemlerdeki açıkları bulup istismar etmek için kullanılabildiğini, ancak aynı açıkları erkenden tespit edip kapatmaya da yarayabileceğini kaydetti. Müttefiklerin İHA'ları tespit edip etkisiz hale getirme ve deniz altındaki boru hatlarını izleme gibi alanlarda yapay zeka destekli sistemler geliştirip kullanmaya başladığını aktaran Shekerinska, NATO'nun bu teknolojiyi sorumlu biçimde kullandığını, insan denetimini her zaman koruduğunu ve emniyet ile güvenliği öncelediğini söyledi.
İnternetin, dünyayı değiştiren çift kullanımlı savunma teknolojilerine bir örnek olduğunu hatırlatan Shekerinska, İttifak'ın asıl üstünlüğünün tek bir teknolojiden değil birlik, kararlılık ve transatlantik iş birliğinden geldiğini ifade etti. ABD, Kanada ve Avrupa'nın bilimsel birikimini, kamu ve özel yatırımlarını ve sanayi üretimini bir araya getirmesinin yenilik yarışında avantaj sağladığını belirten Shekerinska, bu sayede NATO ülkelerinde yaşayan 1 milyar insanın güvenliğinin önümüzdeki yıllarda da sağlanabileceğini söyledi.
Radmila Shekerinska, Ekim 2024'ten bu yana NATO Genel Sekreter Yardımcısı olarak görev yapıyor; daha önce Kuzey Makedonya'da Savunma Bakanlığı yapmıştı. Müttefikler, savunma harcamalarını 2035'e kadar GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma hedefini Haziran 2025'teki Lahey Zirvesi'nde kabul etmişti.