Rusya, Nestle ve Auchan'ın İştiraklerine Kayyum Atadı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı kararnameyle, İsviçre merkezli gıda şirketi Nestle ile Fransız süpermarket zinciri Auchan'ın ülkedeki varlıkları geçici süreyle devlet denetimindeki yerel bir şirketin yönetimine bırakıldı. Kararname kapsamında Nestle'nin Rusya'daki varlıklarının idaresi, Moskova merkezli LEV Management'a devredildi.

Rus basınında yer alan bilgilere göre, lojistik firması KS Logistika daha önce kayyum atanması için başvuruda bulunmuştu. Başvuruda, Nestle'nin Rusya'daki fabrikalarından ihracatı durdurması ve üretim kapasitesini artırmama yönündeki kararı gerekçe olarak gösterildi. Kararın şirketin 5 ayrı birimini doğrudan etkilediği bildirildi.

Nestle, gelişmenin ardından yaptığı açıklamada kararnameye ilişkin bilgilendirmenin yapıldığını, durumu ve yasal seçenekleri ayrıntılı biçimde değerlendirdiğini duyurdu.

Şirketimiz, çalışanlarının çıkarlarını gözetmek, haklarını korumak ve ticari operasyonların sürekliliğini sağlamak adına gerekli tüm adımları atacaktır.

Yabancı varlıklar üzerindeki denetim artıyor

Rusya, Ukrayna savaşının başladığı 2022'den bu yana ülkedeki yabancı varlıklar üzerindeki denetimini kademeli olarak sıkılaştırıyor. 2023'te çıkarılan bir kararname, Moskova yönetimine "dost olmayan ülkeler" listesindeki devletlere ait şirketlerin varlıklarına geçici yönetim atama yetkisi tanıyor.

Aynı mekanizma daha önce Fransız süt ürünleri üreticisi Danone ile Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg'in Rusya iştiraklerinin kontrolünün ele geçirilmesinde de kullanılmıştı. 2022'de Rusya'daki faaliyetlerini devredeceklerini açıklayan iki şirketin iştirakleri, 2023'te devletin atadığı geçici yönetime bırakıldı. Danone, Rusya operasyonlarını 1,2 milyar avro zararla satmak zorunda kaldı; Carlsberg ise defter değeri 1,4 milyar dolar olan Baltika iştirakini 320 milyon dolara devredebildi.

Rus yetkililer bu tür kararların, Batı'nın Rus varlıklarına yönelik "saldırgan" tutumu ve yaptırımlar karşısında bir misilleme olduğunu savunuyor. Analistler ise geçici yönetim uygulamasının çoğu kez Kremlin'e yakın kişi ya da şirketlere varlık devri, zorunlu satış veya doğrudan kamulaştırmanın ilk aşaması olduğunu öne sürüyor.

Nestle'nin Rusya'daki konumu

Nestle, Rusya'da 1990'lardan beri faaliyet gösteriyordu. Savaşın ardından çok sayıda Batılı şirket ülkeden çekilirken İsviçreli grup, temel gıda ve bebek maması tedarikini sürdürmek gerekçesiyle pazarda kalmıştı. Şirket, temel olmayan ürünlerde ithalat, ihracat ve reklam faaliyetleri ile sermaye yatırımlarını askıya almıştı. Şirket verilerine göre Nestle, savaş öncesindeki 2021'de küresel gelirinin yaklaşık yüzde 2'sini Rusya'daki 6 fabrikası ve 7 bin çalışanıyla elde ediyordu.

Kiev Ekonomi Okulu'nun (KSE) araştırmalarına göre savaşın başlangıcından bu yana 565 yabancı şirket protesto amacıyla Rusya'dan tamamen çekildi. Buna karşın PepsiCo ve Mondelez gibi ABD merkezli şirketler dahil olmak üzere yabancı şirketlerin yüzde 55'i ülkede faaliyetini sürdürüyor. KSE verilerine göre bu şirketlerin 2025'te 200 milyar avronun üzerinde toplam gelir elde ettiği tahmin ediliyor; her üç yabancı şirketten biri ise ülkeden ayrılmayı planlıyor ya da operasyonlarını durdurmuş durumda.

Kremlin son dönemde Batılı şirketlerin çıkış koşullarını da ağırlaştırdı. "Dost olmayan" ülkelerden ayrılmak isteyen şirketler, varlık satışlarında en az yüzde 60 indirim kabul etmek ve Rusya devletine ayrı bir "çıkış vergisi" ödemek zorunda tutuluyor.