Rusya, Nestle ve Auchan'ın Ülkedeki İştiraklerine Kayyum Atadı

Rusya, İsviçre merkezli gıda devi Nestle ile Fransız perakende zinciri Auchan'ın ülkedeki varlıklarına kayyum atadı. Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı kararname uyarınca, iki şirketin Rusya'daki varlıkları geçici bir süreyle devlet denetimindeki yerel bir şirket tarafından yönetilecek. Nestle'nin ülkedeki varlıklarının idaresi, Moskova merkezli LEV Management adlı Rus şirketine geçti.

Rus basınında yer alan bilgilere göre, kayyum başvurusunu daha önce lojistik şirketi KS Logistika yapmıştı. Başvuruda, Nestle'nin Rusya'daki fabrikalarından ihracatı durdurması ve üretim kapasitesini artırmama yönünde karar alması gerekçe olarak gösterildi. Kararın Nestle'ye bağlı 5 ayrı birimi doğrudan etkilediği bildirildi.

Nestle, kararnameye ilişkin bilgilendirmenin ardından durumu ve yasal seçeneklerini değerlendirdiğini duyurdu. Şirketin açıklamasında şu ifadeler kullanıldı:

Şirketimiz, çalışanlarının çıkarlarını gözetmek, haklarını korumak ve ticari operasyonların sürekliliğini sağlamak adına gerekli tüm adımları atacaktır.

Kayyum mekanizması 2023'ten beri kullanılıyor

Moskova yönetimi, Ukrayna savaşının başladığı 2022'den bu yana ülkedeki yabancı varlıklar üzerindeki denetimini kademeli olarak sıkılaştırıyor. 2023'te çıkarılan bir kararname, hükümetin "dost olmayan ülkeler" listesine aldığı devletlere ait şirketlerin varlıklarına geçici yönetim atama yetkisini Rus yönetimine tanıyor.

Aynı mekanizma daha önce Fransız süt ürünleri üreticisi Danone ile Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg'in Rusya iştiraklerinin kontrolünün ele geçirilmesinde de işletilmişti. Her iki şirket de 2022'de Rusya'daki faaliyetlerini devredeceklerini açıklamış, iştirakleri 2023'te devletin atadığı kayyuma bırakılmıştı. Danone, Rusya operasyonlarını 1,2 milyar avro zararla satmak durumunda kaldı; Carlsberg ise defter değeri 1,4 milyar dolar olan Baltika iştirakini 320 milyon dolara devredebildi.

Rus yetkililer bu tür kararları, Batı'nın Rus varlıklarına yönelik tutumu ve yaptırımlar karşısında alınmış bir misilleme olarak savunuyor. Analistler ise geçici yönetim uygulamasının çoğu zaman Kremlin'e yakın kişi veya şirketlere varlık devrinin, zorunlu satışın ya da doğrudan kamulaştırmanın ilk adımı olduğu görüşünde.

Nestle'nin Rusya'daki ayak izi

Nestle, Rusya'da 1990'lardan bu yana faaliyet gösteriyordu. Savaşın ardından çok sayıda Batılı şirket ülkeden çıkarken İsviçreli grup, temel gıda ve bebek maması tedarikini sürdürmek gerekçesiyle pazarda kalmayı tercih etmiş; temel olmayan ürünlerin ithalat, ihracat ve reklam faaliyetleriyle sermaye yatırımlarını askıya almıştı. Şirket verilerine göre Nestle, savaş öncesindeki 2021 yılında küresel gelirinin yaklaşık yüzde 2'sini ülkedeki 6 fabrikası ve 7 bin çalışanıyla elde ediyordu.

Kiev Ekonomi Okulu'nun (KSE) araştırmalarına göre savaşın başlangıcından bu yana 565 yabancı şirket Rusya'dan tamamen çekildi. Buna karşın yabancı şirketlerin yüzde 55'i, ABD merkezli PepsiCo ve Mondelez de dahil olmak üzere ülkede faaliyetlerini sürdürüyor. KSE verileri, bu şirketlerin 2025'te 200 milyar avronun üzerinde toplam gelir elde ettiğini tahmin ediyor; her üç yabancı şirketten biri ise ülkeden ayrılmayı planlıyor ya da operasyonlarını durdurmuş durumda.

Kremlin, Batılı şirketlerin çıkış koşullarını da ağırlaştırdı. "Dost olmayan" ülkelerden ayrılmak isteyen şirketler, varlık satışlarında en az yüzde 60 indirim kabul etmek ve Rusya devletine ayrı bir "çıkış vergisi" ödemek zorunda tutuluyor.