Sırbistan'da Öğrenci Protestolarının Ardından Yapılan Erken Genel Seçimde Oy Verme Başladı

Sırbistan'da erken genel seçim için sandıklar açıldı. Seçmenler, 250 sandalyeli Ulusal Meclis'in yeni üyelerini belirliyor. Bu seçim, Novi Sad'daki tren istasyonunda 1 Kasım 2024'te yaşanan sundurma çökmesinin ardından başlayan ve yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestolarından sonra yapılan ilk ulusal seçim.

Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) verilerine göre 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanabilecek. Oy verme yerel saatle 07.00'de başladı ve 20.00'de sona erecek. Yurt içinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandık kuruldu.

Seçim sistemi ve yarışan listeler

Milletvekilleri, ülkenin tek seçim bölgesi sayıldığı nispi temsil sistemiyle ve kapalı liste usulüyle belirlenecek. Yüzde 3 olan seçim barajı ulusal azınlık listeleri için geçerli değil. Meclis'te çoğunluğu sağlamak için 126 sandalye kazanmak gerekiyor.

Oy pusulasında 18 liste var ve bunların 9'u ulusal azınlık statüsüyle seçime giriyor. İlk sırada, 2012'den beri iktidarı elinde tutan Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) başını çektiği "Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan" listesi yer alıyor. Onu Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki "Ivica Dacic-İstikrar Faktörü" listesi izliyor. Üçüncü sırada ise öğrencilerin desteğini alan ve Ilija Srdanovic'in birinci sıradan aday olduğu "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" listesi bulunuyor.

Yarışa katılan diğer listeler arasında "Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos", "Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler", "Bogoljub Karic-Sırbistan'ın Gücü Hareketi" ve "Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif" var. Azınlık listeleri arasında ise "Rasim Ljajic-İnsani SDP/CDP", Usame Zukorlic'in liderlik ettiği Adalet ve Uzlaşma Partisi'nin (SPP) "Birleşme Hareketi", Sancak Demokratik Eylem Partisi'nin (SDA) "Sancak'ın Bekçileri" listesi, Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu yer alıyor.

Anketlerde iki liste başa baş

Kamuoyu araştırmalarına göre asıl rekabet, Vucic'in başbakan adayı olduğu "Birleşmiş Sırbistan" ile Öğrenci Listesi arasında. Son anketlerde iki listenin oy oranlarının birbirine yakın çıktığı belirtiliyor. Vucic, kampanya boyunca sonuçlara saygı göstereceğini ve rakipleri kazanırsa onları tebrik edeceğini söylemişti.

Cumhurbaşkanlığından istifa eden Vucic, eylülde parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalamış ve böylece erken seçim süreci başlamıştı. Ülkede bir önceki parlamento seçimi Aralık 2023'te yapılmıştı.

Protestoların gölgesinde

Novi Sad tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesi 16 kişinin ölümüne yol açmıştı. Bu olayın ardından başlayan öğrenci eylemleri; sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim talepleriyle ülke çapında bir harekete dönüştü.

Yurt dışı oyları ve gözlemciler

Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı. Sırbistan dışında en çok sandık 28 sandıkla Bosna Hersek'te kuruldu. RIK'in kararına göre yurt dışındaki sandıklar da Orta Avrupa saatiyle 07.00-20.00 arasında açık kalıyor. Bu nedenle Amerika ve Okyanusya'daki bazı seçmenler, yerel saatle gece saatlerinde oy veriyor.

Seçim sürecini başta Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (AGİT/ODIHR) olmak üzere birçok ülkeden ve uluslararası kuruluştan gözlemciler izliyor.