Sudan'da Türk SİHA'ları: Türkiye'nin iç savaştaki rolü ne, Ankara ne diyor?

Sudan'da ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki savaş Nisan 2023'ten bu yana sürüyor. Son aylarda savaşın en çok konuşulan cephesi gökyüzü oldu. Açık kaynak tahminlerine göre Sudan ordusunun kullandığı Türk yapımı Bayraktar Akıncı'lar, HDK'nın Çin yapımı CH-95 insansız hava araçlarından sekizden fazlasını havada düşürdü. Peki Türkiye'nin bu savaşta rolü ne, Ankara ne diyor?

Bir bakışta

• Savaş: 15 Nisan 2023'te Sudan Ordusu (Abdulfettah el-Burhan) ile HDK (Muhammed Hamdan Dagalo, "Hemedti") çatışmaya girdi. Tahminler 150 ila 400 bin arasında ölüme işaret ediyor, yaklaşık 13 milyon kişi yerinden edildi.
• Cephe: Ordu Hartum'u ve ülkenin doğusunu, HDK Darfur'un neredeyse tamamını tutuyor. Çatışmanın merkezi Kordofan.
• Dış destek: Raporlara göre HDK'yı Birleşik Arap Emirlikleri destekliyor, Abu Dabi bunu reddediyor. Ordunun yanında Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye var.
• TB2: Washington Post'un yayımladığı belgelere göre Baykar 2023'te Sudan ordusuna 120 milyon dolarlık paket sattı. Baykar ve Ankara bunu doğrulamadı.
• Akıncı: New York Times, Mısır'daki Doğu Uveynat üssünde Türk yapımı Akıncı'ların görüntülendiğini yazdı. Ankara iddiaları reddetti.
• Türkiye'nin tutumu: Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Sudan'ın egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğüne yönelik "ilkeli tutumun" süreceğini söyledi.

Sudan'da ne oluyor?

Sudan'ın iki generali 2021'de darbeyi birlikte yapmıştı. HDK'nın orduya nasıl ve ne zaman katılacağı konusunda anlaşamayınca 15 Nisan 2023'te başkent Hartum'da çatışma başladı. İlk aylarda HDK başkentin büyük kısmını ele geçirdi, Burhan Kızıldeniz kıyısındaki Port Sudan'a çekildi. Ordu Mart 2025'te Hartum'u geri aldı.

Batıda tablo farklı. HDK, uzun süren bir kuşatmanın ardından Ekim 2025'te Kuzey Darfur'un merkezi El-Faşir'i ele geçirdi. Kentten toplu katliam haberleri geldi. Türkiye o dönem sivillere yönelik saldırıları kınamıştı. HDK, Darfur'da merkezi Nyala olan paralel bir yönetim de kurdu.

Ordu bu yaz Kuzey Kordofan'da ilerledi. Temmuz'da Bara ve Um Siyala'yı, Eylül'de El-Obeyid'i ülkenin kuzeyine bağlayan ticaret yolu üzerindeki El-Cemame bölgesini kontrolüne aldı. Burhan 7 Ekim'de müzakereyi reddetti ve "tüm toprakları geri alacaklarını" söyledi.

Bilanço ağır. Ölü sayısına ilişkin tahminler 150 bin ile 400 bin arasında değişiyor. Yaklaşık 13 milyon kişi evini terk etmek zorunda kaldı, 25 milyon kişi kıtlık riskiyle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler Sudan'ı dünyanın en büyük insani krizi olarak tanımlıyor ve İHA saldırılarının sivil ölümlerin başlıca nedeni hâline geldiğini belirtiyor.

Bölgesel güçler: Bir vekâlet savaşı

Savaş giderek bölgesel güçlerin sahası hâline geldi. Raporlara göre Birleşik Arap Emirlikleri, HDK'ya Çad, Libya ve başka güzergâhlar üzerinden silah ve lojistik destek sağlıyor, HDK bölgelerinden çıkan altının da önemli alıcısı. Abu Dabi bu iddiaları reddediyor. Sudan hükümetinin BAE aleyhine Uluslararası Adalet Divanı'na açtığı dava Mayıs 2025'te yetki gerekçesiyle reddedildi.

Ordunun yanında ise Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye yer alıyor. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi El-Faşir'in düşüşünü "kırmızı çizgi" olarak nitelemişti. 10 Ekim'de Mısır-Sudan sınırındaki bir altın madenine düzenlenen ve 72 madencinin öldüğü bildirilen hava saldırısını yerel bir hak örgütü Mısır'a yükledi. Kahire bu iddiaya yanıt vermedi.

Türkiye'nin rolü: TB2'den Akıncı'ya

Washington Post Mart 2025'te yayımladığı ve belgelere dayandırdığı haberde, Baykar'ın 2023'te Sudan ordusuna yaklaşık 120 milyon dolarlık bir paket sattığını yazdı. Habere göre pakette 6 Bayraktar TB2, 3 yer kontrol istasyonu ve 600 harp başlığı vardı. Raporlarda bu İHA'ların ordunun Hartum'u ve Cezire'yi geri almasında etkili olduğu belirtildi. Baykar ve Ankara haberi doğrulamadı.

New York Times ise 5 Şubat 2026'da, Mısır'ın Sudan sınırına yaklaşık 65 kilometre uzaklıktaki Doğu Uveynat tarım projesinin içinde gizli bir üs bulunduğunu yazdı. Gazeteye göre bu üsten en az altı aydır HDK hedeflerine saldırı düzenleniyordu, görüntülerde Türk yapımı Akıncı'lar da vardı. Ankara iddiaları reddetti.

Gökyüzünde Akıncı ile CH-95'in düellosu

2026'da Sudan semalarında yeni bir tablo ortaya çıktı. Sudan ordusunun Akıncı'ları, HDK'nın kullandığı Çin yapımı CH-95 insansız hava araçlarını havada vurmaya başladı. Açık kaynak tahminlerine göre düşürülen Çin yapımı İHA sayısı sekizi aştı. Son vakalar Eylül sonunda Kuzey Kordofan'daki Sodari yakınlarında ve Ekim başında yaşandı. Görüntülerde Akıncı'nın çoğunlukla Roketsan'ın EREN mühimmatını kullandığı görülüyor. Kanıtların büyük kısmı yayımlanan arayıcı başlık görüntülerinden oluşuyor, resmî bir hasar tespiti açıklanmadı.

Türk İHA'ları savaşta tek tarafta da değil. Etiyopya da Akıncı kullanan ülkeler arasında. Sudan ordusu 23 Ağustos'ta Mavi Nil eyaletinde, Etiyopya yönünden giren bir İHA'yı düşürdüğünü açıkladı. Açık kaynak incelemeleri enkazın Akıncı'ya ait olduğuna işaret ediyor. İHA'yı kimin uçurduğu (BAE, Etiyopya ya da HDK'ya destek veren bir ağ) doğrulanmış değil.

Ankara ne diyor?

Türkiye'nin resmî tutumu Sudan'ın toprak bütünlüğü ve meşru hükümeti üzerine kurulu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 28 Temmuz'da Ankara'da Sudanlı mevkidaşı Mohieddin Salem'le görüştükten sonra şöyle dedi: "Tarihi ve köklü bağlara sahip olduğumuz Sudan'ın bağımsızlığı, egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğünün korunmasına yönelik ilkeli tutumumuzu sürdüreceğiz." Fidan, insani yardımların ve yeniden inşa sürecindeki kalkınma desteğinin devam edeceğini, çatışmanın çözümüne yönelik çabaların da desteklenmeye devam edileceğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Aralık 2024'te Sudan ile BAE arasında arabuluculuk teklif etmişti. Egemenlik Konseyi Başkanı Burhan Haziran'da Ankara'yı ziyaret etti. Erdoğan Mayıs'ta Sudan Başbakanı Kamil İdris'i de kabul etti. Bu görüşmede toprak bütünlüğü ve insani yardım öne çıktı.

Bundan sonra ne olacak?

Ateşkes için masa kurulmuş değil. ABD'nin Afrika temsilcisi Massad Boulos Ağustos'ta tüm Sudan'a silah ambargosu çağrısı yaptı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ise 9 Ekim'de yalnızca Darfur'daki silah ambargosunu uzattı, daha geniş yaptırım önerisi kabul görmedi. Sahada Kordofan'daki savaş ve gökyüzündeki İHA çekişmesi, savaşın yönünü belirleyen başlıca etken olmayı sürdürüyor.

Bu haberin videolu anlatımı habercy'nin Instagram hesabında.