TBMM, Tasfiyedeki Yatırım Fonlarına İlişkin Teklifin İlk 5 Maddesini Kabul Etti

TBMM Genel Kurulu, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verdiği yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifinin birinci bölümündeki 5 maddeyi kabul etti. Bu maddeler tasfiyenin nasıl yürütüleceğini belirliyor. Fonlardan hukuka aykırı çıkarılan değerlerin geri alınması, zararın sorumlulardan tahsil edilmesi ve geri kazanılan paranın pay sahiplerine ödenmesi de maddelerde düzenleniyor.

Düzenleme, söz konusu fonlardan tasfiyesi kanunun yayımlandığı tarihte henüz bitmemiş olanlara uygulanacak. Teklifte bu hükümlerin diğer yatırım fonları için genel ya da kalıcı bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacağı belirtiliyor. Kabul edilen bölümde düzenlemede kullanılan tanım ve kısaltmalar da yer alıyor.

Tasfiye SPK gözetiminde yürütülecek

Tasfiyeyi, SPK'nın gözetimi ve denetimi altında bu işle görevlendirilen kuruluşlar yürütecek. Sürecin aşamalarını Kurul belirleyecek. Fon varlıklarının tespiti, paraya çevrilmesi, değerleme esasları, pay sahipliğinin nasıl belirleneceği, ara ve nihai ödemeler ile dağıtım sırası da Kurulun yetkisinde olacak.

Görevli kuruluşlar yatırımcının menfaatini, varlıkların piyasa koşullarını ve fonların portföy yapısını gözetecek. Amaç, varlıklardan elde edilebilecek en yüksek ekonomik değere ulaşmak olacak. Borsadaki fiyatın varlığın gerçek değerini yansıtmadığına ya da tasfiyeyi geciktireceğine Kurul kanaat getirirse geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi gibi yöntemlere izin verebilecek. Kurul, geçici olarak farklı bir fiyat marjı uygulanmasına da karar verebilecek. Görevli kuruluşlar talep ederse varlıklar Kurul onayıyla borsa dışında da satılabilecek. Bu satışlarda Kurulun yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerindeki kısıtlamalar uygulanmayacak. Borsada ya da borsa dışında bu varlıkları satın alanların, aldıkları varlıkları belirli bir süre borsada satması da yasaklanabilecek.

Tasfiye sırasında tahsil edilen paralar, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu harcamalar düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına eklenecek. Tasfiye bittikten sonra yapılan tahsilatlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak biçimde geri kazanım hesabına aktarılacak.

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, tasfiyeyle görevli kuruluşlar, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kuruluşları gerekli bilgi ve belgeleri istendiğinde gecikmeden verecek. Bu bilgiler SPK'ya, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ya da Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) iletilecek. Bu kurumlar kendi mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe gösterip bilgi vermeyi reddedemeyecek.

TEFAS'ta bloke edilen paylar da kapsamda

Pay sahipliği, görevli kuruluşlar tarafından MKK kayıtlarıyla mutabakat yapılarak fon ve hesap bazında belirlenecek. Genel Kurulda kabul edilen bir önergeyle Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) payları bloke edilen yatırımcılar da tasfiyenin kapsamına alındı. Bu yatırımcıların talimatları 17 Eylül 2026 ya da öncesinde TEFAS'a iletilmiş, ancak fonun temerrüdü ya da pay fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmemişti. Önergeye göre bu talimatlar geçersiz hale geldiği için söz konusu kişiler de pay sahibi sayılacak.

Sermaye Piyasası Kanunu'ndaki piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçlarını bu fonlar üzerinden, fonlarla birlikte ya da fonların katılımıyla işlediği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlar ödeme alamayacak. Bu kişilere ne tasfiye hesabından ne de geri kazanım hesabından ödeme yapılacak.

1 milyon liraya kadar ara ödeme

Fon varlıklarının paraya çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir nakit, tasfiye kararından önceki günün kapanış fiyatına göre hesaplanan toplam tutarı karşılamayabilir. Bu durumda ödemeler, her pay sahibi için MKK'nın hesaplayacağı net yatırım tutarı üzerinden yapılacak. Bu hesapta pay sahibinin fona yaptığı her para girişi ve fondan yaptığı her çıkış, tasfiye tarihine kadar enflasyona göre güncellenecek. Güncellemede Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki değişimlerin aritmetik ortalaması, kıstelyevm usulüyle kullanılacak. Girişler çıkışlardan fazlaysa, fondan yapılan çıkışlar ilk giren ilk çıkar esasıyla düşülecek.

Kurulun belirleyeceği fonlarda pay sahiplerine, sonraki ödemelerden mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar bu tutarın tamamını alabilecek. 1 milyon lira ve üzerindeki yatırımcılara ise en fazla 1 milyon lira ödenecek. Ara ödeme, net yatırım tutarının enflasyon güncellemesi yapılmamış kısmını aşamayacak. Para piyasası fonları dışında, ödemenin hesaplandığı günden önceki gün sonunda pay sahibinin hesabındaki payların toplam değeri de aşılamayacak. Bu fiyatı Takasbank, görevli kuruluşlardan alacağı bilgilerle o gün için yapılan değerlemeye göre hesaplayacak.

Nakit bu ödemelerin hepsine yetmezse Kurul iki yönteme başvurabilecek. Birincisinde, tam ödeme alan yatırımcı sayısını artırmak için ödemelere net yatırım tutarı en küçük olandan başlanacak. İkincisinde, herkese uygulanacak asgari bir ara ödeme tutarı belirlenecek. Kurul bu iki yöntemi birlikte de kullanabilecek. Hiçbir pay sahibine net yatırım tutarından, hesaplanan hak ve alacağından ya da 1 milyon liralık tavandan fazla ödeme yapılmayacak. Ara ödeme karşılığında pay iadesi alınmayacak; paylar nihai tasfiye ödemesi sırasında iade edilecek.

Tasfiye tarihinden önce paylarını fona iade ederek ödeme alan yatırımcılar, aynı endeks yöntemiyle güncellenen tutarın üzerinde elde ettikleri getiriyi isteğe bağlı olarak iade edebilecek. Bu iade, Kurulun ilan edeceği hesaplara yapılacak. Fon portföylerinde bulunan ve Kurulca kanuni işleme konu edilen paylardan kazanç sağlayanlar da benzer bir imkândan yararlanabilecek. Bu kişiler, enflasyona göre güncellenmiş alım maliyetinin üzerindeki kazancı isteğe bağlı olarak genel hisse iade hesabına yatırabilecek. Hesaplama dönemini ve iade yöntemini Kurul belirleyecek. Nihai ödemede ise tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından ya da diğer hukuki yollardan daha önce yapılmış ödemeler mahsup edilecek.

Fondan değer çıkaranlar şahsen sorumlu olacak

Teklif, fondan hukuka aykırı biçimde çıkarılmış sayılacak değerleri de tanımlıyor. Bu değerler, ilişkili taraflar, hakim ortaklar, yöneticiler, bunların kontrol ettiği kişiler ya da başka üçüncü kişiler lehine aktarılan varlıklardır. Mevzuata aykırı aktarımların yanı sıra, şekil olarak mevzuata uygun olsa da fonun yararına gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan karşılıksız ya da muvazaalı işlemler de bu kapsama giriyor. Kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo ve ters repo gibi işlemlerle aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar bu değerler arasında sayılıyor. Bunların yerine geçen ya da değerlendirilmesiyle elde edilen değerler de aynı kapsamda olacak. Bu tür durumlarda fon zarara uğratılmış kabul edilecek.

Zarardan ilk olarak fonun kurucusu ya da yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu olacak. Zararın şirketten tamamen ya da kısmen tahsil edilemeyeceği ortaya çıkarsa, Kurulun sorumlu olarak belirlediği gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket edenler şahsen sorumlu tutulacak. Bu kişilerin görevden ayrılmış olması, görevde bulundukları ya da yönetimi ve kontrolü ellerinde tuttukları dönemdeki işlemlerden doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

El konulan ve müsadere edilen malvarlığına ilişkin hükmün dışında kalan durumlarda süreci SPK başlatacak. SPK, tasfiye işlemlerini ve denetim sonuçlarını dikkate alarak her fon için zarar tutarını belirleyecek. Sorumlu kişileri ve her birinin sorumlu olduğu tutarı da tespit edip TMSF'ye bildirecek. Bu bildirimin ardından TMSF, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında sorumluların malvarlığından tahsil ve takip işlemlerine başlayacak. Teklife göre TMSF, bu süreçte söz konusu kanunun ve Bankacılık Kanunu'nun ilgili hükümlerini de uygulayabilecek.

Teklifin kanunlaşması için kalan maddelerin de kabul edilmesi ve teklifin tümünün Genel Kurulda oylanması gerekiyor.