TEI Genel Müdürü Akşit: Yabancı Elektrikli Arabaları Artık Kampüse Sokmuyoruz

TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, Türkiye'nin önde gelen savunma sanayii şirketlerinin yabancı elektrikli otomobilleri artık kampüslerine almadığını söyledi. Akşit, "Biz Türkiye olarak ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI olarak yabancı elektrikli arabaları artık kampüsün içine sokmuyoruz" dedi. Gerekçe olarak araçlardaki kamera ve sensörleri, bu araçların yazılımının yabancı üreticinin kontrolünde olmasını gösterdi. Yerli araçların ise kampüslere girebildiğini belirtti.

Akşit, Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre bu sözleri Denizli'de katıldığı "Gelişen dünyada değişen tehditler, yapay zeka, biyoloji ve genetik" konulu konferansta söyledi. Konferans, Pamukkale Üniversitesi'nin Serinhisar ilçesindeki İslami Bilimler Enstitüsünde düzenlendi.

"Arabayı yerde yürüyen güdümlü füze olarak kullanıyor"

Akşit, otonom ve elektrikli araçlardaki kamera, sensör ve yazılımların güvenlik açısından ele alınması gerektiğini söyledi:

"Yapay zekayla savaş simülasyonu yaparsanız, yapay zeka hemen her seferinde arabaları füze olarak kullanıyor. Ne demek o. Yerde yürüyen güdümlü füze olarak kullanıyor. Arabanın kontrolünü ele geçiriyor. Seni askeri birliğin kapısına çakıyor. İçinde sen varsın, yoksun, yapay zeka pek ilgilendirmiyor onu. Çok tehlikeli."

"Çünkü çok fazla sensör var, kamera, bilmem ne, haritasını çıkarıyor ve kontrolü bizde değil. Yerlilere izin veriyoruz, yazılımı da kontrolü de bizde. Ama tehlike büyük. Allah korusun, bir savaş durumunda ne olacağını bilemezsiniz. Yazılımın kontrolü sizde ise şifreyi, yazılımı değiştirip tekrar güvence altına alabilirsiniz. Ama yazılım ve kontrol başka birindeyse, o ne istiyorsa onu yapar, ne yazık ki."

Akşit konuşmasında, TEI'de kritik bilgileri korumak için internetten fiziksel olarak ayrılmış sistemler kullandıklarını da anlattı. Robot süpürgeler, kameralar ve diğer akıllı ev cihazlarının da kötü niyetli kişilerce kontrol edilebileceğini söyledi. Yapay zekânın uydurma bilgileri gerçekmiş gibi sunabildiğine, kişisel verilerle insanları seçimler dahil pek çok alanda yönlendirebildiğine dikkat çekti. Konuşmasının kişisel değerlendirmelerini içerdiğini de belirtti.

Kısıtlamanın ne zamandan beri uygulandığı, hangi marka ve modelleri kapsadığı açıklanmadı. Akşit'in sözünü ettiği yapay zekâ simülasyonlarının kaynağı da paylaşılmadı.

Bir araba uzaktan ele geçirilebilir mi?

Kısa cevap: evet, bu daha önce gösterildi. Ama her araba için kolay değil. Bir otomobili uzaktan sürmek için üç koşulun bir arada olması gerekiyor:

• Araç internete bağlı olmalı. Yeni otomobillerin çoğunda kendi SIM kartıyla çalışan bir telematik ünitesi var. Uzaktan kilit açma, konum takibi, acil çağrı ve yazılım güncellemesi bu bağlantıyla yapılıyor.
• Direksiyon, fren ve gaz yazılımla kumanda edilebilmeli. Elektrikli araçlarda gaz pedalı zaten elektronik. Şeritte tutma, otomatik park ve acil fren sistemleri de direksiyonu ve freni bilgisayarın komutuyla çalıştırıyor.
• İkisinin arasındaki duvar aşılmalı. Eğlence ve bağlantı sistemleri, sürüşü yöneten ağdan bir güvenlik geçidiyle ayrılıyor. Saldırganın bu geçidi atlatması gerekiyor.

Daha önce yapıldı: Jeep ve Tesla

2015'te güvenlik araştırmacıları Charlie Miller ve Chris Valasek, otoyolda giden bir Jeep Cherokee'yi yaklaşık 16 kilometre uzaktaki bir dizüstü bilgisayardan ele geçirdi. Aracın eğlence sistemindeki bir açıktan hücresel ağ üzerinden içeri girdiler. Motorun gücünü kestiler, düşük hızda frenleri devre dışı bıraktılar, geri viteste direksiyonu çevirdiler. Fiat Chrysler bunun ardından 1,4 milyon aracı geri çağırdı.

2016'da Çinli Keen Security Lab ekibi, bir Tesla Model S'in frenini yaklaşık 19 kilometre uzaktan, araç hareket halindeyken devreye soktu. Tesla açığı birkaç gün içinde internet üzerinden gönderdiği bir yazılım güncellemesiyle kapattı.

Asıl soru: Yazılımın anahtarı kimde?

Akşit'in vurguladığı nokta, dışarıdan bir korsandan çok üreticinin kendisi. Bugün pek çok otomobil üreticisi, araçlarına internet üzerinden yazılım güncellemesi gönderebiliyor. Bu güncellemeleri yalnızca üretici imzalayabiliyor. Yani üretici, ya da üreticiyi baskı altına alabilen bir devlet, bütün araç filosuna tek merkezden yazılım gönderebilecek konumda.

Uzaktan kilitlemenin savaşta kullanıldığı örnek de var. 2022'de Rus askerlerinin Ukrayna'nın Melitopol kentindeki bir bayiden aldığı John Deere tarım makineleri Çeçenya'ya götürüldü. Makineler daha sonra uzaktan kilitlenerek kullanılamaz hale getirildi.

İkinci risk veri. Akşit'in "haritasını çıkarıyor" dediği nokta buna işaret ediyor. Gelişmiş sürücü destek sistemleri olan bir araç, çevresini sürekli kamera ve sensörlerle kaydediyor. Bu verinin bir kısmı üreticinin sunucularına gidebiliyor. Kampüs içinde dolaşan bir araç, bina yerleşimini ve giriş çıkışları kaydedebilir.

Dünyada da benzer kısıtlamalar var

• Çin, 2021: Çin ordusu, kameralarının veri toplayabileceği gerekçesiyle Tesla araçlarının askeri tesislere girmesini yasakladı.
• ABD, 2025: ABD Ticaret Bakanlığı Ocak 2025'te bağlı araçlarda Çin ve Rusya kaynaklı yazılımı 2027 model yılından, donanımı 2030 model yılından itibaren yasaklayan kuralı yürürlüğe koydu.

"Füze" benzetmesi ne kadar gerçekçi?

Yapay zekânın kendi kararıyla araçları ele geçirip hedefe sürdüğünü gösteren yayımlanmış bir çalışma yok. Ancak dil modelleriyle yapılan savaş oyunlarında modellerin krizleri tırmandırma eğiliminde olduğu biliniyor. Stanford ve Georgia Tech araştırmacılarının 2024'te yayımladığı çalışmada, test edilen beş modelin silahlanma yarışına ve ani tırmanmalara yöneldiği görüldü.

Teknik olarak en zor kısım, yüksek hızda bir aracı uzaktan hassas biçimde yönlendirmek. Araştırmacıların gösterdiği saldırılar aylar süren çalışmanın ürünüydü ve belirli bir modele özeldi. Üreticinin elindeki yazılım güncelleme yetkisi ise bu engellerin çoğunu ortadan kaldırıyor. Savunma şirketlerinin kaygısı da tek bir arabayla değil, kampüs kapısında park etmiş, internete bağlı yüzlerce araçla ilgili.