Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya Savunma Sanayisi Mutabakatını Doha'da İmzalamaya Hazırlanıyor

Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya, savunma sanayisi alanındaki iş birliklerini tek bir çerçevede toplayacak mutabakat zaptını Katar'ın başkenti Doha'da imzalamaya hazırlanıyor. Kaynaklara göre imzaların yarın atılması bekleniyor. Mutabakat, savunma teknolojileri ve bilgi transferi, ortak üretim, eğitim ve araştırma-geliştirme (AR-GE) faaliyetlerini kapsıyor.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığının (SSB) koordinasyonunda yürütülen çalışmalarla, Türkiye'nin bu üç ülkeyle ayrı ayrı sürdürdüğü ikili iş birliklerinin çok taraflı bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor. Anlaşmayla tarafların ulusal savunma kabiliyetlerinin artırılması ve aralarındaki savunma sanayisi bağlarının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Platform tedarikinin ötesinde iş birliği

Çalışmalarda yalnızca platform satışıyla sınırlı kalmayıp ortak üretim, teknoloji transferi, birlikte çalışabilirlik ve tedarik zincirlerinin bütünleştirilmesi öne çıkıyor. Somut iş birliği başlıkları arasında ihtiyaç ve kabiliyetlere göre ortak AR-GE projeleri yürütülmesi, savunma ürünlerinin bazı bileşenlerinin birlikte üretilmesi, teknik personel eğitimi ve mühendislik deneyiminin paylaşılması yer alıyor. Geliştirilecek ürünlerin tarafların ihtiyaçlarına göre uyarlanması ve uluslararası pazarlara sunulması da gündemde bulunuyor.

Mutabakatın yeni ortak projelere kapı aralamasının yanı sıra sürmekte olan projelerin farklı ülkelerin sanayi kapasitelerini birleştirecek şekilde genişletilmesine de katkı sağlaması bekleniyor.

Katar ile ortak üretim modeli

Türkiye ile Katar arasındaki savunma ilişkileri son dönemde ortak yatırım ve üretime yönelmiş durumda. Katar Silahlı Kuvvetleri envanterinde Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları, Türk yapımı zırhlı araçlar ve hücumbotlar bulunuyor. Katar Savunma Bakanlığına bağlı Barzan Holding ile ASELSAN, STM ve MKE gibi Türk şirketleri arasında geçmiş yıllarda çeşitli anlaşmalar imzalandı.

ASELSAN ile Barzan Holding'in Katar'da birlikte kurduğu BARQ şirketi, Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri (SARP) ile elektro-optik cihazların montajı, üretimi ve kalibrasyonunu bu ülkede yapmaya başladı. Türk şirketlerinin Katar'daki projeleri, üçüncü ülkelere de savunma çözümleri sunulmasının yolunu açıyor. Bu deneyimin dörtlü mutabakat kapsamında üretim kapasitesinin paylaşılmasında değerlendirilmesi öngörülüyor.

Pakistan ile MİLGEM, Endonezya ile KAPLAN MT

Pakistan ile iş birliğinin öne çıkan örneği PN MİLGEM (Babur Sınıfı) Korvet Projesi. ASFAT'ın ana yükleniciliğini üstlendiği projede dört korvetten ikisi İstanbul'da, diğer ikisi Pakistan'daki Karaçi Tersanesi'nde inşa edildi. Proje sürecinde Karaçi Tersanesi'nin altyapısı modernize edildi, gemi inşa ve donatım mühendisliği bilgisi yerel iş gücüne aktarıldı. Pakistan'ın savunma sanayisi birikimi ve ihtiyaçlarının, Türkiye'nin platform geliştirme, elektronik sistemler, mühimmat ve alt sistem üretimindeki kabiliyetleriyle buluşturulabileceği değerlendiriliyor.

Endonezya ile son dönemde milli muharip uçak KAAN'ın satışı, ATMACA gemisavar füzesinin tedariki ve ortak üretimi, KAPLAN MT orta sınıf tank ile zırhlı personel taşıyıcının ortak geliştirilmesi gibi adımlar atıldı. SSB ile Endonezya Savunma Bakanlığı arasındaki devletlerarası anlaşmaya dayanan KAPLAN MT, Türk şirketi FNSS ile Endonezyalı PT Pindad tarafından birlikte tasarlandı. FNSS'nin ürettiği prototipler ve ilk seri üretim tanklar Endonezya'ya teslim edildi; teknoloji transferiyle üretim artık PT Pindad tarafından Endonezya'da sürdürülüyor.

İhracat rakamları

SSB'nin açıklamasında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın desteğiyle yürütülen savunma sanayisi iş birliklerinin dış politikayı destekleyen stratejik unsurlar arasında görüldüğü, SSB Başkanı Haluk Görgün döneminde seri üretim ve ihracata yönelik çalışmaların hız kazandığı belirtildi.

Savunma ve Havacılık Sanayi İhracatçıları Birliği (SSİ) verilerine göre sektör, 2026'nın ilk 9 ayı dahil 2012-2026 döneminde yaklaşık 54 milyar dolarlık ihracat yaptı. Bunun 30 milyar doları aşan kısmı 2023-2026 yıllarında gerçekleşti; böylece son 4 yıl, 14 yıllık toplamın yüzde 55'inden fazlasını oluşturdu. Sektörün ihracatı 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 48 artarak 10 milyar doları geçti, son 12 aylık ihracat ise ilk kez 11 milyar doların üzerine çıktı.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verileri de Türkiye'nin son 5 yılda silah ihracatını yüzde 122 artırarak dünyanın 11'inci büyük silah tedarikçisi olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin savunma ve havacılık ihracatının yüzde 56'sı NATO müttefiklerine yapılıyor.