Uzay ve Havacılık Programına 3 Yılda 92 Milyar Liradan Fazla Ödenek Planlandı

Uzay ve Havacılık Programı'nın ödeneği 2027'de yüzde 181,7 artışla 24 milyar 587 milyon 454 bin liraya çıkacak. Bu yılki bütçede programa 8 milyar 729 milyon 2 bin lira ayrılmıştı, yani gelecek yılın ödeneği bunun yaklaşık 3 katı olacak. Bilgiler, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ve Bütçe Gerekçesi'nden yapılan derlemeye dayanıyor.

Planlamaya göre ödenek 2028'de 30 milyar 597 milyon 399 bin liraya, 2029'da da 36 milyar 953 milyon 579 bin liraya yükselecek. Böylece üç yılda programa ayrılacak toplam tutar 92 milyar 138 milyon 432 bin lirayı bulacak. Bu kaynakla Türkiye'nin küresel rekabetteki konumunun güçlenmesi, hava yolu ulaşımında da güvenli, konforlu ve çevreye duyarlı hizmetlerin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Paranın büyük kısmı hava yolu tesislerine

Bütçe gerekçesindeki fonksiyonel sınıflandırma, ödeneğin önemli bölümünün havacılığa ayrıldığını gösteriyor. Hava yolu taşımacılığı tesislerinin inşaat ve işletme işleri ile bu alandaki hizmetler için 2027'de 18 milyar 713 milyon 651 bin lira öngörülüyor. Bu kalemin 2028'de 23 milyar 860 milyon 234 bin liraya, 2029'da da 29 milyar 573 milyon 297 bin liraya çıkması bekleniyor.

Programın performans hedeflerinde havalimanlarındaki toplam yolcu sayısı da yer alıyor. Direkt transit yolcular dahil bu sayının 2027'de 272 milyona, 2028'de 282 milyona, 2029'da da 291 milyona ulaşması hedefleniyor.

Uzayda yerli teknoloji ve Ar-Ge

Uzay tarafında Milli Uzay Programı kapsamında teknoloji üretme kabiliyetinin artırılması planlanıyor. Kritik ve yüksek katma değerli uzay teknolojilerinin geliştirilip ticarileştirilmesi ile yerli üretim kapasitesini güçlendirecek Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi öngörülüyor. Araştırma, test ve doğrulama altyapılarının güçlendirilmesi de hedefler arasında.

TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği Ay uzay aracının üretimi, montajı ve entegrasyonu Ay Araştırma Programı kapsamında tamamlandı. Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına sahip araç şu anda sistem seviyesindeki çevresel testlerden geçiyor. Türkiye'nin ilk derin uzay görevi olacak araç 2027'de fırlatılacak. Ay yörüngesinden görüntü ve bilimsel veri toplaması planlanıyor. Görevde yerli hibrit itki sistemi derin uzayda çalıştırılacak, geliştirilen teknolojiler de uzay koşullarında denenecek.

Türkiye Uzay Ajansı'nın koordinasyonunda Somali'de bir uzay limanı kurulmasına yönelik çalışmalar da sürüyor.

Uydulardan insanlı misyonlara

Türkiye son yıllarda uydu ve insanlı bilim misyonları alanında çeşitli projeler yürüttü. İMECE uydusuyla metre altı çözünürlükte yer gözlemi yapabilir hale gelen Türkiye, ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A'yı da hizmete aldı. Yeni nesil haberleşme uydusu Türksat 7A üzerinde çalışmalar devam ediyor.

Türk Astronot ve Bilim Misyonu kapsamında Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024'te Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 13 bilimsel deney gerçekleştirdi. Aynı yıl Tuva Cihangir Atasever de Virgin Galactic ile yaptığı yörünge altı araştırma uçuşunda 7 deney tamamladı.

Türkiye bu yıl 5-9 Ekim'de Antalya'da 77. Uluslararası Uzay Kongresi'ne (IAC 2026) ev sahipliği yaptı. Kongre uzay ajanslarını, bilim insanlarını ve sektör temsilcilerini bir araya getirdi.