Yabancı Konaklama Platformlarına İzin Belgesi Zorunluluğu ve Yüzde 17 Komisyon Sınırı Komisyondan Geçti

Booking ve Airbnb gibi yurt dışı merkezli konaklama sitelerinin Türkiye'deki faaliyetlerine kural getiren Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu'nda kabul edildi. Teklif, AK Parti milletvekillerinin verdiği önergelerle bazı değişikliklere uğradı. Buna göre platformlar yurt içinde faaliyet göstermek için Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin belgesi almak zorunda olacak. Yurt içinden yurt içine yapılan satışlarda alabilecekleri pay ise adı ne olursa olsun yüzde 17 ile sınırlanacak.

Komisyonda kabul edilen bir başka önergeyle kanunun yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Böylece platformlara yükümlülüklerini yerine getirmeleri için süre tanınmış oldu. Hâlihazırda faaliyette olan platformlar, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 3 ay içinde Bakanlığa başvurup izin belgesi alacak. Bu süre içinde başvurmayan ya da başvurusu reddedilen platformlara erişim engeli uygulanacak.

Belge ücreti 5 milyon lira

İzin belgesinin ücreti 5 milyon lira olarak belirlendi. Tutar her yıl başında, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında güncellenecek. Cumhurbaşkanı bu tutarı iki katına kadar yükseltebilecek ya da yarısına kadar düşürebilecek. Ücret, Bakanlığın döner sermaye hesabına yatırılacak. Belge 2 yıl geçerli olacak ve başkasına devredilemeyecek. Belgeyle çalışan platformlardan bu faaliyetleri için ayrıca bir işletme ya da izin belgesi istenmeyecek.

Belge almak isteyen platformların dijital hizmet vergisi mükellefi olması ve vergi dairelerine borcunun bulunmaması gerekecek. Bunun yanında belge ücretini yatırmaları, Türkiye'de tebligat yapılabilecek bir irtibat adresi göstermeleri ve sorumlu olarak bir Türk vatandaşı ya da tüzel kişi bildirmeleri istenecek. Sorumlu kişinin Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresi de Bakanlığa bildirilecek. Finansal muhasebe açısından konsolide bir grubun parçası olan şirketlerde, bağımsız çalışan her platform için ayrı belge düzenlenecek. Bu platformlar için aynı tebligat adresi ve sorumlu kişi kullanılabilecek.

Platformlar, yargı ve idare makamlarından gelecek tebligat ve talepleri karşılamak ve kişilerin başvurularını yanıtlamak için Türkiye'de en az bir yetkili temsilci belirleyecek. Temsilcinin iletişim bilgileri sitede kolayca görülebilecek ve doğrudan ulaşılabilecek biçimde yayımlanacak, Bakanlığa da bildirilecek. Temsilci tüzel kişiyse Türk Ticaret Kanunu'na göre sermaye şirketi olarak kurulmuş olmalı ve şirketi temsile yetkili kişilerden en az biri Türkiye'de yaşayan bir Türk vatandaşı olmalı. Gerçek kişi olan temsilcinin de Türk vatandaşı olması ve Türkiye'de oturması gerekecek.

Hangi hizmetleri satabilecekler

İzin belgeli platformlar; Bakanlıktan turizm belgesi almış konaklama tesislerini, izin belgeli turizm amaçlı kiralık konutları ve elektronik ortamda uçak biletlerini doğrudan satabilecek. Seyahat acentalarına ayrılmış diğer hizmetleri yalnızca 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'na göre belgeli acentalar üzerinden, araç kiralamayı ise Ticaret Bakanlığı'nın yetkilendirdiği işletmeler üzerinden sunabilecek. Platformların doğrudan yaptığı ve ulaştırma, konaklama ile diğer hizmetlerden en az ikisini bir araya getiren satışlar paket tur olarak değerlendirilmeyecek. Bu faaliyetlerle bağlantılı ve onları tamamlayan başka turizm hizmetlerine izin verilip verilmeyeceğine Bakanlık karar verecek.

İzin belgesi kapsamındaki faaliyetlerden doğan anlaşmazlıklarda yalnızca Türk hukuku uygulanacak ve yalnızca Türk mahkemeleri yetkili olacak. Yetkilendirildikleri alanda çalışan platformlar, Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun açısından hizmet sağlayıcı ya da aracı hizmet sağlayıcı sayılmayacak.

Tesislere karşı yükümlülükler

Platformlar belge kapsamı dışında faaliyet yürütemeyecek, başka ürünlerin satış ve pazarlamasını yapamayacak. Belgeli faaliyetlerini yalnızca bu iş için kullandıkları elektronik ortamda sürdürecek. Belgeye esas bilgilerdeki değişiklikleri 15 gün içinde Bakanlığa bildirecekler. Bakanlığın istediği bilgi ve belgeleri de 15 gün içinde gönderecekler. Talep edilirse ve Bakanlık uygun görürse bu süre 15 gün uzatılabilecek.

Konaklama tesisleri ve turizm amaçlı kiralık konutlar satışa ve tanıtıma Bakanlığın belirlediği yöntemle doğrulanmış belge numaralarıyla birlikte konulacak. Hiçbir hizmet verilmediğinde ya da hizmetin türü ve bedeli aracılık sözleşmesinde yazmadığında tesisten ücret alınamayacak. Sözleşmede nesnel bir ölçüt bulunmadan ya da tesis kamu kurumlarına veya yargıya başvurdu diye tesis sıralamada ve tavsiye sisteminde geriye itilemeyecek. Bu gerekçelerle hizmeti kısıtlanamayacak, askıya alınamayacak ya da sonlandırılamayacak.

Platformlar, tesislerin başka ticari ilişkilerine ve başka kanallarda aynı ya da farklı fiyatla satış yapmalarına ya da reklam vermelerine engel olamayacak. Satış fiyatının tek taraflı değiştirilmesi de dahil, tesisleri kampanyalı satışa zorlayamayacak. Sözleşmelere bunlara imkân veren hükümler konulamayacak. Komisyon her durumda vergiler hariç tutar üzerinden hesaplanacak. Vergiler hariç tutar üzerinden hesaplama kuralı da yüzde 17 sınırıyla birlikte komisyonda kabul edilen önergeyle teklife eklendi.

Platformlar ayrıca Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'na on binde 7,5 oranında turizm payı ödeyecek. Bu payın hesabında dijital hizmet vergisinin matrahı esas alınacak. Bunun için 7183 sayılı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun'da değişiklik yapılıyor.

Cezalar ve erişim engeli

Teklif, kurallara uyulmaması hâlinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın uygulayacağı yaptırımları da sıralıyor:

Acentalar ya da yetkili araç kiralama işletmeleri üzerinden sunulması gereken hizmetler yetkisiz işletmeler aracılığıyla satılırsa 200 bin lira idari para cezası verilecek. Belgeye esas bilgilerdeki değişiklikleri süresinde bildirmeyen platforma da 200 bin lira ceza kesilecek ve aykırılığı gidermesi için 15 gün süre tanınacak. Aykırılık bu sürede giderilmezse ya da aynı takvim yılında ikinci kez tespit edilirse ceza yüzde 50 artırılacak, üçüncü tespitte ek süre verilmeden belge iptal edilecek. Bakanlığın istediği bilgi ve belgeleri süresinde göndermeyen platform da 200 bin lira ceza ödeyecek. Cezanın tebliğinden sonraki 15 gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse belge iptal edilecek.

Belge numarası yayımlanmadan satışa konulan tesisler için Turizmi Teşvik Kanunu'nun, kiralık konutlar için de Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un ilgili hükümleri uygulanacak. Hizmet verilmeden ya da sözleşmede yer almayan bir bedel alındığında, haksız alınan tutarın 10 katı ceza kesilecek. Komisyonun yüzde 17'yi aşması hâlinde de haksız alınan tutarın 10 katı ceza verilecek.

Tesisi gerekçesiz biçimde sıralamada geriye düşüren, hizmetini kısıtlayan ya da sonlandıran platforma 500 bin lira ceza verilecek. Tesislerin başka kanallarda satış yapmasını kısıtlayan ya da onları kampanyaya zorlayan platform da 500 bin lira ödeyecek. Bu aykırılık ve yüzde 17 sınırının aşılması aynı takvim yılında ikinci kez tespit edilirse ceza yüzde 50 artırılacak, üçüncü tespitte belge iptal edilecek. Müşteriye söz verilen hizmet eksik verilir ya da hiç verilmezse her sözleşme için 50 bin liradan 100 bin liraya kadar ceza uygulanacak.

Turizm payını yatırmayan, kamu güvenliğine aykırı faaliyet gösteren ya da belgesi olmadığı veya iptal edildiği hâlde çalışmayı sürdüren platformlara erişim engeli getirilebilecek. Bakanlığın verdiği erişim engeli kararı 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulacak. Kanunun uygulanmasında doğacak tereddütleri gidermek, uygulama birliğini sağlamak ve usul ve esasları belirlemek de Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yetkisinde olacak.

Komisyondan geçen teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu'nda görüşülüp kabul edilmesi gerekiyor.