ABD'de tüm uçuşlar durduruldu: FAA'dan ülke çapında kalkış yasağı, gerekçe iletişim kesintisi

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım Cuma günü ülkedeki tüm havalimanlarında kalkışları durdurdu. Gerekçe, hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim kesintisi. Karar, Türkiye saatiyle gece yarısına birkaç dakika kala (ABD Doğu saatiyle 15.54) verildi; bu haberin yayına girdiği 02.00 sularında kararın kaldırıldığına dair bir açıklama yoktu.

FAA, kesintinin geçici olduğunu ve uçuşların "tedbir olarak" durdurulduğunu açıkladı. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise şu ana kadar kötü niyetli bir saldırıya işaret eden bir bulgu olmadığını söyledi.

Ne oldu?

NBC News'in aktardığına göre FAA'nın uyarısı Doğu saatiyle 15.54'te yayımlandı. Uyarıda kararın "olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçesiyle" alındığı, "kalkış yapacak tüm trafiğin ikinci bir duyuruya kadar yerde tutulacağı" belirtildi.

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kararı X hesabından duyurdu. Duffy, FAA'nın bu adımı "tüm Hava Yolu Trafik Kontrol Merkezlerini etkileyen bir iletişim sorununun ardından" attığını, FAA teknisyenlerinin sorunu incelediğini yazdı.

FAA daha sonra X'ten yaptığı açıklamada şunları kaydetti: "Geçici bir telekomünikasyon kesintisi yaşandı; tedbir olarak tüm uçuşlar durduruldu. Her uçuşun yeri biliniyor. Uluslararası uçuşlar tek tek değerlendirilecek."

Ülke çapındaki karardan önce, öğleden sonra Chicago'nun O'Hare ve Midway havalimanlarında "ekipman arızası" gerekçesiyle ayrı bir kalkış durdurma kararı verilmişti.

Havadaki uçaklar ne oldu?

Karar kalkışları kapsıyor; havadaki uçaklar uçuşlarını sürdürüp iniyor. United Airlines, "Havadaki United uçuşları devam edecek. FAA'nın kararı yürürlükte kaldığı sürece yeni iç hat uçuşları kalkmayacak" açıklamasını yaptı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre American Airlines da havadaki uçaklarının varış noktalarına devam edebileceğini bildirdi.

Bakan Mullin, iletişimin tümüyle kesilmediğini söyledi: "Anladığım kadarıyla hâlâ iletişim kurabiliyoruz." Mullin, iletişimin "farklı düzeylerde ve netlikte" sürdüğünü, sistemlerin çoğunda yedek bulunduğunu ve uçakların inmeye devam ettiğini ekledi.

Kanada'nın hava trafik hizmeti NAV Canada, kendi sistemlerinin etkilenmediğini, yönü değiştirilen uçaklar dahil hava sahasındaki trafiği yönetmeyi sürdürdüğünü duyurdu.

"Bu ikinci bir 11 Eylül değil"

İç Güvenlik Bakanı Mullin, cuma akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada federal hükümetin olayı soruşturduğunu belirtti. Mullin, "şu ana kadar" kötü niyetli bir eyleme işaret eden bir bulgu olmadığını, durumun "şu an itibarıyla yalnızca bir telekomünikasyon kesintisi" olduğunu söyledi ve şunu ekledi: "Bu ikinci bir 11 Eylül değil. Bunu ne kadar tekrarlasam az."

Siber saldırı ihtimali sorulduğunda Mullin, hiçbir olasılığın dışlanmadığını, ancak bugüne kadar böyle bir saldırının "bilinmediğini" kaydetti. Bakan, Başkan Donald Trump'a bilgi verildiğini ve "herkesin güvende olduğu" konusunda güvence aldıklarını da söyledi.

Kesintinin kök nedeni henüz açıklanmadı.

Havalimanlarında yer kalmıyor

Uçuş takip sitesi FlightAware'in verilerine göre, Türkiye saatiyle 01.45 itibarıyla ABD genelinde 10 binden fazla uçuş gecikti, binden fazla uçuş iptal edildi (Anadolu Ajansı).

NBC News'e konuşan bir kaynağa göre Washington'daki Reagan Ulusal Havalimanı kapasitesini doldurdu, Chicago O'Hare ise dolmak üzere; bazı uçakların başka havalimanlarına yönlendirilmesi gerekebilir. Newark Liberty Havalimanı'nın kule frekansında bir görevlinin "Yerimiz kalmıyor" dediği, bir kontrolörün ise "Ben de herkes kadar karanlıktayım" ifadesini kullandığı aktarıldı.

Indianapolis'ten Chicago'ya gitmek üzere olan bir American Airlines uçağındaki yolcu Deveren Werne, pilotun önce "bir tür telsiz sorunu" olduğunu anons ettiğini, ardından uçağın yolcuları indirmek üzere terminale döndüğünü anlattı.

Havacılık güvenliği uzmanı Jeff Guzzetti, kesintiyi "olağanüstü" diye niteledi. Guzzetti'ye göre pilotlar iletişim kesintilerine karşı eğitimli ve bilgi "başka yollarla" aktarılabiliyor; sorun artık bir güvenlik meselesinden büyük bir lojistik meselesine dönüşüyor.

Etkilenen merkezler ne iş yapıyor?

Hava Yolu Trafik Kontrol Merkezleri (ARTCC), havalimanı kulelerinden farklı olarak, kalkış ve iniş arasındaki yolculuk boyunca uçakları yönlendiriyor. ABC News'in aktardığına göre ABD'de bu merkezlerden 22 tane var ve 18 bin fitin (yaklaşık 5.500 metre) üzerindeki tüm uçuşlar bu merkezlerden yönetiliyor. Duffy'nin açıklamasına göre sorun bu merkezlerin tümünü etkiledi.

11 Eylül'den sonra ikinci kez

ABD'de ülke çapında uçuş durdurma kararı çok ender veriliyor. ABC News'e göre bu, 11 Eylül 2001'den sonraki ikinci karar:

• 11 Eylül 2001: Saldırıların ardından FAA tüm sivil hava trafiğini durdurdu, havadaki uçaklara en yakın uygun havalimanına inme talimatı verdi.
• Ocak 2023: Pilotlara uçuş öncesi bildirimleri ileten NOTAM sistemi çöktü, FAA ülke genelinde kalkışları durdurdu.
• 13 Kasım 2026: Kontrol merkezlerindeki iletişim kesintisi nedeniyle tüm kalkışlar durduruldu.

Uluslararası uçuşlar ve yolcular

FAA, ABD'ye gelen uluslararası uçuşların "tek tek" değerlendirileceğini açıkladı. Önümüzdeki saatlerde ABD'ye uçacak ya da ABD'den aktarma yapacak yolcuların, havalimanına gitmeden önce uçuş durumunu hava yolu şirketinden teyit etmesi gerekiyor. Karar kalksa bile, yerde biriken uçaklar ve mürettebat planlaması nedeniyle aksamaların gün boyu sürmesi bekleniyor.

Bu haber, gelişmeler oldukça güncellenecektir.