AFAD, Konya Kapalı Havzası'nda 741 Obruğu Haritaya İşledi

AFAD'ın Konya Kapalı Havzası için hazırladığı Obruk Duyarlılık Haritası'nın saha çalışmaları tamamlandı. Konya, Karaman ve Aksaray'da toplam 741 obruk tespit edildi. Hepsinin koordinatları haritaya işlendi.

Obrukların 704'ü Konya'da. Karaman'da 29, Aksaray'da 8 obruk kayda geçti. Konya'daki obrukların 390'ı kuyu tipi olarak sınıflandırıldı. Kentte 14 ilçede obruk bulunuyor. En çok obruk 572 ile Karapınar'da.

Havzada obrukların oluşumu iklim değişikliği, kuraklık ve yer altı suyunun denetimsiz kullanımıyla ilişkilendiriliyor. Obruklar, yer altındaki kireçtaşı gibi çözünebilen kayaçlarda boşluklar oluştuktan sonra yüzeyin çökmesiyle meydana gelen çukurlardır.

2010'dan sonra belirgin artış

Envanter verilerine göre Konya'da kayda geçen ilk obruk 1972'de oluştu. O yıl ve 1977, 1983 ile 1985'te birer obruk görüldü. 1995 ve 2000'de ikişer obruk oluştu. 2000'li yıllarda sayılar arttı: 2002'de 3, 2003'te 1, 2005'te 2, 2006'da 9, 2007'de 7, 2008'de 6, 2009'da 7 obruk kaydedildi.

Asıl hızlanma 2010'dan sonra başladı. 2010'da 20, 2011'de 12, 2012'de 5, 2013'te 32 obruk oluştu. Bunu 2014'te 6, 2015'te 5, 2016'da 30, 2017'de 9 ve 2018'de 16 obruk izledi. En yüksek yıllık sayı 44 obrukla 2019'da görüldü. Sonraki yıllarda 2020'de 25, 2021'de 27, 2022'de 15, 2023'te 13, 2024'te 33, 2025'te 11 obruk oluştu. 2026'da ise şimdiye kadar 4 obruk kaydedildi. Ne zaman oluştuğu bilinmeyen 354 obruk daha var.

Yarısı yaklaşık bir asırlık

AFAD Konya İl Müdürü Ali İhsan Körpeş, Anadolu Ajansı'na (AA) açıklama yaptı. Körpeş, Konya Valiliği koordinasyonunda yürütülen çalışmaların uzun soluklu bir süreç olduğunu belirtti. Körpeş'e göre obruklarla ilgili ilk çalışmalar 2020-2023 arasında yapıldı. Çalışmaların ikinci fazı ise 2025'ten beri sürüyor. Körpeş, obrukların önemli bir bölümünün eski tarihli olduğunu vurguladı:

Çalışmalar kapsamında Konya Kapalı Havzası'nda toplamda tespit ettiğimiz 741 obruk var. Saha çalışmalarımızı tamamladık. Sahada mevcut obrukların çapında ya da derinliğindeki değişimi de envanterimizde güncelliyoruz. Aslında obruk sayısının 741 olması öteden beri gelen bir durum. Biliyorsunuz obruk günümüzde yaşanan bir problem değil. Şu an tespit ettiğimiz 741 obruğun yaklaşık yüzde 50'si bundan belki de 100 yıl önce oluşan obruklar. Yakın zamanda oluşan obruk sayısını 350 civarında olarak ifade edebiliriz.

Obruklar uzman ekiplerce yerinde inceleniyor. Körpeş, sahada nasıl çalışıldığını şöyle anlattı:

Sahada jeoloji ve inşaat mühendislerimiz alanda tarama ve ölçüm yaparak süreci takip ediyor. Aynı zamanda dron vasıtasıyla da bölgede görüntülemeleri gerçekleştiriyoruz. Oluşan obrukların tespitini ihbarsız şekilde yapabiliyoruz. Obrukların harita üzerinde işaretlenmesi ve oluşabilecek muhtemel yerlerin belirlenmesi üzerine bir çalışma.

Harita kamuoyuyla paylaşılacak

Körpeş, çalışmalar tamamlanınca haritanın kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi. Haritada yalnızca mevcut obruklar değil, obruk oluşabilecek alanlar da işaretleniyor. Körpeş, teknik incelemeleri şöyle aktardı:

Bunun yanında sahada yapılan kuyu analizleri, su seviyesi ölçümleri, arazideki toprak katman yapıları gibi teknik konular da inceleniyor. Haritamızda 741 obruğun tamamının koordinatları mevcut. Bununla birlikte olması muhtemel yerlerdeki alanlarda da işaretlemeler yapıyoruz. Süreklilik arz edecek şekilde envanter güncellememizi de gerçekleştiriyoruz.