Ailem Güvende İddianameleri: 21 Şüpheliye 3 Yıla Kadar Hapis, 6 Derneğe Fesih Talebi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, "Ailem Güvende" adıyla yürüttüğü soruşturmalar kapsamında 6 ayrı iddianame hazırladı. İddianamelerde, 8'i tutuklu 21 şüpheli için "Dernekler Kanunu'na muhalefet" suçlamasıyla 1 ila 3 yıl arasında hapis cezası isteniyor. Savcılık, malen sorumlu olarak gösterilen 6 derneğin de kapatılmasını talep etti.

Kapatılması istenen dernekler Pozitif-iz, Pozitif Yaşam, LİSTAG, HEVİ LGBTİ, SPoD ve Lambda. Şüpheliler bu derneklerin kurucuları, üyeleri ve yöneticileri. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in duyurduğu operasyonların ardından başlatılan soruşturmaların bir bölümü böylece tamamlanmış oldu.

Savcılık: Dernekler tüzüklerinin dışına çıktı

Savcılık, derneklerin tüzel kişiliklerini ve kurumsal olanaklarını kullanarak tüzüklerinde yazan amaç ve faaliyet alanlarının ötesine geçtiğini öne sürüyor. İddianamelerde çocuklara yönelik etkinliklerin hukuka aykırı bulunduğu belirtiliyor. Savcılığa göre gelişim çağındaki çocuklar karşılaştıkları içeriği değerlendirecek olgunluğa henüz ulaşmadığı için mahremiyetlerini ve kişilik gelişimlerini etkileyebilecek faaliyetlerin dikkatle incelenmesi gerekiyor.

İddianamelere göre derneklerin faaliyetleri özellikle çocuklar ve gençler arasında cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet kavramlarının sıradanlaştırılmasına zemin hazırladı. Savcılık bunun Türk aile yapısının değerlerini hiçe saydığını ve bu değerleri tartışmaya açtığını ileri sürüyor. LGBTİ+ bireylere özel istihdam modelleri geliştirilmesi ise devletin içinde ayrıştırma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Savcılık, soruşturmanın şüphelilerin kimliklerini, cinsel yönelimlerini ya da belli bir kesimin haklarını savunmalarını hedef almadığını da belirtti. Soruşturmanın konusu, dernek çatısı altında yürütülen somut faaliyetlerdeki bireysel sorumluluk olarak tanımlandı. İddianamelerde ayrıca temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasının, kanunla açıkça yasaklanmış fiillerden ayrı tutulması gerektiği vurgulandı.

Yabancı kaynaklı fonlar listelendi

İddianamelerin mali inceleme bölümlerinde yabancı diplomatik temsilciliklerden, uluslararası kuruluşlardan ve vakıflardan derneklere yapılan ödemeler tek tek sayıldı. En yüksek tutar SPoD dosyasında yer alıyor. İddianameye göre derneğe 2012-2026 döneminde toplam yaklaşık 1 milyon 570 bin dolar gönderildi. Bu tutarın içinde ABD Dışişleri Bakanlığı adına yaklaşık 114 bin dolar, Stichting Women Win'den 220 bin 500 dolar, Rainbow Railroad USA'den yaklaşık 150 bin dolar, İstanbul'daki Hollanda Konsolosluğundan yaklaşık 51 bin dolar, Hollanda Dışişleri Bakanlığı adına farklı dönemlerde yaklaşık 41 bin dolar ve Fransa Büyükelçiliğinden 6 bin 503 dolar bulunuyor.

HEVİ'ye 2018-2026 arasında çeşitli kuruluşlardan toplam 763 bin dolar ödendiği kaydedildi. Bu ödemelerin 200 bin doları Wellspring Philanthropic Fund'dan, yaklaşık 242 bin doları European Endowment for Democracy adına geçen iki ayrı kayıt grubundan, yaklaşık 8 bin 749 doları ise Fransa Büyükelçiliğinden geldi. Lambda'nın 2012-2026 dönemine ait mali kayıtlarında toplam 104 bin dolarlık transfer saptandı. Bu transferler arasında ILGA Europe adına yaklaşık 50 bin dolar ve Hollanda'nın İstanbul Konsolosluğundan 2012-2013 döneminde gönderilen yaklaşık 41 bin dolar var. Lambda iddianamesindeki jandarma raporunda, derneğin Hollanda merkezli MATRA programından da finansman aldığı belirtildi.

LİSTAG'a 2020-2026 döneminde çeşitli kuruluşlardan toplam 314 bin dolar gönderildi. Bu paranın yaklaşık 82 bin doları Hollanda Dışişleri Bakanlığı adına, 65 bin doları ise Almanya Federal Cumhuriyeti adına geçen iki ayrı kayıt grubundan geldi. Pozitif Yaşam'a ilişkin denetim raporunda, derneğe 2024-2026 döneminde Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'ndan 14 işlemle yaklaşık 50,4 milyon lira, Avrupa Komisyonu'ndan yaklaşık 153 bin avro gönderildiği yazıldı. Derneğin farklı kuruluşlardan aldığı toplam tutar 516 bin dolar olarak açıklandı. Kayıtlarda GlaxoSmithKline adına yaklaşık 87 bin dolarlık, Gilead Sciences adına da 33 bin dolarlık transfer yer alıyor.

Pozitif İz'e 2022-2026 döneminde toplam 99 bin dolar destek sağlandı. Bu desteğin içinde Hrant Dink Vakfı adına yaklaşık 41 bin dolar, International AIDS Society adına 34 bin dolar, Fransa Büyükelçiliğinden yaklaşık 12 bin dolar (kayıtlarda 11 bin 799 dolar) ve ABD Dışişleri Bakanlığı adına 7 bin dolar bulunuyor. Savcılık bu fonların incelenmesi gerektiğini kaydetti.

Şüphelilerin savunmaları

Lambda dosyasındaki şüphelilerden Yeşim Tuba Başaran, Avrupa Birliği'ne bağlı kuruluşlardan alınan yardımların kira, yeme içme ve etkinlik masraflarına harcandığını söyledi. 2009'da Beyoğlu'nda muhtar adayı olan LGBTİ+ aktivisti Belgin Çelik, derneğin yaşlılara yardım etmek için kurulduğunu anlattı. Çelik'e göre kısır gibi yemeklerin hazırlandığı etkinliklerden küçük miktarlarda para toplanıyor ve bu para ilaç gibi ihtiyaçları için üyelere dağıtılıyordu. Derneğin kuruluşunda yer alan Hasbiye Günaçtı, 2006'da dernekte 6-7 ay kaldığını ve o dönemde yalnızca çay-kahve masrafı için küçük aidatlar toplandığını savundu. İstanbul LGBTİ Derneği'nin eski başkanı İpek Kırancı ise Lambda'nın kurucusu ya da üyesi olmadığını, kendisinin başka bir dernek kurduğunu söyledi. Kırancı, 2015'te HDP'den milletvekili aday adaylığını açıklamıştı.

HEVİ Genel Koordinatörü Müzeyyen Doğan, Fransa Büyükelçiliğinden gelen paranın vergi, maaş ve bilgisayar giderlerinde kullanıldığını savundu. Derneğin kurucu üyelerinden Erdal Kaya, kuruluştan sonra hiçbir faaliyete katılmadığını, derneğin yerini bile bilmediğini ve yalnızca kurucu üye sayısını tamamlamak için listede yer aldığını öne sürdü. Bir diğer kurucu üye Dicle Çetinkaya da arkadaşı Rosida Koyuncu istediği için, ücret almadan, yalnızca kâğıt üzerinde kurucu olduğunu söyledi.

Tiyatrocu Zeynep Esmeray Özadikti de kuruluşta ve 2024-2025 döneminde denetim kurulu başkanı olarak yalnızca kâğıt üzerinde bulunduğunu, mali konulardan haberi olmadığını belirtti. Özadikti, 2023 seçimlerinde TİP'in İstanbul milletvekili adayıydı.

Pozitif Yaşam'ın kurucularından ve eski başkanlarından Nejat Ünlü, derneği HIV ile yaşayan kişilerin tedaviye ve ilaca daha kolay ulaşması için kurduklarını anlattı. Ünlü, BM'nin AIDS'le mücadele biriminden aldıklarını söylediği 300 bin dolarlık yardımla Mecidiyeköy'de ofis tuttuklarını, mobilya aldıklarını ve personel çalıştırdıklarını söyledi. Kendisinin on yılı aşkın süredir dernekte bulunmadığını da savundu.

LİSTAG'ın kurucu üyeleri Serpil Bilgin ve Seyit Bilgin, derneğin LGBTİ+ bireylerin aileleri ve yakınlarından oluştuğunu söyledi. Seyit Bilgin, üyelerin yaş ortalamasının "60+" olduğunu, çocuklarla çalışmadıklarını ve yardımların izinler çerçevesinde geldiğini anlattı. Bilgin'e göre fonların kullanımına dair dosyalar hazırlandı ve para dil ve hitabet eğitimi gibi kalemlere harcandı.

Lambda iddianamesinde ayrıca "Sık Sorulan Sorular", "Eşcinsel ve Biseksüel Bireylerin Aileleri ve Arkadaşları İçin Bir Rehber" ve "Ben Bir Transseksüel Annesiyim" başlıklı yayınlardan bölümler aktarıldı. Savcılık, aramada bulunan bazı fotoğrafları müstehcen olarak değerlendirdi.