Benzine 1 Ekim'de tek seferde 12,48 lira zam: Litre 90 lirayı aşıyor, depo 624 lira pahalanıyor

Benzinin litresi 1 Ekim'de tek seferde 12,48 lira pahalanacak. Akaryakıttaki vergi indirimi mekanizması eşel mobil 30 Eylül gecesi sona eriyor ve benzindeki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) litrede 4,43 liradan 14,83 liraya çıkıyor. İstanbul Avrupa Yakası'nda 80,40 lira olan kurşunsuz benzinin, rafineri fiyatı değişmezse 92,88 liraya yükselmesi bekleniyor.

Petrol Ofisi'nin fiyat arşivinde 2019'dan bu yana her günü tek tek taradık. 12,48 liralık artış gerçekleşirse benzine bir günde gelen en büyük zam olacak. Bu dönemdeki önceki rekor, 16 Temmuz 2023'teki 6 liralık ÖTV zammıydı.

Bir bakışta 1 Ekim zammı

• Ne oluyor: Mart'tan beri benzin, motorin ve LPG'deki ÖTV'yi düşük tutan eşel mobil sistemi 1 Ekim'de yürürlükten kalkıyor.
• Benzinde ÖTV: Litre başına 4,43 liradan 14,83 liraya çıkıyor, fark 10,40 lira. Yüzde 20 KDV ile pompaya yansıyan artış 12,48 lira.
• Yeni fiyat: İstanbul Avrupa Yakası'nda yaklaşık 92,88 lira, Ankara'da 93,88 lira, İzmir'de 94,18 lira.
• Motorin: Ayrı bir takvime bağlı. ÖTV 1 Ekim'de litrede 3 liradan 6 liraya çıkıyor, pompaya yansıması yaklaşık 3,60 lira.
• Kesin mi: Rakamlar rafineri fiyatının aynı kalacağı varsayımına dayanıyor. Hükümet 1 Ekim'den önce yeni bir karar alırsa tablo değişebilir.

Eşel mobil nedir, neden bitiyor?

Eşel mobil, akaryakıt fiyatları yükseldiğinde artışın bir bölümünü vergiden düşerek pompaya yansımasını sınırlayan bir sistem. Türkiye'de son olarak 4 Mart 2026 tarihli ve 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, ABD/İsrail-İran savaşının petrol fiyatlarını yükselttiği dönemde devreye alındı.

Karara göre 2 Mart 2026'dan itibaren rafineri çıkış fiyatlarında petrol fiyatı veya döviz kuru nedeniyle oluşan her artışın yüzde 75'i kadar ÖTV'den indirim yapıldı. Fiyatlar düştüğünde ise vergi aynı oranda geri artırıldı. Tek sınır, ÖTV'nin 2 Mart'taki tutarını aşmamasıydı. Böylece rafineride 1 liralık zam olduğunda pompaya yalnızca 25 kuruşu yansıdı.

Sistemin sonu 3 Temmuz'da Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan 11488 sayılı kararla belirlendi. Bu karara göre vergiden karşılanan pay 31 Temmuz'a kadar yüzde 50'ye, 1 Ağustos-30 Eylül arasında yüzde 25'e indirildi. Kararın 2. maddesi ise eşel mobil kararının "1/10/2026 tarihinde yürürlükten" kalkacağını hükme bağladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı o gün, savaşın etkilerinin dengelenmeye başladığını ve petrol fiyatlarının düşme eğilimine girdiğini, sistemin bütçeye yükünün de sonlandırılacağını açıklamıştı.

Aynı kararla akaryakıttaki maktu ÖTV tutarlarının Temmuz-Aralık dönemi için ÜFE'ye göre güncellenmemesi de kararlaştırıldı. Yani 1 Ekim'de ÖTV, enflasyona göre artırılmış yeni bir tutara değil, Mart başındaki tutarına dönüyor.

Bir litre benzinde ne kadar vergi ödeyeceğiz?

İstanbul'da 80,40 liralık benzinin 62,57 lirası ürünün kendisi. Bu kalemde rafineri fiyatı, dağıtım şirketi ve istasyon payı yer alıyor. Kalan kısmın 4,43 lirası ÖTV, 13,40 lirası KDV. Bugün pompada ödenen paranın yaklaşık yüzde 22'si vergi.

1 Ekim'de ürün fiyatı aynı kalsa bile ÖTV 14,83 liraya, üzerine eklenen KDV de 15,48 liraya çıkıyor. Litre fiyatı 92,88 liraya yükselirken vergi payı yüzde 33'e, yani yaklaşık üçte bire çıkıyor. Zammın tamamı vergiden kaynaklanıyor.

Depoyu doldurmak ne kadar tutacak?

Zammın cebe etkisi en açık depo dolumunda görülüyor. İstanbul fiyatlarıyla hesapladığımızda:

• 40 litrelik depo (küçük araç): 3.216 liradan 3.715 liraya, 499 lira fazla.
• 50 litrelik depo (orta boy otomobil): 4.020 liradan 4.644 liraya, 624 lira fazla.
• 60 litrelik depo (SUV): 4.824 liradan 5.573 liraya, 749 lira fazla.

Ankara'da (Çankaya) benzinin litresi 26 Eylül itibarıyla 81,40 lira, İzmir'de (Konak) 81,70 lira. Aynı artışla Ankara'da litre fiyatı 93,88 liraya, İzmir'de 94,18 liraya çıkacak.

Gerçekten tarihin en büyük zammı mı?

Lira cinsinden evet. Petrol Ofisi'nin İstanbul Avrupa Yakası için 2019 başından bu yana yayımladığı günlük fiyatları inceledik. Bu dönemde benzine bir günde gelen en büyük artış 6 liraydı: 16 Temmuz 2023'te ÖTV artışıyla benzin 28,02 liradan 34,02 liraya çıkmıştı. 1 Ekim'de beklenen 12,48 liralık zam bunun iki katından fazla.

Yüzde olarak ise rekor değil. Temmuz 2023'teki zam fiyatı bir gecede yüzde 21,4 artırmıştı. 1 Ekim'deki artış yüzde 15,5 olacak.

Listenin geri kalanı da son ayların yükünü gösteriyor. Benzine bir günde gelen en büyük altı zamdan üçü son beş haftada yaşandı: 12 Eylül'de 3,25 lira, 25 Ağustos'ta 2,72 lira, 4 Eylül'de 2,57 lira. Eşel mobildeki vergi indirimi payı küçüldükçe, rafineri fiyatındaki artışlar pompaya daha fazla yansıdı. Benzin 1 Temmuz'da 62,29 liradan satılıyordu. Bugünkü 80,40 liralık fiyat, üç ayda litrede 18,11 lira ve yüzde 29 artış demek. Yılbaşında benzinin litresi 53,15 liraydı.

Motorinde durum ne?

Motorin ağustosta eşel mobilden çıkarıldı ve kendi takvimine bağlandı. 13 Ağustos'ta Resmî Gazete'de yayımlanan 11606 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile motorindeki ÖTV şöyle belirlendi:

• 13-31 Ağustos 2026: 0 lira
• Eylül 2026: litre başına 3 lira
• Ekim 2026: 6 lira
• Kasım 2026: 9 lira
• Aralık 2026: 12 lira
• 1 Ocak 2027'den itibaren: 13,9006 lira

Buna göre 1 Ekim'de motorindeki ÖTV 3 lira artacak, KDV ile birlikte pompaya yansıması yaklaşık 3,60 lira olacak. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek karar yayımlandığında, jeopolitik gelişmelerle motorinde yaşanan yüksek artışın tüketici ve üreticiye yansımasını sınırlamak için bu kademeli yolu seçtiklerini açıklamıştı.

Motorin şu anda benzinden pahalı. İstanbul Avrupa Yakası'nda litresi 93,50 lira. Petrol Ofisi verilerine göre motorin 17 Eylül'de 100,40 lirayla ilk kez 100 lirayı aşmış, iki gün sonra gelen indirimle 96,30 liraya inmişti.

Fiyatlar kesinleşti mi?

Hayır. 92,88 liralık fiyat, 30 Eylül'e kadar rafineri fiyatının değişmeyeceği varsayımıyla yapılan bir hesap. Petrol fiyatları veya kur son günlerde değişirse, bu değişiklik pompaya yansıyan zamma eklenecek ya da ondan düşülecek. Hükümet de 1 Ekim'den önce ÖTV tutarlarında yeni bir düzenleme yapabilir. Bu haberin hazırlandığı 27 Eylül sabahı itibarıyla benzin için açıklanmış yeni bir karar bulunmuyordu.

Eşel mobil kararı LPG otogazı da kapsıyordu. LPG'de ÖTV'nin ne kadar artacağına dair resmî ya da sektörel bir hesaba bu haber hazırlanırken ulaşamadık. İstanbul'da otogazın litresi şu anda 34,99 lira.

Nasıl hesapladık?

Güncel ve geçmiş pompa fiyatları için Petrol Ofisi'nin herkese açık fiyat arşivinden İstanbul Avrupa Yakası'nın 1 Ocak 2019-26 Eylül 2026 arasındaki 2.819 günlük kaydını kullandık. Ankara için Çankaya, İzmir için Konak ilçe fiyatlarını aldık. ÖTV mekanizması ve motorin takvimi Resmî Gazete'de yayımlanan 10995, 11488 ve 11606 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarından. Benzindeki 4,43 ve 14,83 liralık ÖTV tutarları sektör kaynaklarına dayanan basın haberlerinden. Vergi dışı fiyat, KDV hariç pompa fiyatından ÖTV düşülerek hesaplandı.