Eylülde İhracat Yüzde 15,3 Arttı, Dış Ticaret Açığı Yüzde 25,8 Daraldı

Türkiye'nin eylül ayı ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15,3 artarak 25 milyar 967 milyon dolar oldu. Aynı dönemde ithalat yüzde 5,6 artışla 31 milyar 130 milyon dolara çıktı. İhracat ithalattan daha hızlı büyüdüğü için dış ticaret açığı yıllık bazda yüzde 25,8 azalarak 5 milyar 163 milyon dolara indi.

Bu rakamlar, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığının birlikte hazırladığı geçici dış ticaret verilerinden ve genel ticaret sistemine göre derlenen sonuçlardan geliyor. Geçen yılın eylül ayında dış ticaret açığı 6 milyar 957 milyon dolardı. İhracatın ithalatı karşılama oranı da Eylül 2025'teki yüzde 76,4'ten bu yılın eylül ayında yüzde 83,4'e yükseldi.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre eylülde bir önceki aya kıyasla ihracat yüzde 2,1, ithalat yüzde 2,8 arttı. Yalnızca takvim etkisinden arındırılan seride ise yıllık artış ihracatta yüzde 15,6, ithalatta yüzde 5,6 oldu.

Dokuz ayda açık büyüdü

Eylüldeki daralmaya karşın yılın ilk dokuz ayında tablo farklı. Ocak-eylül döneminde ihracat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 210 milyar 952 milyon dolar, ithalat yüzde 5,3 artarak 281 milyar 919 milyon dolar oldu. Bu dönemde dış ticaret açığı yüzde 5,7 genişleyerek 67 milyar 163 milyon dolardan 70 milyar 967 milyon dolara çıktı. Karşılama oranı ise yüzde 74,9'dan yüzde 74,8'e hafifçe geriledi.

Enerji ve altın hariç ihracat yüzde 10,5 arttı

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hesaba katılmadığında eylülde ihracat yüzde 10,5 artışla 21 milyar 167 milyon dolardan 23 milyar 385 milyon dolara çıktı. Bu kapsamda ithalat yüzde 6,7 artarak 22 milyar 430 milyon dolardan 23 milyar 926 milyon dolara yükseldi. Bu kalemler dışarıda bırakıldığında dış ticaret açığı 541 milyon dolar, karşılama oranı yüzde 97,7 oldu. Dış ticaret hacmi ise yüzde 8,5 artarak 47 milyar 310 milyon dolara ulaştı.

İhracatta Almanya, ithalatta Çin başta

Eylülde en çok ihracat yapılan ülke 2 milyar 46 milyon dolarla Almanya oldu. Onu sırasıyla ABD (1 milyar 913 milyon dolar), Birleşik Krallık (1 milyar 442 milyon dolar), Irak (1 milyar 186 milyon dolar) ve İtalya (1 milyar 128 milyon dolar) izledi. Bu beş ülke toplam ihracatın yüzde 29,7'sini aldı.

Dokuz aylık dönemde de ihracatta ilk sırada 17 milyar 89 milyon dolarla Almanya yer aldı. Sıralamada ondan sonra ABD (13 milyar 798 milyon dolar), Birleşik Krallık (12 milyar 131 milyon dolar), İtalya (10 milyar 309 milyon dolar) ve İspanya (8 milyar 446 milyon dolar) geldi. İlk beş ülkenin toplam ihracattaki payı yüzde 29,3 oldu.

İthalatta Çin birinci sıradaki yerini korudu. Eylülde Çin'den 5 milyar 264 milyon dolarlık mal alındı. Onu Almanya (2 milyar 246 milyon dolar), Rusya (1 milyar 848 milyon dolar), ABD (1 milyar 776 milyon dolar) ve İtalya (1 milyar 136 milyon dolar) izledi. Bu beş ülke toplam ithalatın yüzde 39,4'ünü oluşturdu. Ocak-eylül döneminde Çin'den yapılan ithalat 41 milyar 319 milyon dolara ulaştı. Rusya 27 milyar 956 milyon dolarla ikinci, Almanya 20 milyar 317 milyon dolarla üçüncü oldu. Onları ABD (15 milyar 147 milyon dolar) ve İtalya (11 milyar 313 milyon dolar) izledi. İlk beş ülkenin toplam ithalattaki payı yüzde 41,2 oldu.

Sektörler ve mal grupları

Ekonomik faaliyetlere göre bakıldığında eylül ihracatının yüzde 93,4'ü imalat sanayinden geldi. Tarım, ormancılık ve balıkçılığın payı yüzde 3,5, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 2,2 oldu. Dokuz aylık dönemde bu paylar sırasıyla yüzde 93,8, yüzde 3,6 ve yüzde 1,9 olarak gerçekleşti.

Yüksek teknolojili ürünler eylülde imalat sanayi ihracatının yüzde 4,1'ini oluşturdu. Bu pay ocak-eylül döneminde yüzde 3,7'de kaldı. İthalatta imalat sanayi ürünlerinin payı eylülde yüzde 82,0, dokuz ayda yüzde 80,3 oldu. Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ithalatındaki payı ise eylülde yüzde 12,7, dokuz ayda yüzde 12,1 olarak hesaplandı.

Geniş ekonomik gruplara göre eylül ithalatının yüzde 69,9'unu ara malları oluşturdu. Sermaye mallarının payı yüzde 15,4, tüketim mallarının payı yüzde 14,6 oldu. Ocak-eylül döneminde ara mallarının payı yüzde 71,0, sermaye mallarının payı yüzde 14,1, tüketim mallarının payı yüzde 14,5 olarak gerçekleşti.

Özel ticaret sisteminde de açık daraldı

Özel ticaret sistemi, serbest bölgeler ve gümrük antrepolarındaki işlemleri kapsamaz. Bu sisteme göre eylülde ihracat yüzde 14,8 artışla 23 milyar 506 milyon dolara, ithalat yüzde 3 artışla 28 milyar 852 milyon dolara çıktı. Dış ticaret açığı yüzde 29,2 azalarak 7 milyar 552 milyon dolardan 5 milyar 347 milyon dolara indi. Karşılama oranı ise yüzde 73'ten yüzde 81,5'e yükseldi.

Aynı sistemde ocak-eylül döneminde ihracat yüzde 5,6 artarak 192 milyar 105 milyon dolar, ithalat yüzde 5,5 artarak 264 milyar 676 milyon dolar oldu. Dokuz aylık açık yüzde 5,3 artışla 68 milyar 893 milyon dolardan 72 milyar 571 milyon dolara çıktı. Karşılama oranı yüzde 72,5'ten yüzde 72,6'ya yükseldi.