17 Kasım 2026 Salıİstanbul16°
Son Dakika
Gündem

Jeoloji Uzmanı Dinçer: Göreme'deki Peribacası Çökmesinin Birden Fazla Nedeni Var

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. İsmail Dinçer, Göreme'de 29 Ekim'de 3 kişinin öldüğü peribacası çökmesinin tek bir nedeni olmadığını söyledi. Dinçer, zayıf kaya yapısının, zamanla açılan çatlakların ve o gün görülen yoğun yağışla ani soğumanın birlikte etkili olduğunu belirtti.

Güneşli bir günde, mavi gökyüzü altında kayalara oyulmuş pencereli mağara yapıları ve sivri kaya oluşumlarıTemsilî
Fotoğraf olayın kendisine ait değildir, temsilîdir. Fotoğraf: Göreme, peribacaları.jpg · Adagulsoy · CC BY-SA 4.0

Nevşehir'in Göreme beldesinde 29 Ekim'de bir peribacası çöktü ve kayalar düştü. Olayda 3 kişi öldü, bazı ziyaretçiler yaralandı. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. İsmail Dinçer, çökmenin nedenlerine ilişkin değerlendirmesini açıkladı. Olaydan sonra bölgede gözlem yaptıklarını söyleyen Dinçer'e göre çökme tek bir nedenden kaynaklanmadı. Kayanın zayıf yapısı, yıllar içinde oluşan çatlaklar, çevresel etkiler ve aşırı yağış birlikte rol oynadı.

Taşıyıcı destek zamanla azaldı

Dinçer, çöken peribacasının eski görüntülerini de incelediklerini anlattı. Yapının güney cephesinde daha önce başlamış bir duraysızlık bulunduğunu, bu yüzden kayaya oyulmuş mekânların kesitlerinin dışarıdan görünür hale geldiğini söyledi. Bölgede yaygın olan tüf ve ignimbrit gibi kayaçların dayanımı düşük. Dinçer'e göre bu kayaçlar ıslanıp kuruma, donup çözülme gibi atmosferik etkilerden kolayca etkileniyor.

Dinçer, peribacasının alt kısmındaki taşıyıcı desteğin zamanla zayıfladığını belirtti. Bunun sonucunda kaya kütlesindeki mevcut kırıklar ve süreksizlikler genişledi, yeni deformasyon çatlakları da oluştu. Önceki fotoğraflarda üst kısımdaki oyma mekânlarda çatlakların belirgin biçimde açıldığı görülüyordu. Dinçer, yapının bu nedenle çökme riski taşır hale geldiğini söyledi.

Olay günü sıcaklık 7-8 derece düştü

Dinçer'in verdiği bilgiye göre 29 Ekim'de bölgede mevsim normallerinin üzerinde yağış görüldü, sıcaklık da yaklaşık 7-8 derece birden düştü. Benzer hava koşulları daha önce de kaya düşmelerine yol açmıştı. Dinçer, geçen yıl sıcak bir dönemin ardından gelen ani soğumayla Göreme Açık Hava Müzesi girişinin solundaki peribacasında büyük bir kaya kütlesinin yerinden oynadığını hatırlattı.

Bölgedeki kaya düşmeleri daha önce çoğunlukla gece yaşanmıştı. Dinçer, son olayın gündüz ve ziyaretçiler oradayken meydana gelmesinin can kaybına neden olduğunu söyledi. Hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı, yaralılara da şifa diledi.

"Bu aslında bir sürpriz değil"

Dinçer, Kapadokya'daki benzer yapıların hepsini kısa sürede güçlendirmenin mümkün olmadığını vurguladı:

"Bu durumda olan bölgede çok fazla yapı bulabiliriz. Zaten bölgeyi eşsiz kılan nedenlerden bir tanesi de zayıf kaya yapısı ve kolay aşınabilmesi. Bu durum kaya düşmelerine ve duraysızlıklara açık hale getiriyor. Nevşehir, kaya düşmelerinde ülkemizde üçüncü veya dördüncü sırada yer alıyor. Yani sık görülen bir doğal olay. Bu aslında bir sürpriz değil"

Dinçer'e göre peribacalarının içine geçmişte oyulan mekânların zamanla bozulması ve terk edilmesi süreci hızlandırıyor. Artık kullanılmayan bu yapılar dış etkilere daha açık kalıyor. Özellikle su, kayanın dayanımını ciddi ölçüde azaltıyor.

Saha görevlisi önerisi

Kapadokya gibi geniş bir alanda bütün riskli yapıları kısa sürede güvenli hale getirmek mümkün görünmüyor. Dinçer bu nedenle önceliğin ziyaretçi güvenliği olması gerektiğini söyledi. Ziyaretçi rotalarının yeniden düzenlenmesini, oyma mekânlara denetimsiz girişin engellenmesini ve uyarı levhalarının artırılmasını önerdi. Yurt dışındaki doğal parklarda ziyaretçileri uyaran ve yönlendiren görevliler bulunduğunu hatırlatarak bölgede de sahada çalışacak personel görevlendirilmesini istedi:

"Her vatandaşımız aynı bilinçte olmayabilir. Oradaki tehlikeyi öngöremeyebilir. Bu nedenle sahada görevlilerin olması, insanları uyarması gerekebilir. Özellikle çok göz önünde olan bölgelerde ilave önlemler alınarak ziyaretçi rotaları güvenli hale getirilebilir. İnsanların bu yapıları daha uzaktan ve emniyetli bölgelerden izlemelerini sağlayabiliriz"

Aşınma bölgenin doğasında var

Dinçer, kaya düşmelerinin Kapadokya'nın doğal oluşum ve aşınma sürecinin bir parçası olduğunu söyledi. Bugün ziyaretçilerin gezdiği vadiler de geçmişteki benzer aşınma ve kopmalarla oluştu. Dinçer, Zelve Vadisi'ni örnek göstererek bazı kesimlerde duraysızlığın hâlâ sürdüğünü belirtti.

Dinçer, terk edilmiş oyma mekânların yağmur suyundan daha fazla etkilendiğine dikkat çekti. Ani yağışlarda yukarıdan gelen su peribacalarının içindeki bu mekânlarda birikebiliyor. Suyun kayanın içinde uzun süre kalması dayanımı düşürüyor:

"Zaten zayıf bir kayaç olan ignimbritler ve tüfler, suyun etkisiyle daha da dayanımsız hale gelebiliyor. Bu nedenle Kapadokya'daki doğal değişimi ve kaya düşmesi risklerini birlikte değerlendirmek gerekiyor"

Göreme ve çevresi, Göreme Milli Parkı ve Kapadokya kaya alanları adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor. Peribacaları, volkanik tüflerin binlerce yıl boyunca aşınmasıyla oluşan doğal kaya yapıları.

Paylaş
Sonraki haberSözcü TV'ye TMSF Kayyum Olarak Atandı, Yönetim Kurulu Başkanı Funda Tuncer Sıdalı Gözaltında