Mekke İttifakı Anlaşması'nın İlk Maddesi TBMM Genel Kurulu'nda Kabul Edildi

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke İttifakı Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.

Teklifin Genel Kurul'daki görüşmeleri, anlaşmayı uygun bulan ilk maddenin kabulüyle başladı. Bu maddenin ardından oturumu yöneten TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aradan sonra komisyon yerini almayınca Adan, birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.

CHP: Olumlu oy vereceğiz

Teklifin tümü üzerinde CHP Grup Başkanı Faik Öztrak söz aldı. Öztrak'a göre anlaşma, Türkiye'ye NATO dışında, merkezinde kendisinin bulunduğu yeni bir bölgesel güvenlik yapısı kurma fırsatı veriyor. Öztrak, birkaç gelişmenin de dikkat çekici olduğunu söyledi: İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan anlaşmaya katılmaya hazır olduklarını belirtmiş, Suriye Dışişleri Bakanı da katılımı değerlendirdiklerini açıklamıştı. Ayrıca anlaşmaya taraf ülkelerin dışişleri bakanları, İran Dışişleri Bakanı ile Tahran'da bir araya gelmişti.

"Mekke Anlaşması'nın 'savunma ve caydırıcılık' sınırları içinde kalması, İran'la güvenlik diplomasisinin kopartılmaması, bölgede yeni bir Şii-Sünni çatışmasının önüne geçmenin garantisidir"

Öztrak, anlaşmanın ilk maddesine de itiraz etti. Bu madde, taraf ülkelerin egemenliği, sınırları ve toprak bütünlüğü "tehdit edildiğinde ve tehlikeye düştüğünde" bu durumun giderilmesi için bütün yöntemlerin kullanılabileceğini öngörüyor. Öztrak'a göre bu ifade açıklığa kavuşturulmalı. Tehdidin nasıl tanımlanacağı ve bir ülkenin hangi koşullarda tehlikede sayılacağı belirsiz.

"Bizim olmazsa olmazımız milletimizin evlatları Mehmetçiğimizin ve Türk Silahlı Kuvvetlerimizin önü sonu belli olmayan maceralara sürüklenmemesidir. Maceradan uzak, rasyonel ve onurlu bir dış politikayı destekliyoruz. Bölgede başka bir gücün güvenlik şemsiyesini istemiyoruz."

Öztrak, Türkiye'nin bu dönemde seyirci kalmaması gerektiğini söyledi. Ona göre Türkiye, Orta Doğu'da güveni ve işbirliğini güçlendiren ortaklıklarda hem taraf hem yönlendirici olmalı. Partisinin tutumunu da şu sözlerle açıkladı: "Bu çerçevede bu anlaşmaya olumlu oy vereceğimizi söylüyoruz."

AK Parti: Kararlar ortak alınacak

AK Parti Grubu adına TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay konuştu. Oktay daha önce Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevini yürütmüştü. Oktay'ın aktardığına göre anlaşma, taraflardan birine saldırı olursa önce kapsamlı bir istişare ve objektif değerlendirme mekanizmasının çalıştırılmasını şart koşuyor. Kararların da fikir birliğiyle alınması gerekiyor.

"Bu doğrultuda, ülkemizin kendi iradesi dışında, kontrolsüz bir sürecin içine çekilmesi söz konusu değildir. Ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin çatışmalara katılmak üzere yurt dışına gönderilmesi, ancak Anayasa'mızın 92. maddesi uyarınca TBMM'de kabul edilecek tezkerelerle mümkün olabilir"

Oktay, anlaşmayı Türkiye'nin güvenliğini tamamlayan bölgesel bir güvenlik halkası olarak tanımladı. Ona göre anlaşma, Türkiye'nin 360 derecelik güvenlik anlayışıyla, terörle mücadelesiyle ve bölge istikrarı hedefiyle uyumlu. Bazı milletvekilleri anlaşmada ortak bir terör tanımı bulunmadığını eleştirmişti. Oktay bu eleştiriye, herkesin üzerinde uzlaştığı bir terör tanımını içeren çok taraflı bir uluslararası anlaşma bulunmadığını söyleyerek yanıt verdi. Böyle bir tanımın NATO'nun kurucu anlaşmasında da yer almadığını hatırlattı.

"Mekke Anlaşması kapsamında, teröre yönelik yapılacak her türlü destek, danışmalarla durum ve ihtiyaç tespiti yapılması ertesinde ve taraflar arasında sağlanacak mutabakatla belirlenecektir"