Merkez Bankası Döviz Dönüşüm Desteğinde Döviz Almama Taahhüdünü Kaldırdı
TCMB, şirketlerin yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına çevirmesini teşvik eden destek için yeni uygulama talimatını yayımladı. 1 Ekim'de yürürlüğe girecek düzenleme döviz almama taahhüdünü kaldırıyor, yerine yüzde 10'luk döviz pozisyonu şartı ve katma değere bağlı satış limiti getiriyor.
TemsilîTürkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), şirketlerin yurt dışından kazandığı dövizi Türk lirasına çevirmelerini teşvik eden destek programının yeni uygulama talimatını yayımladı. 1 Ekim'de yürürlüğe girecek talimatla döviz almama taahhüdü kaldırılıyor. Bunun yerine şirketlere döviz pozisyonu şartı getiriliyor, destek kapsamında satılabilecek döviz miktarı da firmanın yarattığı katma değere bağlanıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Anadolu Ajansı'na (AA) yaptığı açıklamada düzenlemenin, destek mekanizmasının etkinliğini ve kapsamını genişletmeyi, desteği şirketlerin fiili ekonomik faaliyetleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçladığını söyledi. Şimşek, ihracata üretim ya da tedarik yoluyla katkı veren firmaların da destekten daha kolay yararlanabileceğini belirtti. Adımların Finansal İstikrar Komitesinde görüşülen konular doğrultusunda atıldığını anlatan Şimşek, şunları söyledi:
"Finansal İstikrar Komitesinde ele alınan hususlar, Merkez Bankası tarafından devreye alınıyor. Bu kapsamda Merkez Bankasının firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade uygulama şartları getirirken, daha fazla firmamızın bu destekten yararlanması için adım atıldı. Üreten, istihdam ve katma değer yaratan reel sektörümüzün her zaman yanında olacak, sahadan gelen önerileri de dikkate alarak firmalarımızı desteklemeye devam edeceğiz."
Finansal İstikrar Komitesi, Hazine ve Maliye Bakanı başkanlığında TCMB ile finansal düzenleyici ve denetleyici kurumların temsilcilerinden oluşuyor. Programın dayandığı tebliğde yapılan değişiklik ağustos ayında Resmi Gazete'de yayımlanmış, ayrıntıların ise uygulama talimatıyla belirleneceği bildirilmişti.
Satış limiti katma değerle hesaplanacak
Yeni talimata göre destekten yararlanan firmanın bir yıl içinde satabileceği döviz, firmanın katma değeriyle sınırlanacak ve destek tutarı için bir üst limit uygulanacak. Katma değer, Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak yıllık faaliyet kârına Sosyal Güvenlik Kurumundan temin edilecek son 12 aylık iş gücü maliyeti eklenerek bulunacak.
Döviz almama taahhüdünün yerini alan döviz pozisyonu şartı uyarınca, firmanın likit döviz varlıklarının net satış hasılatına ya da aktif büyüklüğüne oranı yüzde 10'u geçemeyecek. Firmalar bu oranı, yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavirin düzenleyeceği "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile belgeleyecek. Form 15 gün boyunca geçerli olacak.
Tedarikçilere doğrudan ödeme imkanı
Talimat, aracılı ihracatta ürün tedarik eden firmaların da destekten doğrudan faydalanmasının yolunu açıyor. Aracı ihracatçının tedarikçi adına yaptığı döviz satışında, dövizin Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya geçerken destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecek. Bu işlemlerde tedarikçinin kendi döviz satış ve destek limitleri ile kendi döviz pozisyonu oranı esas alınacak.
Bankalara yüzde 1 komisyon yetkisi
Düzenleme, uygulamada aracılık yapan bankaların görev ve sorumluluklarını da genişletiyor. Bankalar firmalardan, destek tutarı üzerinden en fazla yüzde 1 komisyon alabilecek. Bununla birlikte bankaların denetim ve kontrol süreçleri sıkılaştırılarak kötüye kullanımın önlenmesi hedefleniyor.