SpaceX'in Starship Roketi İlk Kez Yörüngeye Çıktı, 26 Starlink V3 Uydusunu Bıraktı

SpaceX'in dev roketi Starship, 28 Eylül Pazartesi günü yapılan 14. test uçuşunda ilk kez alçak Dünya yörüngesine (LEO) ulaştı. Aracın üst aşaması yörüngede 26 adet yeni nesil Starlink V3 uydusunu bıraktı. Şirket, uyduların tamamıyla iletişim kurulduğunu açıkladı.

Roket, Teksas'taki Starbase tesisinden Türkiye saatiyle 15.48'de kalktı. Super Heavy güçlendiricisi üst aşamayı gereken irtifaya ve hıza taşıdı. Kalkıştan yaklaşık 25 dakika sonra, saat 16.13'te Starship Raptor motorlarından birini kısa bir süre çalıştırdı ve yörüngeye girdi. Bu uçuş, aracın üçüncü nesil (V3) sürümünün kullanıldığı üçüncü görevdi.

Uyduların yerleştirilmesi

Ship adı verilen üst aşama, uyduları bırakmaya kalkıştan yaklaşık 34 dakika sonra başladı. İşlem yaklaşık 30 dakika sürdü. Starlink, bu uydularla ağına yaklaşık 26 terabitlik ek kapasite kazandırıldığını duyurdu. Yeni uyduların önümüzdeki birkaç hafta içinde müşterilere internet hizmeti vermeye başlaması bekleniyor.

SpaceX'in paylaştığı teknik verilere göre V3 uydularının her biri 1 Tbps indirme ve 160 Gbps yükleme kapasitesine sahip. Şirket, bunun V2 uydularına göre indirmede yaklaşık 10, yüklemede 22 kat artış anlamına geldiğini belirtiyor. Şirketin hesabına göre tek bir Starship fırlatmasıyla taşınan V3 uyduları, Falcon 9 ile gönderilen V2 mini uyduların 20 uçuşta sağladığı kapasiteye denk geliyor.

Yaklaşık 2.000 kilogram gelen V3 uyduları önceki modellerin kabaca iki katı ağırlıkta. Bu boyut ve ağırlıktaki uyduları Falcon 9 ile verimli biçimde fırlatmak mümkün olmadığından Starship'in taşıma kapasitesi belirleyici hale geliyor. Elon Musk'ın açıklamalarına göre V3 ağının ileride yaklaşık 100 bin uyduya ulaşması hedefleniyor. Starship'in her uçuşta yaklaşık 60 V3 uydusu taşıyabileceği düşünüldüğünde bu ağ için yaklaşık 1.700 fırlatma gerekecek. Uyduların operasyonel ömrü yaklaşık beş yıl olduğundan ağın sürmesi için düzenli olarak yeni uydu gönderilmesi de gerekecek.

Motor arızası uçuşu kısalttı

Üst aşama ayrıldıktan kısa süre sonra, aracı güçlendiren altı Raptor motorundan biri devre dışı kaldı. Arıza Starship'in yörüngeye girmesini engellemedi ama uçuş planı değiştirildi. SpaceX başlangıçta aracın Dünya çevresinde altı tur atmasını ve görevin yaklaşık 9 saat 50 dakika sürmesini öngörüyordu. Uçuşun yaklaşık 1,5 saatinde şirket, aracı erken indirme kararı aldığını bildirdi ve yörüngedeki süre yaklaşık üç saatle sınırlandı.

Starship, Türkiye saatiyle 18.28'de atmosfere yeniden girdi. Yaklaşık 26 dakika sonra ses hızının altına indi ve 18.56'da Pasifik Okyanusu'nun kuzeyinde önceden belirlenen bölgeye indi. Araç suya indikten sonra devrildi ve patladı. Bir önceki testte ise roket patlamamış, kıyıya çekilmişti.

Super Heavy güçlendiricisi, kalkıştan yaklaşık yedi dakika sonra Meksika Körfezi'ne kontrollü iniş yaptı. Uçuş sırasında güçlendiricinin bazı motorları kapandı ancak bu durum inişi engellemedi. Güçlendiricinin ilerleyen günlerde denizden çıkarılması planlanıyor.

SpaceX, uzun vadede iki aşamayı da fırlatma kulesindeki mekanik kollarla yakalayıp yeniden kullanmayı amaçlıyor. Şirket bu yöntemi Super Heavy için daha önce üç test uçuşunda başarıyla uyguladı. Üst aşamayı kulede yakalama denemesi ise henüz yapılmadı. Bu test, SpaceX'in halka arzından sonraki ikinci fırlatması oldu.

Ay ve Mars hedefleri

124 metre yüksekliğindeki Starship, şirketin verilerine göre alçak Dünya yörüngesine 100 metrik tondan fazla yük taşıyabiliyor. Güçlendirici ve üst aşama tamamen ve hızlı biçimde yeniden kullanılabilecek şekilde tasarlanıyor. Musk, aracın yılda binlerce kez uçmasını hedefliyor. Şirket bu doğrultuda Louisiana eyaletinde, Teksas'taki tesisten daha büyük olacak ikinci bir Starbase uzay limanı kurmak için anlaşma yaptı. Projeye 100 milyon dolar yatırım yapılacağı bildirildi. Yörüngede veri merkezleri kurma gibi projeler de Starship'e dayanıyor.

NASA, Ay'a yeniden insan göndermeyi amaçlayan Artemis programında Starship'i ilk mürettebatlı iniş aracı olarak seçti. Mevcut plana göre Ship üst aşaması, Artemis III kapsamında 2027 ortalarında alçak Dünya yörüngesine mürettebat taşıyacak. Artemis IV ile de astronotların 2028'de Ay'ın güney kutbu yakınlarına indirilmesi hedefleniyor. NASA, mürettebatlı Ay iniş aracı olarak Blue Origin'i de seçtiği için Artemis IV'te hangi aracın kullanılacağı henüz belli değil. Program, ilerleyen yıllarda güney kutbu yakınlarında bir üs kurmayı da amaçlıyor.

Starship'in Ay ve Mars'a gidebilmesi için Dünya yörüngesinde yakıt ikmali yapması gerekiyor. Bunun için yörüngeye birden fazla tanker gönderilerek Ship'e yakıt aktarılması planlanıyor. SpaceX, uzayda yakıt ikmalini henüz uygulamada göstermedi.