Türk Devletlerinin Futbolcuları Birbirlerinin Liglerinde Yerli Sayılacak

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Türk devletlerinin futbolcularının birbirlerinin ülkelerinde artık yabancı değil yerli oyuncu statüsünde sayılacağını söyledi. Zorlu bu açıklamayı, 29-30 Ekim'de Ankara'da toplanacak Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Devlet Başkanları Zirvesi öncesinde AK Parti Genel Merkezi'nde düzenlediği basın toplantısında yaptı.

Zorlu'nun aktardığına göre bu kararın zemini, Türk devletlerinin futbol federasyonlarının geçen hafta Türkiye Futbol Federasyonu'nun ev sahipliğinde yaptığı toplantıda hazırlandı. Zorlu, bu adımın Türk dünyasında bir futbol ekosistemi kuracağını belirterek iki yılda bir "Türk Devletleri Futbol Kupası" düzenlenmesinin de planlandığını bildirdi.

"Bu zirveyle birlikte Türk devletlerimizde futbolcularımız karşılıklı olarak artık yabancı değil, yerli statüsünde sayılacaklar. Türk dünyasında bir futbol ekosistemi oluşturacaklar. Büyük yeteneklerimizi karşılıklı olarak ülkelerimize kazandıracağız."

Müze kart, ortak kontuar ve e-ticaret

Zorlu, spordaki adımın yanı sıra başka ortak uygulamaları da anlattı. Türk devletleri arasında ortak müze kart uygulamasının başlayacağını, bunun turizmi canlandırmasını beklediklerini söyledi. Havalimanlarında Türk devletlerinin vatandaşlarına özel ortak bir kontuar açılması için çalışmaların sürdüğünü, bölgedeki ticareti dijital ortama taşıyacak ortak bir e-ticaret platformunun kurulması konusunda da uzlaşıldığını bildirdi.

Zirvenin teması "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" olarak belirlendi. Zorlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde yapılacak toplantıda çok sayıda anlaşma imzalanmasının beklendiğini söyledi. 30 Ekim'de AK Parti Kadın Kolları Başkanlığı ile birlikte "Türk Dünyası Kadın Diplomasi Forumu" düzenleneceğini, Türk devletleri arasında kurulması planlanan "Kadın ve Aile Konseyi" için de son aşamaya gelindiğini açıkladı. Türk dünyasının bir dış politika önceliği olduğunu da şu sözlerle anlattı:

"Türk dünyası, Sayın Cumhurbaşkanımızın riyasetinde bizler için geçici ve gündelik değil, stratejik, kalıcı bir dış politika kolonudur."

Zirve programı

Programa göre Cumhuriyet'in 103. yıl dönümü olan 29 Ekim'de TDT Dışişleri Bakanları Konseyi toplanacak. Aynı gün Cumhurbaşkanlığı Yerleşkesi'ndeki Millet Ormanı açılacak. Zorlu'nun verdiği bilgiye göre alanda 16 Türk devletinin bayrağının ortasına Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk yazıtlarının birebir kopyaları yerleştirildi. Yeniden yapılan Medeniyetler Parkı'nın girişinde Ahlat mezar taşlarının replikaları, her üye ülkeyi temsil eden otağlar ve tarihi yapıtlar bulunuyor. Malazgirt çadırında her ülkeyi temsil eden atlarla bir gösteri yapılacak, akşam da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde liderlerin katılacağı bir resepsiyon verilecek.

Devlet başkanları 30 Ekim'de bir araya gelecek. Zirvenin ardından teşkilatın dönem başkanlığı Türkiye'ye geçecek.

Ekonomik veriler

Zorlu, teşkilat ekosistemindeki 8 devletin toplam milli gelirinin 2002'de 359 milyar dolar olduğunu, 2025'te ise yaklaşık 2,5 trilyon dolara çıktığını söyledi. 2026 için beklentinin 2,64 trilyon dolar olduğunu belirten Zorlu, bu devletlerin dünya hasılasındaki payının 2021'deki yüzde 1,43'ten 2025'te yüzde 2,1'e yükseldiğini aktardı. Zorlu'ya göre mal ve hizmet ticareti toplamda 1,5 trilyon dolara ulaşıyor. TDT ekonomileri 2025'in ilk dokuz ayında ortalama yüzde 6 civarında büyüdü; bu, küresel büyümenin yaklaşık iki katı.

Türkiye'nin 7 Türk devletiyle son beş yıldaki toplam ticaretinin 115 milyar dolara ulaştığını belirten Zorlu, 2026'nın ilk dokuz ayında ticaret hacminin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,5 artışla 21,2 milyar dolar olduğunu söyledi. Türk müteahhitlerin bu ülkelerde üstlendiği projelerin toplamı 124 milyar doları aşarken, TDT ülkelerinin kendi aralarındaki ihracat 2025'te 37 milyar doların üzerine çıktı.

Enerji ve madenlerle ilgili verilere göre Türk devletleri dünyanın kanıtlanmış doğal gaz rezervlerinin yüzde 10,6'sına, yani yaklaşık 19,9 trilyon metreküpe sahip. Bu rezervin 13,6 trilyon metreküpü Türkmenistan'da bulunuyor; ülke bu miktarla dünyada dördüncü sırada. Petrolde 5,2 milyar tonla dünya rezervlerinin yüzde 2'sinden fazlası bu ülkelerde. Kazakistan ve Özbekistan dünyadaki uranyum üretiminin yaklaşık yüzde 45'ini karşılıyor, Türkiye ise dünya bor rezervlerinin yüzde 73'üne sahip.

Orta Koridor

Zorlu, Bakü-Tiflis-Ceyhan, Bakü-Tiflis-Erzurum ve TANAP hatlarını bölgenin kaynaklarını dünyaya bağlayan başlıca projeler olarak saydı. Çin'den başlayıp Orta Asya, Hazar, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaşan Orta Koridor'da taşınan yükün 2022'de 1,7 milyon ton, 2025'te ise 4,1 milyon ton olduğunu söyledi. Bu, yıllık ortalama yüzde 34'lük bir artışa denk geliyor. Zorlu'nun aktardığına göre Dünya Bankası, gerekli yatırımlar yapılırsa koridordaki ticaretin 2030'a kadar üç katına çıkacağını öngörüyor.

Zorlu, Bakü-Tiflis-Kars demiryolu, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu ve Zengezur bağlantısının koridorun önemini artıracağını belirtti. Çin ile Avrupa arasındaki yıllık ticaretin 850 milyar dolar civarında olduğunu hatırlattı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine dayanarak Orta Koridor'un Türkiye'ye üretim etkisinin 114 milyar dolar, yıllık istihdam katkısının ise en az 144 bin kişi olduğunu söyledi.

Türk Devletleri Teşkilatı, 2009'da Nahçıvan Anlaşması'yla Türk Keneşi adıyla kuruldu. 2021'deki İstanbul Zirvesi'nde bugünkü adını aldı.