Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Arasındaki Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu'ndan Geçti

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu'nda oy çokluğuyla kabul edildi. Böylece anlaşma Meclis'teki ilk aşamayı geride bıraktı. Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu'nda da kabul edilmesi gerekiyor.

AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay'ın başkanlık ettiği komisyon toplantısında anlaşmanın kapsamı ve Türkiye'ye getireceği yükümlülükler görüşüldü.

Ağustosta Mekke'de imzalandı

Anlaşmayı 7 Ağustos'ta Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman imzalamıştı. Kanun teklifi 20 Ekim'de TBMM Başkanlığına sunulmuş, bir gün sonra da Dışişleri Komisyonu'na gönderilmişti. Suudi Arabistan ile Pakistan, anlaşmayla ilgili kendi iç onay süreçlerini tamamladı.

Anlaşma neleri öngörüyor?

16 maddelik anlaşmanın 2. maddesi uyarınca taraflardan herhangi birine silahlı saldırı yapılması, bütün taraflara yapılmış sayılacak. Bu durumda diğer taraflar, saldırıya maruz kalan ülkeye askeri imkanlar da dahil olmak üzere ellerindeki bütün araçlarla destek verecek. Anlaşma bunun yanı sıra savunma sanayisi, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve terörle mücadele alanlarında iş birliğini de kapsıyor.

Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" yılda iki kez toplanacak. Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan'da bulunacak, ilk genel sekreterliğe ise bir Pakistan vatandaşı getirilecek. Taraflar, ilk 10 yıl içinde anlaşmadan çekilemeyecek. Anlaşma, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.

"Herhangi bir ülkeyi hedef almıyor"

Anlaşmayı komisyona Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü tanıttı. Gümrükçü, metnin "tamamen savunma odaklı" olduğunu ve hiçbir ülkeyi hedef almadığını söyledi. Anlaşmanın, uluslararası hukuka saygı gösteren bölge ülkelerinin katılımına açık olduğunu belirten Gümrükçü, metnin başta NATO olmak üzere Türkiye'nin üye olduğu çok taraflı yapıları tamamladığını, Türkiye'nin öteki ittifak yükümlülüklerinin yerini almadığını da vurguladı.

Komisyon Başkanı Oktay da anlaşmanın niteliğine ilişkin şunları söyledi:

"bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı" değil.

Oktay'a göre yapı üç ana başlık üzerine kurulu: müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi. Oktay, ittifaka yeni üye kabul edilmesinin Türkiye'nin de aralarında bulunduğu çekirdek tarafların onayına bağlı olduğunu kaydetti.

Ortak savunma hükümlerinin kendiliğinden devreye girmeyeceğini, atılacak her adımın tarafların anayasal ve ulusal prosedürlerine tabi olduğunu söyleyen Oktay, 10 yıllık çekilme yasağına yönelik eleştirilere ise NATO Antlaşması'nı örnek göstererek yanıt verdi. Oktay, NATO Antlaşması'nda da 10 yıl sonra gözden geçirme, 20 yıl sonra ise çekilme imkanı tanındığını hatırlattı.

Fuat Oktay, 2018-2023 döneminde Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevini yürütmüştü. Türkiye ise 1952'den bu yana NATO üyesi.