Türkiye, Bulgaristan ve Romanya Karadeniz İçin Üçlü Koordinasyon Mekanizması Kurma Kararı Aldı

Türkiye, Bulgaristan ve Romanya, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarına karşı üçlü bir koordinasyon mekanizması kurma konusunda anlaştı. Karar, üç ülkenin savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarının Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da yaptığı toplantıda alındı. Ülkeler, sivil deniz taşımacılığına yönelik saldırıları kınayan ortak bir bildiri de kabul etti.

Boyana Devlet Rezidansı'ndaki toplantıya Türkiye'den Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Bulgaristan'dan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, Romanya'dan ise Savunma Bakanı Ştefan-Radu Oprea katıldı. Görüşmelerin ardından üç bakan ortak basın toplantısı düzenledi. Stoyanov, Karadeniz'deki durumun kötüleşmesi üzerine kısa sürede organize edilen toplantıya hızla katılım sağladıkları için mevkidaşlarına teşekkür etti.

Mekanizma nasıl işleyecek

Stoyanov'un açıklamasına göre mekanizma çerçevesinde üç ülke düzenli olarak istişarede bulunacak, bilgi paylaşımını artıracak ve bölgesel güvenliği güçlendirecek somut adımları birlikte belirleyecek. Bulgar NOVA televizyonu, olası güvenlik olaylarının erken tespiti ve önlenmesi için ortak çalışmalar yürütüleceğini de aktardı.

"Bu mekanizma aracılığıyla Bulgaristan, Romanya ve Türkiye düzenli istişarelerde bulunacak, aralarında bilgi paylaşımı gerçekleştirecek ve bölgesel güvenlik ile istikrarı güçlendirmek için atılacak somut adımları belirleyecek." (Dimitar Stoyanov)

Toplantıda ayrıca üç ülkenin NATO çerçevesinde Karadeniz'deki mayın tehdidine karşı sürdürdüğü ortak faaliyetlerin devam etmesi kararlaştırıldı. Siyasi düzeydeki bir sonraki toplantının Romanya'nın başkenti Bükreş'te yapılması, üç ülkenin askeri uzmanları arasındaki görüşmelerin ise Ankara'da gerçekleştirilmesi konusunda uzlaşıldı.

Güler: Her iki tarafı da uyarıyoruz

Bakan Güler, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıların endişe verici boyuta ulaştığını söyledi ve aynı gün yaşanan yeni bir saldırıya dikkat çekti:

"Bugün Bulgaristan'ın deniz yetki alanında bir ticari geminin daha 3 dronla vurulduğunu öğrendik. Daha dikkatli olmaları konusunda her iki tarafı da uyarmakta yarar olduğunu değerlendiriyorum."

Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile diplomatik temaslarını sürdürdüğünü belirten Güler, iki tarafa da ticari seyrüseferin çatışma alanı dışında tutulması ve sivil gemilere saldırıların derhal durdurulması yönünde sürekli uyarılar yapıldığını ifade etti. Güler, Türk bayraklı ya da Türk şirketlerince işletilen gemilere yönelik saldırılar konusunda Türkiye'nin tüm yasal haklarını saklı tuttuğunu da bildirdi.

Bölge ülkelerinin gerekli askeri imkânlara sahip olduğunu vurgulayan Güler şöyle konuştu:

"Bölge ülkeleri olarak alınabilecek tedbirler noktasında hiçbir yetenek eksikliğimiz bulunmamaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri ile Romanya ve Bulgaristan'ın silahlı kuvvetleri her türlü tedbir için ihtiyaç duyulan kabiliyetlere de sahiptir."

Bununla birlikte Güler, kararların zamanlamasına ve mevcut koşullara özen gösterilmesi gerektiğini belirterek gerilimi tırmandırabilecek adımlardan kaçınılması ve diplomatik girişimlerin sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Güler, savaşın başından bu yana Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin titizlikle uygulandığını hatırlattı:

"Türkiye olarak Karadeniz'in güvenliğine ilişkin, savaşın başından bu yana Montrö Sözleşmesi'nin gereklerini titizlikle yerine getirdik. Bu sayede savaşın daha geniş bir bölgeye yayılmasını engelledik ve Karadeniz'deki etkisini de en düşük seviyede tutmayı başardık."

Türkiye'nin Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğünü desteklerken Rusya ile diyalog kanallarını da açık tuttuğunu söyleyen Güler, üç ülkenin oluşturduğu Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nun sürüklenen mayınlara karşı yürüttüğü faaliyetlerle deniz trafiğinin güvenliğine katkı sunduğunu ifade etti.

Stoyanov ve Oprea: Riskler artıyor

Stoyanov, üç ülkenin ortak tutumunu şu sözlerle aktardı:

"Bulgaristan, Romanya ve Türkiye, Karadeniz'de ticari gemilere yönelik İHA saldırılarını kesin bir dille kınama konusunda ortak tutuma sahiptir. Bu trajik olaylar, gerilimin tehlikeli biçimde tırmanmasına yol açmakta ve deniz taşımacılığının güvenliği açısından ciddi riskler oluşturmaktadır."

NATO müttefiki üç Karadeniz ülkesinin deniz taşımacılığının güvenliği konusunda ortak sorumluluk taşıdığını vurgulayan Stoyanov, "Ticari gemilerin, deniz altyapısının ve deniz faaliyetlerinin güvenliğini tehlikeye atan saldırıların derhal durdurulmasını talep ediyoruz." dedi. Bulgar bakan, risklerin her geçen gün arttığını, bu nedenle üç ülkenin tehditlere karşı daha hızlı ve eşgüdümlü hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Stoyanov, saldırılardan Bulgaristan'ın doğrudan etkilendiğini belirterek Köstence açıklarında saldırıya uğrayan "Khoryv" adlı geminin sürüklenip Bulgaristan'ın deniz yetki alanına girdiğini açıkladı. Bulgaristan Deniz Kuvvetleri ile Ulaştırma Bakanlığı'nın gelişmeleri izlediğini ve gerekli önlemlerin alındığını kaydetti.

Romanya Savunma Bakanı Oprea da aynı gün Bulgaristan açıklarında yaşanan saldırı dahil ticari gemilere yönelik saldırıları kınadı ve bu olayların Rusya-Ukrayna savaşından kaynaklanan riskleri artırdığını söyledi. Romanya'nın hava sahasına giren insansız hava araçları nedeniyle doğrudan tehditle karşılaştığını belirten Oprea, hava sahasını koruma görevleri kapsamında bu yıl ülkesinde altı insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı. Oprea, deniz kuvvetleri ile kıyı güvenlik birimleri arasındaki iş birliğinin artırılması, gözetlemenin güçlendirilmesi ve kritik altyapının korunması gerektiğini vurguladı.

Oprea, toplantının sonucunu ise "Bugünkü toplantıyla Türkiye, Bulgaristan ve Romanya, Karadeniz'in güvenliğine ilişkin işbirliğini daha da güçlendirdi." sözleriyle değerlendirdi.

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya başlattığı savaşın ardından Karadeniz'de ticari gemiler zaman zaman saldırılara hedef oldu. 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçiş rejimini düzenliyor. Türkiye, Bulgaristan ve Romanya, sürüklenen mayınlara karşı Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu'nu 2024 yılının başında kurmuştu.