ABD'de Yapay Zeka Düzenlemesi Endişesi Küresel Borsaları Sert Düşürdü

ABD'de ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ile Senato'da çoğunluğu kazanan Demokratların yapay zeka yatırımlarını kısıtlayacak düzenlemelere gidebileceği endişesi, küresel piyasalarda teknoloji hisseleri öncülüğünde sert satışlara yol açtı. ABD'de başlayan satış baskısı kısa sürede Avrupa'ya ve Asya'ya yayıldı. Küresel borsaların toplam piyasa değeri bir günde yaklaşık 4 trilyon dolar geriledi.

New York borsasında 5 Kasım Perşembe günü S&P 500 endeksi yüzde 4,36, Nasdaq yüzde 5,52, Dow Jones ise yüzde 3,44 değer kaybetti. Üç endeks de ABD Başkanı Donald Trump'ın "Kurtuluş Günü" adını verdiği gümrük tarifelerini açıkladığı Nisan 2025'ten bu yana en kötü günlük performansını gösterdi. Bloomberg HT'nin aktardığına göre teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 endeksi yüzde 6,4 düşerek Mart 2020'den bu yana en kötü gününü yaşadı ve endeksteki şirketlerin piyasa değerinden 2,3 trilyon dolar silindi. Çip hisseleri genel olarak yüzde 12 geriledi.

Regülasyon kaygısı veri merkezlerini vurdu

Satışların arka planında, son yıllarda küresel büyümenin başlıca sürükleyicilerinden biri olan yapay zeka alanındaki ilerlemenin yavaşlayabileceği ve süren yatırımların aksayabileceği kaygısı bulunuyor. Arizona'dan Demokrat Partili Temsilciler Meclisi üyesi Yassamin Ansari'nin sektörün daha sıkı denetlenmesini ve gelişmiş yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesine geçici olarak ara verilmesini savunan mesajlarının başka üyelerden de destek görmesi, düzenleme riskine ilişkin algıyı güçlendirdi.

Yapay zekaya getirilebilecek sınırların veri merkezi yatırımlarını durdurabileceği beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin ve kârlılığın sürdürülebilirliğine dair soru işaretlerini büyüttü. Qualcomm ve Arm'ın beklentilerin altında kalan görünümleri de baskıyı artırdı.

Çip üreticilerinden Marvell Technology yüzde 16,43, Broadcom yüzde 10,43, Intel yüzde 10,33, Nvidia ise yüzde 9,26 değer yitirdi. Qualcomm hisseleri, şirketin açıkladığı finansal sonuçlar beklentileri aşmasına karşın sonraki döneme ilişkin kâr tahmini zayıf kaldığı için yüzde 9,49 düştü. Veri merkezi işletmecilerinden Applied Digital yüzde 14,69, Core Scientific yüzde 10,82 kayıp yaşadı.

Yatırımcı güvenli limanlara yöneldi

Hisse senetlerindeki satışlar tahvillere talebi artırdı. ABD'de 10 yıllık tahvil faizi perşembe günü 5 baz puan düşüşle yüzde 4,84'e indi. Bloomberg HT'ye göre getiriler farklı vadelerde 12 baz puana kadar geriledi. 10 yıllık tahvil getirisi bugün yatay seyrediyor. Piyasadaki oynaklığı ölçen VIX endeksi 28,18 ile mart ayından bu yana en yüksek düzeyine çıktı, Bitcoin de düştü.

Dolar G-10 para birimlerinin tümü karşısında değer kazandı. Dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 101,7'de bulunuyor. Hisse piyasalarındaki düşüşler likidite ihtiyacını artırınca altın da baskı altında kaldı. Ons altın yüzde 1,3 düşüşle 4 bin 46 dolardan işlem görüyor.

Asya'da Kospi devre kesiciyi tetikledi

Satış baskısı bugün Asya piyasalarında da sürdü. Yarı iletken şirketlerinin ağırlıkta olduğu Güney Kore'nin Kospi endeksinde gün içi kayıp yüzde 8,8'e kadar ulaştı ve devre kesici devreye girdi. Endeks, kapanışa yakın kaybını yüzde 5,2'ye indirdi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi kapanışa yakın yüzde 6,2, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,1, Hong Kong'da Hang Seng yüzde 1,3 geriledi. Tayvan endeksi TSMC öncülüğünde yüzde 4, MSCI Asya Pasifik endeksi yüzde 3,8 düştü. Çin'in 10 yıllık tahvil faizi yüzde 1,58'e inerek tarihi dip seviyelerine yaklaştı.

Analistler, yapay zeka altyapısına yapılan dev yatırımların geri dönüşüne ilişkin şüpheler nedeniyle zaten kırılgan olan sektörde ABD'deki siyasi dalgalanmanın risk algısını artırdığı görüşünde. Shinkin Asset Management'tan Kazuki Sawamura, düşüşün yapay zeka rallisinin sonu mu yoksa sert bir düzeltme mi olduğunu, satışların yatırımcı güveniyle sınırlı kalıp kalmayacağının ya da şirket kârlarına yansıyıp yansımayacağının belirleyeceğini söyledi.

ABD vadeli endeksleri güne karışık başlasa da Nasdaq 100 vadelilerindeki yüzde 1'lik yükseliş Asya'daki kayıpları bir ölçüde sınırladı. Moomoo'dan Greg Boland, vadelilerdeki bu toparlanmayı köklü bir görüş değişikliğinden çok dipten alımlara ve kısa pozisyonların kapatılmasına bağladı. Avrupa'da vadeli endeksler zayıf bir açılışa işaret ediyor.

Avrupa'da Fransa dışındaki borsalar düştü, BoE faiz artırdı

Avrupa borsaları perşembe günü Fransa hariç ekside kapandı. ABD seçimlerinin ardından oluşan belirsizlik risk iştahını zayıflatırken, bölgenin önde gelen teknoloji şirketleri sert değer kaybetti. İleri teknoloji çip üretiminde kritik rol oynayan ASML'nin hisseleri yüzde 6,6 düştü. İngiltere'de FTSE 100 ve Almanya'da DAX 40 yüzde 0,43, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 1,03 gerilerken Fransa'da CAC 40 yüzde 0,34 yükseldi.

İngiltere Merkez Bankası (BoE) ise politika faizini beklentilere paralel olarak 25 baz puan artırıp yüzde 4'e yükseltti. Bankanın açıklamasında, Orta Doğu'daki savaşın dokuzuncu ayına girdiği hatırlatılarak küresel enerji fiyatlarının yüksek seyrini koruduğu ve bu artışın şirketlerin ve hanehalkının enerji faturalarına yansımayı sürdüreceği belirtildi. BoE Başkanı Andrew Bailey de ABD/İsrail-İran savaşı sona ermediği sürece bu adımın son faiz artışı olmayacağının öngörüldüğünü ifade etti.

Petrol 100 dolara yaklaştı, Fed'den şahin mesajlar

ABD ile İran arasındaki çatışma riskinin yeniden öne çıkması ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığına yönelik tehditler petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Ocak vadeli Brent petrolün varili yüzde 1,7 artışla 99,9 dolara çıktı.

Enerji maliyetlerindeki yükseliş enflasyon kaygılarını canlı tutarken, ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri yeni faiz artırımlarına kapıyı araladı. Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin, CNBC'ye verdiği röportajda faizlerin daha da yükseltilmesi gerekeceğini düşündüğünü, ancak artışın boyutu ve hızı konusunda henüz net bir kanaatinin olmadığını söyledi. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack da enflasyonu hedefe çekmek için faizlerin kısıtlayıcı düzeyde tutulması gerektiğini belirtti:

Enflasyonu zamanlı bir şekilde yüzde 2 seviyesine geri getirmek için para politikasının sıkı bir duruşa geçmesi gerekeceğini düşünüyorum.

ABD'de 31 Ekim'de sona eren haftada ilk kez işsizlik maaşı başvurusu yapanların sayısı bir önceki haftaya göre 6 bin azalarak 189 bine indi ve beklentilerin altında kaldı. Tarım dışı iş gücü verimliliği ise üçüncü çeyrekte beklentileri aşarak yüzde 3,6 arttı. Analistler, bugün açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin iş gücü piyasasını daha net göstereceğini ve Fed'e ilişkin tahminleri değiştirebileceğini belirtiyor.

Borsa İstanbul'da da düşüş

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi perşembe günü yüzde 1,26 değer kaybederek 11.333,27 puandan kapandı. VİOP'ta BIST 30 endeksine dayalı aralık vadeli kontrat akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,95 düştü. Analistler, endekste 11.200 ve 11.100 puanı destek, 11.500 ve 11.600 puanı direnç seviyesi olarak izliyor. Dolar/TL perşembeyi 50,0480'den kapattıktan sonra bugün bankalararası piyasada yüzde 0,2 yükselişle 50,1560'tan açıldı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bakanlığının ve bağlı kuruluşlarının 2027 bütçelerini sundu. Şimşek, şu ana kadar 108 fonda 614 bin 874 hesaba ve 420 bin 31 tekil kişiye toplam 130,2 milyar lira ödendiğini aktararak şunları söyledi:

179 bin 449 kişi net yatırım tutarının tamamını almıştır.

Günün veri gündemi

Piyasalar bugün saat 10.00'da Almanya'nın eylül ayı sanayi üretimini, 13.00'te Avro Bölgesi'nin eylül perakende satışlarını izleyecek. ABD'de 16.30'da ekim ayına ait tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve yıllık ortalama saatlik kazançlar, 18.00'de ise kasım ayı Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi ile enflasyon beklentisi açıklanacak. Türkiye'nin ekim ayı hazine nakit dengesi 17.30'da yayımlanacak.