İngiltere Merkez Bankası Politika Faizini Yüzde 4'e Yükseltti

İngiltere Merkez Bankası (BoE), perşembe günü politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 4'e çıkardı. Piyasa beklentileriyle örtüşen karar Para Politikası Kurulunda 8'e 1 oyla alındı. Gerekçe olarak, dokuzuncu ayına giren Orta Doğu'daki savaş nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon üzerinde yarattığı baskı gösterildi.

Başkan Andrew Bailey'nin de aralarında bulunduğu sekiz kurul üyesi çeyrek puanlık artırımı destekledi. Harici üye Catherine Mann ise faizin yarım puan artırılarak yüzde 4,25'e çekilmesi yönünde oy kullandı.

Enflasyon tahmini yukarı çekildi

Banka, enerji fiyatlarındaki artışın doğrudan etkilerinin sürdüğünü ve şirketlerle hanehalklarının faturalarına yansımaya devam edeceğini belirtti. İngiltere'de yıllık enflasyon eylülde yüzde 3,5'e yükseldi. BoE'nin yeni tahminlerine göre tüketici fiyat enflasyonu gelecek yılın ikinci çeyreğinde yüzde 4,9'a çıkarak Eylül 2023'ten bu yana en yüksek düzeyini görecek. Banka açıklamasında bu zirve, 2027 ortası için yüzde 5 civarı olarak ifade edildi. Temmuzdaki önceki tahminlerde ise zirvenin yüzde 3,2'de kalacağı öngörülüyordu.

Tahminler, faizin yüzde 4,75 ile yüzde 5 arasında zirve yapacağı varsayımına dayanıyor. Bu varsayımla enflasyonun 2029'da yüzde 2'lik hedefin altına inmesi bekleniyor. Bu da en fazla bir ya da iki artırımın daha gerekebileceğine işaret ediyor.

Bankanın alternatif senaryoları da açıklandı. İran'la yaşanan çatışmanın defalarca tırmandığı olumsuz senaryoda TÜFE'nin 2027'nin üçüncü çeyreğinde yüzde 6,2'ye ulaşacağı hesaplanıyor. İkinci tur etkilerin görülmediği hafif senaryoda bile enflasyon, esas olarak ocaktaki enerji tavan fiyatı artışı yüzünden gelecek yılın başında yüzde 4,8'e çıkıyor. "Zayıf talep" senaryosunda ise enflasyonun yüzde 1,2'ye kadar gerileyeceği ve faiz indirimine ihtiyaç duyulacağı öngörülüyor.

İngiliz hanehalklarının yaşam standartları, enerji ve akaryakıt maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle şimdiden belirgin biçimde daraldı. Düzenlenen tavan fiyatın yeniden belirleneceği ocak ayında enerji faturalarının yüzde 25 artması, nisanda ise yeni bir artış gelmesi bekleniyor.

Kararın gerekçeleri

BoE, artırım kararının iki temel değerlendirmeye dayandığını açıkladı. Bunlardan ilki, enflasyonist baskıların faiz artışını gerektiren bir düzeye ulaşmış olması. İkincisi ise ekonomik faaliyet verilerinin son aylarda genel olarak beklentilerin üzerinde gelmesi. Bu tablo, para politikasının biraz daha sıkılaştırılması gerektiği görüşünü destekledi.

Banka, yüksek maliyetlerin ücret ve fiyat belirleme süreçlerine yansıması riskine karşı erken davrandığını vurguladı. İkinci tur etkilere dair şu ana kadar az sayıda kanıt bulunuyor. Buna karşın kurul, şirketlerin "riskten korunma (hedging) ve uzun vadeli sabit fiyatlı sözleşmelerinin" süresi dolduğunda bu etkilerin ortaya çıkabileceğinden endişe ettiğini belirtti.

BoE'ye göre enflasyonun hangi hızla düşeceği belirsiz. Bu konuda belirleyici olacak etkenler şöyle sıralandı: enerji fiyatlarındaki artışın büyüklüğü ve süresi, ücret ve fiyat belirleme davranışlarının vereceği tepki, yüksek enerji fiyatları ve sıkılaşan finansal koşullar karşısında talebin direnci ile para politikasının yanıtı.

Enerji fiyatlarının daha önce öngörülenin çok üzerinde seyretmesi üzerine kurul, ileriye dönük yönlendirmesini de değiştirdi. Kurul her toplantıda kanıtları yeniden değerlendirecek. Bu değerlendirmede özellikle yüksek enerji fiyatlarının öteki fiyatlara ve ekonominin geneline yansıyıp yansımadığına bakılacak. Temel ücretler, fiyatlama davranışı ve atıl kapasite üzerindeki ikinci tur etkiler de yakından izlenecek. Kurul, politikanın "önceden belirlenmiş bir patikada olmadığını" ve faizi, enflasyonun orta vadede yüzde 2'lik hedefe dönmesini sağlayacak şekilde ayarlayacağını bildirdi.

Bailey: Uzun bir artırım serisinin ilk adımı değil

BoE Başkanı Bailey, kararın ardından yaptığı açıklamada enerji kaynaklı ve önümüzdeki dönemde etkisini göstermesi beklenen enflasyonist baskıların faiz artışını zorunlu kıldığını söyledi:

"Bugünkü faiz artışı, kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırımı sürecinin ilk adımı olarak görülmemeli. Ancak Orta Doğu'daki çatışma sona ermediği sürece, bunun son faiz artışı olması da pek olası görünmüyor. Para Politikası Kurulu her toplantıda ekonomik görünümü değerlendirecek ve enflasyonun kalıcı biçimde yüzde 2'lik hedefimize geri dönmesini sağlamak için gerektiğinde uygun adımları atacak."

Bailey, kararı açıklayan metinde daha sert bir adım atılması gerektiği görüşünü de anlayışla karşıladığını belirtti:

"Daha fazla faiz artırımı yapılması ve ardından daha koşullu bir yaklaşım benimsenmesi yönündeki argümanı görebiliyorum"

Kurulun en güvercin üyelerinden sayılan harici üye Alan Taylor, adımı "risk yönetimi amaçlı, geçici bir sigorta artışı" olarak tanımladı. Piyasalardan sorumlu Başkan Yardımcısı Dave Ramsden ise "daha az elverişli başlangıç koşullarının ikinci tur etki riskini artırdığını" yazdı.

Büyüme tahminleri revize edildi

İngiltere ekonomisi beklenenden daha dirençli bir görünüm sergiledi. Kurul artırım öncesinde, politikanın hâlâ kısıtlayıcı olduğunu ancak "bunun enflasyonu zamanında hedefe geri getirecek kadar dezenflasyonist bir baskı yaratıp yaratmayacağının daha az net olduğunu" ifade etti. BoE, bu yılın büyüme tahminini yüzde 1,1'den yüzde 1,6'ya, 2027 tahminini yüzde 1,1'den yüzde 1,3'e yükseltti. Enerji şokunun etkisini sürdüreceği varsayımıyla 2028 için beklentiyi ise yüzde 1,7'den yüzde 1,2'ye düşürdü.

Banka ayrıca Maliye Bakanı John Healey'nin bütçesinin gelecek yılın ikinci çeyreğinde enflasyonu 0,25 yüzde puan aşağı çekeceğini tahmin etti. Bu tahmin, bütçe gözlemcisinin öngördüğünden daha büyük bir etkiye işaret ediyor.