Adalet Bakanı Gürlek'ten 12 Eylül Mesajı: 1982 Anayasası'nı Bütünüyle Geride Bırakmalıyız

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin 46'ncı yıl dönümü dolayısıyla sosyal medya hesabından yayımladığı mesajda, 1982 Anayasası'nın tümüyle geride bırakılması gerektiğini savundu.

Gürlek, darbeyi "demokrasi tarihimizin kara lekelerinden biri" olarak tanımladı. Askeri vesayetin milletin iradesini gasbettiğini ve sivil siyasetin kesintiye uğratılmasının ülkenin siyasi, toplumsal ve hukuki hayatında derin izler bıraktığını belirten Bakan, 12 Eylül'ün milli irade üzerinde vesayet kurma anlayışının en ağır örneklerinden biri olarak hafızalarda yer ettiğini kaydetti.

Sivil anayasa vurgusu

Mesajın ana vurgusu yeni anayasa tartışmasına yönelikti. Gürlek, bunu "Türkiye Yüzyılı" hedeflerinin en önemli unsurlarından biri olarak tarif etti. Türkiye Yüzyılı, iktidarın 2022'de ortaya koyduğu vizyon söyleminin adı.

Demokrasi tarihimizin kara lekelerinden biri olan 12 Eylül 1980 darbesiyle askeri vesayet, milletimizin iradesini gasp etmiş; sivil siyaseti kesintiye uğratarak ülkemizin siyasi, toplumsal ve hukuki hayatında derin izler bırakmıştır. 12 Eylül, milli iradenin üzerinde vesayet kurmaya çalışan anlayışın demokrasi tarihimizdeki en ağır örneklerinden biri olarak hafızalardaki yerini korumaktadır. O nedenle 'Türkiye Yüzyılı' hedeflerimizin en önemli unsurlarından biri de vesayetçi zihniyeti kurumsallaştıran ve darbe döneminin izlerini taşıyan 1982 Anayasası'nı bütünüyle geride bırakarak Türkiye'yi sivil bir anayasaya kavuşturmaktır.

Milletin ortak iradesini esas alan; sivil, demokratik, özgürlükçü ve kuşatıcı yeni bir anayasanın ülkeye kazandırılmasının gelecek nesillere karşı tarihi bir sorumluluk olduğunu belirten Gürlek, mesajını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a atıfla tamamladı.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, milli iradenin üzerinde hiçbir vesayet odağının bulunmadığı daha demokratik, daha güçlü ve daha müreffeh bir Türkiye için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz.

12 Eylül ve 1982 Anayasası

12 Eylül 1980'de Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren komutasındaki Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. Darbeyle TBMM ve hükümet feshedildi, siyasi partiler kapatıldı, siyasi faaliyetler yasaklandı. Dönemde yüz binlerce kişi gözaltına alındı; çok sayıda kişi hakkında idam cezası verildi ve bu cezalar infaz edildi.

Darbe yönetiminin hazırlattığı 1982 Anayasası, 7 Kasım 1982'deki halk oylamasında kabul edilerek yürürlüğe girdi. Metin, temel hak ve özgürlüklere getirdiği sınırlamalar ve darbecilere yargı bağışıklığı tanıyan Geçici 15. madde nedeniyle yıllarca eleştiri konusu oldu. Bu madde 2010 anayasa değişikliği referandumuyla kaldırıldı; ardından açılan davada Kenan Evren ile dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya yargılandı.

1982 Anayasası bugüne kadar çok kez değiştirildi, ancak "darbe anayasası" nitelemesi siyasetin gündeminde kalmayı sürdürüyor. Yeni ve sivil bir anayasa hazırlanması, iktidarın son dönemde öne çıkardığı başlıklar arasında bulunuyor.