AYM: Okul Değiştirme Cezası Alan İki Lise Öğrencisinin Eğitim Hakkı İhlal Edildi

Anayasa Mahkemesi (AYM), 2023 ve 2024 yıllarında okul değiştirme disiplin cezası verilen iki lise öğrencisinin eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, öğrencilerin her birine 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.

AYM'ye göre cezaların kanuni dayanağı yoktu. Cezalar yalnızca Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) bir yönetmeliğine dayanılarak verilmişti. Yüksek Mahkeme, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için dosyaların yeniden yargılama yapılmak üzere idare mahkemelerine gönderilmesine de karar verdi.

Cezaların gerekçeleri

Öğrenciler farklı özel eğitim kurumlarında okuyordu. R.N.D. adlı öğrenciye 2024'te, yöneticilere ve öğretmenlere sözlü saldırıda bulunduğu ve onları tehdit ettiği gerekçesiyle okul değiştirme cezası verildi. M.R. ise 2023'te sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciyi tehdit edip ona hakaret ettiği gerekçesiyle aynı cezayı aldı.

Cezalar, olayların yaşandığı tarihte yürürlükte olan MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ne dayanıyordu. Öğrenciler cezaların iptali için dava açtı, ancak idare mahkemeleri davaları reddetti. Bunun üzerine iki öğrenci AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

Yönetmeliğin dayandığı kanunlarda hüküm yok

AYM, kararın gerekçesinde yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesini inceledi. Bu maddede sayılan kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde, ortaöğretim öğrencilerine uygulanacak disiplin suçları ve cezalarıyla ilgili bir hüküm bulunmadığını tespit etti. Bu nedenle başvuruya konu cezanın yalnızca bir yönetmelik hükmüne dayandığını belirtti.

Kararda, ortaöğretim öğrencilerinin disiplin suçları için genel ilkeleri koyan, bu suçların sınırlarını çizen ve cezayı gerektiren eylemleri genel hatlarıyla dahi belirleyen, öngörülebilir bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı vurgulandı. Mahkeme, öğrencilerin eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğu sonucuna vardı. Kararda şu ifade yer aldı:

"Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."

Anayasa'nın 42. maddesi kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağını düzenliyor. Anayasa'nın 13. maddesine göre ise temel hak ve özgürlükler ancak kanunla sınırlanabiliyor.