Google, Yapay Zeka Çiplerini Taşıyan İlk Suncatcher Uydusunu 1 Ekim'de Fırlatıyor

Google, yapay zeka hesaplamalarını Dünya yörüngesine taşımayı hedefleyen Project Suncatcher'ın ilk uzay denemesine hazırlanıyor. Şirketin dört TPU yapay zeka işlemcisi taşıyan deneysel uydusu, 1 Ekim'de SpaceX'in Falcon 9 roketiyle yapılacak Transporter-18 göreviyle uzaya gönderilecek.

Google, projeyi geçen yılın kasım ayında duyurmuştu. Planın temelinde, yapay zeka sistemlerinin tükettiği yüksek miktardaki elektriği uzaydaki güneş enerjisinden karşılamak yatıyor. Alçak Dünya yörüngesindeki uydular, yeryüzündeki güneş panellerine kıyasla güneş ışığından daha uzun süre yararlanabiliyor. Dünya'daki veri merkezlerinde ise binlerce işlemci aynı anda çalışıyor ve büyük miktarda enerji harcıyor.

Buzdolabı boyutunda bir prototip

MVP adı verilen uydu, yaklaşık bir buzdolabı büyüklüğünde. İçinde Google'ın yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak için geliştirdiği dört TPU bulunuyor. Uydunun güneş panelleri yaklaşık 1 kilovat güç üretecek; bu, kabaca bir mikrodalga fırın ya da saç kurutma makinesini çalıştırmaya yetecek bir miktar.

Uydu tamamen Google'a ait bir tasarım değil. Yapay zeka donanımını Google sağlarken uyduyu Planet Labs üretti. Şirket aslında 2027'de iki özel uydu fırlatmayı planlıyordu, ancak testleri öne çekmek için işlemcileri Planet Labs'in daha önce geliştirdiği bir uydu platformuna yerleştirmeyi tercih etti. 2027 için öngörülen diğer Suncatcher görevleri ise takvimde duruyor. O görevlerde iki uydu arasındaki lazer bağlantılarının denenmesi planlanıyor.

Radyasyon ve titreşim sınavı

Birkaç ay sürmesi beklenen görevin ana amacı, farklı teknolojilerin uzay koşullarında nasıl performans gösterdiğini ölçmek. Uzay görevlerinde kullanılan elektronik bileşenler genellikle radyasyona ve sert sıcaklık değişimlerine göre özel olarak tasarlanıyor. Google ise yeryüzündeki veri merkezlerinde kullandığı TPU'ları doğrudan yörüngeye gönderiyor.

Radyasyon işlemcilere zarar verebilir ya da hesaplamalarda veri hatalarına neden olabilir. Fırlatma anındaki güçlü titreşim ve yüksek ivme de donanımı zorlayacak. Google, çipleri uzay koşullarını taklit eden laboratuvarlarda önceden denediğini ve ilk sonuçların olumlu çıktığını açıkladı. Ancak gerçek sorunların ancak uydu yörüngeye ulaştıktan sonra görülebileceği belirtiliyor. Deney boyunca işlemcilerin hem fiziksel dayanıklılığı hem de hesaplama performansı izlenecek.

Soğutma temel engel

Projenin önündeki en önemli teknik sorunlardan biri soğutma. Yapay zeka işlemcileri çalışırken yoğun ısı üretiyor. Uzayda hava bulunmadığı için yeryüzündeki gibi fanlarla soğutma yapılamıyor. Google bu nedenle TPU'ları alüminyum ve bakır ısı borularına bağlayan özel bir termal malzeme kullanıyor. Isı bu borularla bir radyatöre taşınacak ve oradan uzaya yayılacak.

Mevcut sistem işlemcileri kesintisiz çalıştırmaya yetmiyor. Test sırasında TPU'lar üzerinde Gemini modelleri çalıştırılacak. İşlemciler yaklaşık 15 dakika çalıştıktan sonra kapatılacak, radyatör de biriken ısıyı uzaklaştıracak. Bu sınırlama, uzayda büyük ölçekli yapay zeka veri merkezi kurmanın önündeki mühendislik güçlüklerini de gösteriyor.

Uzun vadeli hedef uydu ağı

İlk görev büyük bir veri merkezi kurmaya yönelik değil. Google bu uçuşla hangi sistemlerin işe yaradığını ve hangi alanlarda yeni çözümlere ihtiyaç duyulduğunu belirlemek istiyor. Şirketin nihai hedefi, çok sayıda yapay zeka çipi taşıyan ve birbirleriyle hızlı lazer bağlantıları üzerinden iletişim kuran uydulardan oluşan geniş bir ağ kurmak. Ancak yörüngedeki yapay zeka altyapısının ticari bir sisteme dönüşmesinin yıllar alabileceği değerlendiriliyor.