AYM: Eksik Maaş Davalarının Süre Aşımından Reddedilmesi Mahkemeye Erişim Hakkını İhlal Etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesinde 2002-2014 yıllarında görev yapan memurların, ödenmeyen maaşları için açtığı davaların bir bölümünün süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdi. Memurlar bu alacaklar için yasal süreci 2014'te başlatmıştı. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.

AYM, idare mahkemelerinin dava açma süresinin ne zaman başladığına ilişkin yorumunu öngörülemez buldu. Mahkemeye göre bu yorum başvurucular için ağır bir yük oluşturdu, hakka yapılan müdahale de ölçüsüz kaldı.

İcra takibinden idari yargıya

Karara göre memurlar, bazı aylara ait ödenmemiş maaşlarını ve bunlara işleyen faizi tahsil etmek için 2014'te belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı. Takipler sürerken Çalış Belediyesinin tüzel kişiliği sona erdi. Belediyenin taşınır ve taşınmaz malları, alacakları ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına geçti.

Bu devir üzerine Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu olarak kaydetti ve borçların ödenmesini istedi. Belediyenin itirazı üzerine müdürlük, takipler başladıktan sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (KHK) dayanarak takiplerin düşmesine karar verdi.

Bunun üzerine memurlar idare mahkemesinde dava açtı. Mahkemeler, icra takibinin başlatıldığı tarihi idareye başvuru tarihi olarak kabul etti. Bu tarihe göre süresi içinde talep edilmiş alacakların ödenmesine hükmederken süresi geçtiği sonucuna varılan alacaklar için açılan davaları süre aşımından reddetti. Kararlar kesinleşince memurlar AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

Gerekçede öne çıkanlar

AYM kararında memurların, eksik ödemelerden sonra o dönemde başvurulabilecek bir yol olan ilamsız icraya gittikleri vurgulandı. Mülga belediyenin borca itiraz etmediği de hatırlatıldı. Uyuşmazlık, KHK düzenlemeleri nedeniyle takipler düşürüldükten sonra idari yargıya taşınmıştı.

Kararda, idare mahkemelerinin davanın KHK'da öngörülen süre içinde açılmasını yeterli saymadığı belirtildi. Mahkemeler, eksik ödemelerin süreklilik göstermediğini ve yalnızca bazı aylarda yaşandığını öne sürerek memurların durumu maaşlarını aldıkları tarihlerde öğrendiklerini kabul etmişti.

AYM ise bu yorumda iki noktanın gözden kaçırıldığını tespit etti. Birincisi, KHK düzenlemelerinden önce idari yargının konusuna giren alacaklar için de ilamsız icra yoluna gidilebiliyordu. İkincisi, somut olayda borca itiraz edilmediği için takipler kesinleşmiş ve haciz aşamasına kadar ilerlemişti. Kararın sonuç bölümünde şu ifadeler yer aldı:

"Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."

Anayasa'nın 36. maddesi hak arama hürriyetini düzenliyor ve herkese yargı mercileri önünde iddia ve savunmada bulunma ile adil yargılanma hakkı tanıyor. Haymana, Ankara'ya bağlı bir ilçedir.