Ankara ilk Türk cumhuriyeti değildi | 29 Ekim

Ondan önceki on yılda Türkler en az altı kez kendi devletini kurmayı denedi: 1913 Batı Trakya: Gümülcine'de kendi bayrağı, 29 bin kişilik ordusu, pulu ve pasaportu olan bir hükûmet kuruldu. İki ay bile yaşamadı. 1917 Kırım: Kurultay cumhuriyet ilan etti, 76 üyeli meclisin 4'ü kadındı. Cumhuriyetin başı Numan Çelebicihan'ı Bolşevikler yargısız idam etti. 1917 Türkistan, İdil-Ural, Alaş: Bolşevikler hepsini dağıttı. Hokand'da on binden fazla kişi öldürüldü. 1918 Azerbaycan: Bakü'de Mart ayında Bolşevikler ve Ermeni Taşnak birlikleri binlerce Azerbaycan Türkünü katletmişti. Azerbaycan'ın yardım çağrısıyla Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu (Osmanlı askerleri ve Azerbaycanlı gönüllüler), şehri tutan Ermeni birlikleri ve İngilizlere karşı 15 Eylül 1918'de Bakü'yü kurtardı; 1.130 Osmanlı askeri şehit düştü. 28 Nisan 1920'de Kızıl Ordu cumhuriyeti yıktı. Beş gün önce, 23 Nisan 1920'de, Ankara'da bir meclis açılmıştı. O meclis savaşı kazandı ve 29 Ekim 1923'te cumhuriyeti ilan etti. Yıkılan cumhuriyetlerin kurucuları da bu bayrağın altına sığındı: İdil-Ural'dan Sadri Maksudi TBMM'de milletvekili oldu, Kırım'dan Cafer Seydahmet İstanbul'da, Azerbaycan'dan Mehmed Emin Resulzade Ankara'da öldü. "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez." — M. E. Resulzade Ankara ilk Türk cumhuriyeti değildi. Ama diğerleri yıkılırken ayakta kalan, sürgünlerine kapısını açan ve yeniden doğduklarında onları ilk tanıyan oydu. Nice yıllara, Cumhuriyet.