Manipülasyon ne demek? Cemil Amca domatese gitti, 3 kasayla döndü
12 Eki2:00 dk video
Cemil Amca pazara 1 kilo domates almaya gitti, eve 3 kasayla döndü. Neden? Çünkü biri onun düğmelerine bastı.
Manipülasyon, birini fark ettirmeden kendi çıkarına yönlendirmektir. Kökünde Latince "avuç" var.
Dört düğme:
Acele: "Son 3 kasa, kaçırma!"
Sürü: "Komşun da aldı!"
Sana özel: "Bu fiyat yalnız sana!"
Otorite: "Uzmanlar söylüyor!"
Manipülasyon seni ikna etmez, düşünmeden karar verdirir.
Borsada aynı düğmeler: Pompala ve boşalt
1. Topla: Patron az işlem gören bir hisseyi 10 ₺'den sessizce toplar: 1 milyon hisse, 10 milyon ₺.
2. Pompala: Ekip kendi arasında alıp satar, sahte hacim oluşur, fiyat 30 ₺ olur.
3. Düğmeler: "Hedef 100 ₺!", "40 bin kişiyiz!", "Yarın geç kalırsın!", "Bu bilgi sadece sana!"
4. Boşalt: Cemil 40 ₺'den 10 bin ₺'lik alır, Patron o sırada hepsini satar.
Alıcı kalmayınca fiyat 12 ₺'ye çakılır. Cemil'in 10 bini 3 bin olur; Patron 10 milyon koyup 40 milyon çıkarır.
Türkiye'de
Kanundaki adı piyasa dolandırıcılığı (Sermaye Piyasası Kanunu md. 107). İşlemle de yapılsa, söylentiyle de, cezası 3-5 yıl hapis.
Gerçek örnek: Özata Denizcilik hissesi 21 Ocak'ta 153 ₺ iken 15 Eylül'de 4.980 ₺'ye çıktı (8 ayda 32 kat), sonra her gün taban oldu. SPK, 25 Eylül'de bu hissedeki işlemler için 11 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu. Soruşturma sürüyor, kesinleşmiş karar yok.
Düğmene basıldığını nasıl anlarsın?
1. Haber yokken uçan hisse
2. "Kaçırma!" mesajları
3. Herkesin aynı hisseyi övmesi
Bir mesaj sana acele ettiriyorsa, dur.
İlgili haberManipülasyon Nedir, Borsada Nasıl Yapılır? Cezası Ne?Karakterler ve borsa örneği kurgusaldır. Özata grafiği: Borsa İstanbul kapanış verileri. Yatırım tavsiyesi değildir. Müzik: "Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0
































