17 Ekim 2026 Cumartesiİstanbul12°

Afrika sınırları neden cetvelle çizilmiş gibi?

17 Eki2:05 dk video

"Afrika'nın sınırlarını Avrupalılar bir masada, cetvelle çizdi." Yarısı doğru, yarısı efsane.

Berlin Konferansı'nda (1884-85) 14 devlet vardı. Biri Osmanlı'ydı, temsilcisi Berlin Büyükelçisi Said Paşa. Afrikalı tek bir temsilci yoktu. Ama masada çizilen tek sınır Kongo'nunkiydi; gerisi 30 yıl süren ikili anlaşmalarla çizildi. Biz ölçtük: Afrika'nın 80.549 km'lik kara sınırının 23.185 km'si 50 km'den uzun dümdüz çizgi (%29). Bu çizgilerin %63'ü çölden geçiyor. Kıvrımlı sınırlarda bu oran %21. Mısır–Sudan arasındaki 22. enlem yüzünden Bir Tavil'i bugün hiçbir ülke istemiyor. Almanya Caprivi Şeridi'ni Zambezi'den Doğu Afrika'ya ulaşmak için aldı, ama yolda Victoria Şelalesi vardı. Türkiye–Suriye sınırının yaklaşık 400 km'si Bağdat Demiryolu'nu izliyor. Bu, Afrika'da sömürge yoktu demek değil: 1870'te Avrupa kıtanın %10'unu, 1914'te %90'ını tutuyordu. Bu cetvel hikâyesini nereden duymuştunuz?
İlgili haberAfrika'nın Sınırları Neden Cetvelle Çizilmiş Gibi Düz?

Kaynaklar: Berlin Genel Senedi (1885), Natural Earth 1:10m sınır verisi (habercy ölçümü), Michalopoulos & Papaioannou (AER 2016), Afrika Birliği Örgütü Kahire zirvesi (1964) Müzik: "Half Mystery" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0

Seri · 8 bölüm

Fon Krizi

Seri · 7 bölüm

Ne Demek?

Tüm videolar40

Dünya2:05Afrika sınırları neden cetvelle çizilmiş gibi?17 EkiDünya1:25Türkiye mi Yunanistan mı? Oyuncaklarla tarttık17 EkiDünya2:14Türkiye ve Libya: Asıl dert deniz16 EkiSiyaset2:10Fon Krizi · 8. bölümFon krizi 8. bölüm: İade etti, ceza alacak mı?15 EkiBilim & Kültür2:18Ateş ile mum: Yavuz ve Şah İsmail15 EkiToplum1:09Ne Demek?Metrekareye kilo ne demek? 242 kilo yağmur ne kadar su?15 EkiEkonomi0:49Ne Demek? · 6. bölümEtkin pişmanlık ne demek?14 EkiBilim & Kültür1:373 haftada 3 deprem, 2 hoca 2 zıt görüş: Naci Görür ve Şener Üşümezsoy13 EkiToplum1:58Ne Demek? · 5. bölümDezenformasyon ne demek? Cemil Amca bir mesaj yüzünden arabasını sattı13 EkiDünya2:09Türkiye'nin Sudan'da ne işi var? Sudan iç savaşı ve Türk SİHA'ları12 EkiEkonomi2:00Ne Demek? · 4. bölümManipülasyon ne demek? Cemil Amca domatese gitti, 3 kasayla döndü12 EkiEkonomi2:00Ne Demek? · 3. bölümPonzi ne demek? Bir İtalyan'ın soyadı nasıl dolandırıcılığın adı oldu12 EkiEkonomi1:35Ne Demek? · 2. bölümFon ne demek? 455 bin kişi bir sabah uyandı, fon kapanmıştı11 EkiDünya1:42Suudi Arabistan'a asker gönderiyor muyuz? Riyad saldırısı ve Mekke Anlaşması11 EkiEkonomi1:01Ne Demek? · 1. bölümKara para ne demek? Günde 3 müşterili güzellik merkezi nasıl milyonlarca ciro yapar11 EkiEkonomi1:21El konulan kara para nereye gidiyor?10 EkiBilim & Kültür1:11Yaz geri geliyor: Pastırma sıcakları kaç gün sürecek?9 EkiBilim & Kültür1:24Nedir bu retro? Venüs retrosu ne demek, ne zaman bitiyor?8 EkiSiyaset1:21Türkiye'de 4 kişiden 1'inin başkanı cezaevinde8 EkiSpor1:08Süper Lig'de hakemleri bir İngiliz seçiyor: Kararı kim veriyor?7 EkiEkonomi1:34Fon Krizi · 7. bölümHesap onun adına, peki para kimin? Borsanın "çantacıları"6 EkiSiyaset1:092024'te 35 il CHP'liydi, bugün 7: Parti değiştiren belediyelerin haritası5 EkiToplum1:3418 yıl babası bildiği adam babası değilmiş: Müge Anlı'da Hamid Yorulmaz dosyası5 EkiToplum1:2816 yaşındaydı, bir konuma gitti ve dönmedi: Elif Merve Yılmaz ve "konumculuk"4 EkiSpor1:30Dört büyüğün borcu 85 milyar ₺: Borcu hasılata bölünce sıralama tersine dönüyor4 EkiDünya1:56Yemen'de neler oluyor? 12 yıllık Husi savaşını baştan, haritalarla anlattık3 EkiEkonomi1:34Fon Krizi · 6. bölümFonda paran varsa ne kadarı, ne zaman dönebilir? Ara ödeme hesabı3 EkiSpor1:30MHK Başkanı gözaltında, 448 yönetici sevkte: Hacıosmanoğlu bu olayın neresinde?1 EkiEkonomi1:26Fon Krizi · 5. bölümBirkaç isim konuşuluyor ama dosya 826 milyar ₺: Buzdağının altı1 EkiEkonomi1:24Fon Krizi · 4. bölüm2,2 milyar ₺ Hazine'ye yatırıldı, kanun iki katını istiyor30 EylSpor1:22MHK Başkanı gözaltında, ama bu bir bahis dosyası değil: Hakemler dosyası nasıl başladı?29 EylBilim & Kültür1:22Ziusudra, Utnapiştim, Deukalion, Manu, Nuh: Ya hepsi aynı adamsa?29 EylEkonomi1:15Fon Krizi · 3. bölümMustafa Sandal'ın eşi fon soruşturmasında: 11 milyar ₺ ne demek?28 EylEkonomi1:08Fon Krizi · 2. bölüm8 ayda 32 kat, sonra 9 gün taban: Özata'ya ne oldu?28 EylToplum1:00Bir istihbaratçı, bir dizi karakteri, 15 yıl sonra açılan dosya: Kaşif Kozinoğlu27 EylDünya0:48Dünya petrolünün beşte biri buradan geçiyordu: Hürmüz Boğazı'nda 7 ayda ne oldu?27 EylEkonomi0:30Benzine tek seferde 12,48 lira zam: Bir günde gelen en büyük artış27 EylDünya0:45Birine saldırı, üçüne saldırı sayılıyor: Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan Mekke İttifakı nedir?26 EylDünya0:48Yemen'de "25 cepheden büyük saldırı" iddiası: Doğru mu, hazırlık işaretleri neler?26 EylEkonomi0:46Fon Krizi · 1. bölümBorsada fon krizi nasıl başladı? 16 Eylül'de neler oldu25 Eyl