En eski düşman mı? Türkler ve İran'ın bin yıllık hikâyesi
24 Eki2:22 dk video
Türkler ve İran: en eski düşman mı?
Bin yıl önce bir ağıt sordu: "Alp Er Tunga öldü mü?" İran'ın destanı Şehname cevap verdi: Turan'ın kralı Efrasiyab öldü. Kaşgarlı Mahmud'a göre ikisi aynı kişi. Ama Firdevsî kitabını bir Türk sultanına, Gazneli Mahmud'a sundu ve İran'ın tahtına dokuz yüz yıla yakın çoğunlukla Türk hanedanları oturdu.
Kırılma 1501'de geldi: Türkçe şiir yazan Şah İsmail İran'ı Şii yaptı, savaş iki Türk devleti arasında mezhep savaşına döndü. Yavuz Sultan Selim Çaldıran'da kazandı. 1639'da Kasr-ı Şirin'de çizilen sınır bugün de kabaca aynı; son savaş 1823'te bitti.
Türkiye ve İran serisinin 2. bölümü. Bugünkü ilişki ve yol meselesi 3. bölümde.
Sizce İran düşman mı, komşu mu?
Kaynaklar: Şehname, Divanü Lügati't-Türk, Kasr-ı Şirin (1639) ve Erzurum (1823) antlaşmaları. Haritadaki bazı tarihî bayraklar semboliktir, sınırlar yaklaşıktır (historical-basemaps GPL-3.0, Natural Earth). Görseller: Şehname yaprağı ~1330, The Met (CC0) · Konya surları, Laborde 1838 (CC BY-SA 4.0) · Gazneli bayrağı çizimi (CC BY-SA 4.0) · diğerleri kamu malı (Câmiü't-Tevârîh, Şah Tahmasb Şehnamesi, Bellini, Uffizi, Nakkaş Osman, Çehel Sütun). Müzik: "Mystic Force" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0
