Stall nedir? | Uçağı havada tutan sınır
2 Kas1:45 dk video
Stall nedir?
Geçen pazar Florida'da bir jet saniyeler içinde yere çakıldı; uçaktaki 9 kişi öldü. Kazanın nedeni henüz bilinmiyor. Ama bir uçağın havada nasıl tutunduğunu anlamak için önce bu kelimeyi bilmek gerekiyor: stall, yani tutunma kaybı.
• Kanat havayı hafif bir açıyla karşılar: hücum açısı. Açı büyüdükçe taşıma artar.
• Çoğu kanatta sınır yaklaşık 15 derece. Aşılınca hava kanadın üstünden kopar, taşıma bir anda çöker.
• Stall hızla değil, açıyla ilgilidir. Uçak hızlıyken de stall olabilir.
• Çıkış yolu içgüdüye ters: burnu aşağı vermek.
• 2009'da Air France 447'de burun yukarıda tutuldu, hücum açısı 40 dereceye çıktı. Uçak 38 bin fitten 3,5 dakika boyunca stall hâlinde düştü; 228 kişi öldü.
• T kuyruklu jetlerde kanattan kopan hava kuyruğu örtebilir: derin stall. 1963'te BAC One-Eleven prototipi bir stall testinde bu yüzden düştü; bu uçaklara burnu kendiliğinden aşağı iten "stick pusher" takıldı.
Kayıtlara göre Air France 447'nin pilotları, uçağın stall'da olduğunu son ana kadar fark etmedi.
Rüzgâr tüneli: Holger Babinsky, Cambridge Üniversitesi (CC BY-SA 3.0) · Araç kamerası: Aki Kuusisto / Storyful
F-GZCP: Wim Callaert (CC0) · Enkaz: NTSB (kamu malı) · BAC 1-11: clipperarctic (CC BY-SA 2.0) · A330 kokpiti: Ralf Roletschek (CC BY 3.0) · Harita: NASA Blue Marble
Animasyonlar potansiyel akış simülasyonudur.
Kaynaklar: BEA AF447 nihai raporu · NTSB / FAA · Stall, Deep stall, Stick pusher, 1963 BAC One-Eleven test crash (Vikipedi) Müzik: "Ice Flow" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0
