“Sahipsiz bir toplumduk”: Ahıska Türkleri 82 yıldır neden dönemiyor?

Ahıska sürgününün 82. yılı • Ahıska, Türkiye sınırına yaklaşık 15 kilometre. 1921'de sınır çizildi: Posof Türkiye'de, Ahıska Sovyetler'de kaldı. • 14 Kasım 1944: Erkekler Kızıl Ordu'da cephedeyken geride kalanlara iki saat süre verildi. Yüz bine yakın insan yük vagonlarıyla Orta Asya'ya sürüldü. Yolda ve sürgünde ölenler için en düşük tahmin 12 bin. • Almanlarla iş birliğiyle suçlanmadılar. Beriya'nın Stalin'e yazdığı gerekçe: bu halkı Türk istihbaratı kullanıyor. Yedi ay sonra Moskova, Türkiye'den Kars ve Ardahan'ı istedi. • Stalin'den sonra sürülen halkların çoğu döndü; Ahıska Türklerine Ahıska yasak kaldı. 1970'te Moskova'daki Türk Büyükelçiliği'ne başvuran liderleri tutuklandı. 1989'da Özbekistan'da ikinci kez sürüldüler. • Türkiye 1992'de kanun çıkardı ama "yıllık sayıyı aşmamak kaydıyla"; Iğdır'a az sayıda aile yerleştirildi. Rusya'da kimliksiz kalan 13 bin kişiyi mülteci olarak ABD aldı. Gürcistan'ın Avrupa Konseyi'ne verdiği dönüş sözünden sonra dönebilenler bir avuç kaldı. • Dünya Ahıska Türkleri Birliği Başkanı Kassanov'un verdiği rakam: 1991–2017 arasında vatandaş olabilen 4 bin 400 kişi; 2017–2024 arasında 170 bin. • 2014'te Ukrayna'daki savaş üçüncü sürgünü getirdi. Erzincan'da ve Ahlat'ta onlar için evler yapıldı. • Ahıska'ya hâlâ dönemediler. Ama artık sahipsiz değiller. Görüntü: DHA · TRT Avaz "Sürgünün Sessiz Tanıkları" · AA · Wikimedia Commons · haber arşivleri