“Ayşe tatile çıksın”: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti neden kuruldu?
15 Kas2:58 dk video
"Ayşe tatile çıksın." Bu cümle bir tatil planı değildi; bugünkü Kıbrıs haritasını çizen harekâtın şifresiydi. O harekâtla kurulan devlet bugün 43 yaşında. Peki Türkiye o emri neden verdi?
KKTC'nin 43. yılı
• 1960: Kıbrıs Cumhuriyeti iki halkın ortak devletiydi. Cumhurbaşkanı Rum (Makarios), yardımcısı Türk'tü (Dr. Fazıl Küçük).
• Aralık 1963, Kanlı Noel: Türk mahallelerine saldırıldı. 1963–64 olaylarında 364 Kıbrıslı Türk öldürüldü, 103 köy boşaldı. Türkler devletin dışına atıldı ve 11 yıl boyunca adanın yüzde 3'üne sıkışmış hâlde yaşadı.
• 15 Temmuz 1974: Atina'daki cunta adada darbe yaptırdı; hedef Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamaktı. Başa geçirilen Nikos Sampson, 1963'te Türk mahallelerini basan çetelerin lideriydi.
• 20 Temmuz 1974: Garantör Türkiye Girne'ye asker çıkardı, paraşütçüler Lefkoşa ovasına indi. İki günde Girne–Lefkoşa koridoru açıldı.
• Cenevre görüşmelerinden sonuç çıkmadı. Dışişleri Bakanı Turan Güneş, Ankara'ya telefonda "Ayşe tatile çıksın" dedi; Ayşe kendi kızının adıydı. 14 Ağustos'ta ikinci harekât başladı, üç günde bugünkü hat çizildi.
• Aynı günlerde güneydeki Taşkent köyünde 80'den fazla Türk erkeği kurşuna dizildi; Muratağa, Sandallar ve Atlılar'da çoğu kadın ve çocuk 126 kişi öldürüldü.
• Harekâtta 498 Mehmetçik şehit oldu.
• Kıbrıslı Türkler sekiz yıl federasyon için masada bekledi. 15 Kasım 1983'te Rauf Denktaş bağımsızlığı ilan etti. Üç gün sonra BM Güvenlik Konseyi 541 sayılı kararla ilanı geçersiz saydı. Bugüne kadar tanıyan tek ülke Türkiye.
• 2004, Annan Planı: Türklerin yüzde 65'i evet, Rumların yüzde 76'sı hayır dedi. Bir hafta sonra Rum tarafı Avrupa Birliği üyesi oldu.
• Dün Güney Kıbrıs'taki gösterilerde Türkiye ve KKTC bayrakları yakıldı.
Görüntü: sosyal medya / Takvim · DHA · A Haber · QHA · Kıbrıs Postası · ABD keşif uydusu arşivi · Wikimedia Commons
Harita: NASA Blue Marble · Natural Earth
Müzik: "Anguish" Kevin MacLeod (incompetech.com) — CC BY 4.0
İzin vermediğin sürece ölçüm ve reklam çerez yazmaz, seni tanımaz ve sana göre kişiselleştirilmez— yalnızca aşağıda açtığın izinler kadar devreye girer. Kolektif Tahmin'de oy verirsen tekrar oyu engellemek için tarayıcına seni tanımlamayan rastgele bir anahtar yazarız. Kararını istediğin an gizlilik ayarlarından değiştirebilirsin.
Nereden bağlanırsan bağlan, Avrupa'nın veri koruma standardını (GDPR/ePrivacy) uyguluyoruz.