İki boğaz: Tankerler yanarken benzin neden ucuzluyor?
16 Kas1:58 dk video
Hürmüz'de tankerler yanıyor. Türkiye'de ise benzin ucuzluyor. Piyasa neden bu kadar rahat?
İran Devrim Muhafızları'na göre pazar gününden beri Hürmüz'de altı tanker mayına çarpıp alev aldı (bağımsız doğrulama yok; İngiliz deniz ticaret merkezi UKMTO aynı gün bir tankere "kimliği belirsiz mühimmat" isabet ettiğini bildirdi). Aynı günlerde Brent 117 dolardan 95 dolara indi, benzine 3,54 lira indirim geldi.
Çünkü dünya kapalı Hürmüz'e iki kaçış yoluyla alıştı: boğazın güneyinde ABD ordusunun yönlendirdiği dar rota ve Suudi petrolünü Kızıldeniz'deki Yenbu limanına taşıyan 1.200 kilometrelik Doğu-Batı boru hattı.
Şimdi ikisi de ateş altında. Devrim Muhafızları güney rotasını mayınladığını açıkladı. Kızıldeniz'in çıkışındaki Babülmendep'te ise hükümet güçleri 15 Kasım'da Aden'e çekildi; boğazın Yemen kıyısı Husilere kaldı. Yenbu'dan Asya'ya giden her tanker o boğazdan geçmek zorunda.
Husiler şimdilik gemi vurmuyor; izin dağıtıyor. Wall Street Journal'a göre şirketler e-postayla başvuruyor, cevap yaklaşık bir günde geliyor. Suudi bağlantılı gemilere 20 Temmuz'dan beri yasak var; boru hattı da 9 Kasım'da hedef alındı (Riyad: akış kesilmedi).
Önümüzdeki günlerde bakılacak üç yer: Husilerin 60 kilometre yaklaştığı Aden, tanker sigortaları ve 19 Kasım'da Çin'deki Trump–Şi–Putin buluşması.
Türkiye için tablonun iki yüzü var: mazot 95 lira; ama Irak petrolü hiçbir boğaza uğramadan Ceyhan'dan Akdeniz'e çıkıyor, günde 500 bin varil.
Petrol artık boğazlardan değil, izinlerden geçiyor. Benzindeki indirim sizce yılbaşını görür mü?
Görüntü: İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri (Tasnim, 15 Kasım)
Pexels: Dar ius, Zeynep Sude Emek · Beyaz Saray (kamu malı) · kremlin.ru (CC BY 4.0)
Kaynaklar: Anadolu Ajansı, Al Jazeera, TRT Haber, The Wall Street Journal (Türkiye gazetesi aktarımı), Uluslararası Enerji Ajansı ve Goldman Sachs notları (CNBC-e, Bloomberg HT), Dünya gazetesi, ICE Brent kapanışları. Harita canlandırması temsilîdir; gemi konumları ve Husi denetim alanı yaklaşıktır.
Müzik: "Man Down" Kevin MacLeod (incompetech.com), CC BY 4.0
İzin vermediğin sürece ölçüm ve reklam çerez yazmaz, seni tanımaz ve sana göre kişiselleştirilmez— yalnızca aşağıda açtığın izinler kadar devreye girer. Kolektif Tahmin'de oy verirsen tekrar oyu engellemek için tarayıcına seni tanımlamayan rastgele bir anahtar yazarız. Kararını istediğin an gizlilik ayarlarından değiştirebilirsin.
Nereden bağlanırsan bağlan, Avrupa'nın veri koruma standardını (GDPR/ePrivacy) uyguluyoruz.