Musul masada nasıl kaybedildi? | Türkiye ve Irak #1
18 Kas2:31 dk video
Türkiye Musul'u bir savaşta kaybetmedi. Bir masada kaybetti. Hatta dört masada. Birinde oturacak sandalyesi bile yoktu.
Türkiye ve Irak · Bölüm 1
• 1. masa, Mondros (30 Ekim 1918): Ateşkes imzalandığında Musul'da hâlâ Osmanlı 6. Ordusu vardı. İngilizler ateşkesten sonra şehre yürüdü; İstanbul hükûmeti boşaltma emri verdi. Misak-ı Millî Musul'u bu yüzden sayar.
• 1922: Mustafa Kemal'in emriyle Özdemir Bey (Ali Şefik Özdemir) yirmi kadar subayla Revandiz'e gönderildi; 31 Ağustos 1922'de Derbent'te İngilizleri yendi.
• 2. masa, Lozan: İsmet Paşa "Musulsuz dönmem" dedi. Lord Curzon'un "Neyi reddederseniz cebimize atıyoruz" sözünü İsmet Paşa hatıratında aktarır. Musul dokuz ay sonraya bırakıldı; Özdemir Bey takviye alamadan Nisan 1923'te çekildi.
• 3. masa, Cenevre: İngiltere dosyayı Türkiye'nin üyesi olmadığı Milletler Cemiyeti'ne taşıdı. Şubat 1925'te Şeyh Said isyanı çıktı; 16 Aralık 1925'te Musul Irak'a bırakıldı.
• 4. masa, Ankara (5 Haziran 1926): Türkiye sınırı kabul etti; karşılığında Musul petrol gelirinden 25 yıl süreyle yüzde 10 pay aldı. Antlaşmada Türkmenlerin haklarına dair hüküm yoktu.
• 14–16 Temmuz 1959: Kerkük'te Türkmenler katledildi.
Görüntü: British Pathé · Agence Rol ve Agence Meurisse / BnF · Matson Koleksiyonu / ABD Kongre Kütüphanesi · SALT Araştırma · Wikimedia Commons · arşiv
Kaynaklar: Cemal Kemal, "Birinci Dünya Savaşı ve Sonrasında Musul Meselesi" (Atatürk Yolu Dergisi, 2007) · Sezen Kılıç, "Musul Sorunu ve Lozan" (Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 2008) Harita: NASA Blue Marble · Natural Earth (Musul vilayeti sınırı yaklaşıktır)
Müzik: "Oppressive Gloom" Kevin MacLeod (incompetech.com) — CC BY 4.0
İzin vermediğin sürece ölçüm ve reklam çerez yazmaz, seni tanımaz ve sana göre kişiselleştirilmez— yalnızca aşağıda açtığın izinler kadar devreye girer. Kolektif Tahmin'de oy verirsen tekrar oyu engellemek için tarayıcına seni tanımlamayan rastgele bir anahtar yazarız. Kararını istediğin an gizlilik ayarlarından değiştirebilirsin.
Nereden bağlanırsan bağlan, Avrupa'nın veri koruma standardını (GDPR/ePrivacy) uyguluyoruz.